#nauka

86
4211

Kolejna aktualizacja (wrzesień 2025) dobrze znanego wykresu ( ͡° ͜ʖ ͡°)

źródło:
RafalMundry na twiXer.

#demografia #psychologia #nauka #socjologia #spoleczenstwo #dzietnosc

7b1ce2cc-cfd4-4eae-80d1-147b7be90e96

@Marchew generalnie jeśli ktoś mówi, że zakaz aborcji nie wpłynął na decyzję to powiem wam, że ja się przez to całkowicie wycofałam z chęci posiadania dzieci bo mam 35 lat i jakieś tam swoje choroby. Szkoda, bo generalnie chcialabym mieć dzieci ale nie podejmę się teraz takiego ryzyka.

@DEATH_INTJ tego nie wiem ale znam kobiet w podobnej sytuacji co ja, bo paradoks em jest to, że obecnie jesteś na tyle stabilny zyciowo zeby myśleć o dzieciach w wieku 30+ co już dla wielu z nas jest mocno ryzykowne. W wieku 20+ to ja nadal z mamą pomieszkiwalam albo w kawalerkach 25m2 to nie są warunki na zakładanie rodziny. Teraz je mam ale tego nie zrobię, bo mam za duże obciążenia zdrowotne I nie chce mieć reszty życia zaoranej przez opiekę nad kaleką za 1500pln renty. Przykre to jest. I to się będzie pogłębiać Bo ludzie osiągają stabilizację życiowa coraz pozniej.

Zaloguj się aby komentować

Zaloguj się aby komentować

Jak działa fotolitografia EUV.

Czyli jak powstają nowoczesne CPU, GPU i wszelkiej maści inne krