Zaloguj się aby komentować

Czy McDonald’s naprawdę nas oszukuje? Dlaczego burger z reklamy ma idealnie stopiony ser, a ten z pudełka wygląda jak po przejściach? Okazuje się, że za tym wszystkim stoi nie kucharz - tylko… psycholog i artysta od jedzenia. To nie magia, to nauka. Food stylist potrafi zamienić puree ziemniaczane...

Naukowcy z Politechniki Warszawskiej pracują nad spersonalizowanymi implantami kostnymi kręgosłupa i czaszkowo-szczękowo-twarzowymi, łączącymi technologię modyfikacji powierzchni z drukiem 3D. Efekty polsko-tureckiego projektu będą wykorzystywane m.in. w medycynie regeneracyjnej, ortopedii oraz...

Czy wiesz, że podczas orgazmu Twój mózg aktywuje ponad 30 różnych obszarów - od tych odpowiedzialnych za emocje, po te kontrolujące ból i świadomość? To trochę jak neurologiczny fajerwerk: przez kilka sekund Twoje ciało i umysł dosłownie przechodzą w inny stan świadomości. To, co nazywamy...

W październiku udostępniono pierwsze zestawienia odczytów promieniowania w terenie, wykonanych przez strażaków z Małopolski, Podkarpacia i Lubelszczyzny. To próba generalna projektu CITISTRA – sieci prostych, obywatelskich liczników promieniowania, która ma uzupełniać państwowy monitoring...
Zaloguj się aby komentować
Jak działa fotolitografia EUV.
Czyli jak powstają nowoczesne CPU, GPU i wszelkiej maści inne krzemowe twory.
Fragmenty:
32:30 - 32:55
oraz
34:20 - 35:00
Czy ja rozumiem że ten wózek zasuwający w osiach X, Y zapewnia stabilność położenia wafla do kilku nm?
Te kilka nm to dokładność do około 15 atomów ಠ_ಠ
ps. Pokazano proces "wypalania" jednej warstwy, warstw jest kilkadziesiąt, czasami ponad sto.
Fotolitografia EUV
Branch Education
#nauka #technologia
@Marchew nie nazwałbym tego wózkiem a bardziej stołem.
Jak jest uzyskiwana wymagana dokładność? Za cholerę nie wiem i nie jestem w stanie sobie tego wyobrazić. W życiu miałem styczność wyłącznie z maszynami, gdzie dokładność pozycjonowania to było 0.0001 mm, a I to było zawsze w jakiś sposób naciągane, bo i jak to zmierzyć i sprawdzić, tak żeby pomiar był wiarygodny.
I właśnie dlatego ASML nie ma konkurencji. Nikt nie potrafi wyprodukować tak za⁎⁎⁎⁎ście dokładnych maszyn.
@Marchew temat mnie zaciekawił i pozwoliłem sobie zapytać AI o to. Wydaje mi się, że odpowiedź ma sens.
Świetne pytanie — i bardzo trafne, bo dokładność pozycjonowania w maszynach ASML to absolutny cud współczesnej inżynierii. Mówimy o dokładności rzędu pojedynczych nanometrów, czyli kontrola pozycji z precyzją mniejszą niż średnica atomu krzemu (!).Rozbijmy to krok po kroku: 🔧 1. Fundament: system mechatroniczny o ekstremalnej sztywności i izolacji Podstawą jest stół pozycjonujący wafer (wafer stage) i stół maski (reticle stage). Każdy z nich: porusza się bez kontaktu mechanicznego – unosi go poduszka powietrzna lub magnetyczna (tzw. magnetic levitation), znajduje się na granicie o masie kilku ton, który jest izolowany od drgań nawet od ruchu ulicznego kilometr dalej, cały układ działa w komorze próżniowej, bez turbulencji powietrza i bez wahań temperatury (stabilność na poziomie ±0,01°C).
⚙️ 2. Napęd i sterowanie ruchem Zamiast silników krokowych czy śrub pociągowych, ASML stosuje silniki liniowe: Działają na zasadzie cewek elektromagnetycznych i magnesów trwałych, Generują ruch bez żadnego kontaktu, a więc bez tarcia i luzu, Potrafią rozpędzać stół z przyspieszeniami do kilku g, zatrzymując go w pozycji z dokładnością 1–2 nm. Ruch kontrolują interferometry laserowe o rozdzielczości poniżej 0,1 nm — one śledzą pozycję w czasie rzeczywistym. 🧠 3. System pomiarowy i kontrola pętli sprzężenia zwrotnego Każdy ruch jest mierzony tysiące razy na sekundę przez interferometry. ASML wykorzystuje pętle sterowania z bardzo wysokim wzmocnieniem, które: kompensują błędy termiczne, drgania i minimalne odkształcenia, wykorzystują model fizyczny całego układu (z uwzględnieniem mikrodrgań i sprężystości konstrukcji), często działają na procesorach czasu rzeczywistego o opóźnieniu poniżej 1 μs. Dzięki temu system potrafi „wyprzedzać” ruch i korygować go zanim błąd zdąży się rozwinąć. 🌡️ 4. Kompensacja termiczna i materiałowa Każdy element maszyny: jest zbudowany z materiałów o ultraniskim współczynniku rozszerzalności cieplnej (np. zerodur, invar), ma wbudowane czujniki temperatury i system chłodzenia cieczą, pozycjonowanie jest ciągle korygowane o mikroskopijne zmiany wymiarów spowodowane ciepłem lasera i elektroniki.
🪞 5. Korekcja optyczna i oprogramowanie Pozycjonowanie to nie tylko ruch fizyczny — maszyna musi jeszcze „wiedzieć”, gdzie pada światło. Dlatego: używa układów optycznych z aktywną kompensacją błędów aberracji, system mapuje deformacje maski i wafla (bo one też się lekko wyginają), a oprogramowanie nanosi cyfrowe korekty wzoru (tzw. computational lithography), aby kompensować wszelkie odchylenia.
🪄 6. Synchronizacja stołu maski i wafla To najtrudniejszy element: obraz z maski musi być nałożony na wafel z dokładnością <1 nm. ASML rozwiązuje to przez: podwójny układ interferometryczny, który śledzi oba stoły, synchronizację optyczną (czasem z użyciem laserów femtosekundowych), mikrokorekcje w locie, nawet w trakcie ruchu.
🚀 Efekt Dokładność overlay (nakładania kolejnych warstw): ~1–2 nm. Dokładność pozycjonowania stołu: <0,5 nm RMS. Czas pełnego naświetlenia wafla 300 mm: ok. 1 sekunda (!). Jeśli chcesz, mogę pokazać schemat działania układu pozycjonowania (z nanometrową kontrolą interferometru i systemem aktywnej kompensacji) w formie obrazka — chcesz, żebym go wygenerował?
Zaloguj się aby komentować
Zaloguj się aby komentować

Widzisz je codziennie, ale pewnie nigdy się nad tym nie zastanawiałeś.
Dlaczego wszystkie opony są czarne?
Dzisiaj jest 22 października.
Co prawda światowy Dzień Ziemi obchodzony jest w kwietniu ale dla zajmujących się naukami geologicznymi ta październikowa data jest dosyć szczególna.
W 1650 roku duchowny anglikański, biskup James Ussher, publikuje chronologię dziejów ziemi opartą na starym testamencie, gdzie dzięki zbudowaniu drzewa genealogicznego biblijnych postaci (wiecie, Noe żył 900 lat, jego syn Cham, który był ojcem Kanaana itd...). Dzięki tej metodzie oblicza wiek ziemi na 6000 lat i podaje, że stworzenie świata dokonało się 22 października 4004 roku BC (przed narodzeniem Chrystusa). W trakcie późniejszych badań udaje mu się podać również godzinę. A więc mamy dziś urodziny Ziemi!
W Ameryce niektóre wydziały nauk przyrodniczych świętowały ten dzień, czy tak jest w dalszym ciągu - boję się sprawdzać. W dobie narastających ruchów podważających zdobycze nauki oraz politycznej poprawności być może odstąpiono od tego zwyczaju.
Próby określenia rzeczywistego wieku naszej planety podejmowane były już od czasów biskupa Usshera przy użyciu metod zdecydowanie bardziej naukowych niż studiowanie świętych ksiąg. Sam Isaak Newton pochylił się nad tym zagadnieniem ledwie trzydzieści lat później. Ale dopiero w latach dwudziestych dwudziestego wieku udało się podać w miarę dokładny wiek - ok. 4,5 miliarda lat. Plus-minus 100 milionów bo wiadomo, naukowcy to debile
Wszystkiego najlepszego nasza kulko kosmicznego gruzu, pędząca przez kosmiczną pustkę!
#geologia #nauka #przyroda

Zaloguj się aby komentować

Zamknij na chwilę oczy i spróbuj cofnąć się w czasie. Widzisz siebie, jak stawiasz pierwszy krok? Nie? Nic dziwnego — nikt z nas tego nie pamięta. To nie błąd w „systemie”, tylko... efekt ewolucji. Naukowcy nazywają to amnezją dziecięcą — naturalnym zjawiskiem, przez które tracimy wspomnienia z...

Włączenie studentów spoza UE z krajów Afryki i Bliskiego Wschodu jest częścią "Paktu na rzecz Morza Śródziemnego" , który obejmuje również propozycję podwojenia budżetu UE dla tego regionu do kwoty 42 miliardów euro. Do śródziemnomorskich partnerów bloku należą: Algieria, Egipt, Izrael, Jordania,...
Skóra sprzed 240 mln lat! - Planeta na wymiar - Materiał mikrofonowy | Czytamy naturę 264
W 264. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:
wspaniale zachowanym gadzie z rodzaju Lariosaurus - tak dobrze, że można obejrzeć, jak marszczyła mu się skóra między palcami;
badaniu tego, jak skład chemiczny planet zmienia się wraz z ewolucją Galaktyki;
mikrofonie wykonanym z miękkich, "tekstylnych" materiałów, który w dodatku nie wymaga zasilania.
#ciekawoski #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza
Zaloguj się aby komentować
Zaloguj się aby komentować

Aby usprawnić sobie porównywanie języków za pomocą systematycznych procedur, językoznawcy często używają standardowych list słownictwa podstawowego – pojęć uniwersalnych, czyli takich, które znane są we wszystkich lub prawie wszystkich społecznościach ludzkich, a zatem każdy język powinien mieć na...
Czy da się odsmrodzić buty lampą UV? IgNobel z inżynierii projektowej 2025 | Czytamy naturę
Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie inżynierii projektowej Vikash Kumar i Sarthak Mittal za badania nad najlepszą metodą usuwania nieprzyjemnych zapachów z zapoconych butów.
#nauka #ciekawostki #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel trochę #heheszki
Zaloguj się aby komentować
Ciąg Fibonacciego wiele osób kojarzy z geometrią i obrazem ale mało osób wie, że sprowadza się do bardzo fajnej i przyjemnej arytmetyki. Zwyczajnie każda kolejna liczba jest sumą dwóch poprzednich. Dlaczego zatem to jest piękne gdy przedstawione zostaje w formie geometrycznej lub artystycznej? Bo matematyka jest piękna, mordo.
#matematyka #ciekawostki #nauka #sztuka

Zaloguj się aby komentować
Zaloguj się aby komentować
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba uchwycił centralny obszar Gromady Pocisk za pomocą kamery NIRCam. Obraz pokazuje dwa masywne skupiska galaktyk po obu stronach dużej, jasnoniebieskiej galaktyki spiralnej w centrum. Widać też pomarańczowe łuki – zniekształcone galaktyki tła, których światło zostało zakrzywione przez grawitację gromad.
#astronomia #ciekawostki #kosmos #nauka

Zaloguj się aby komentować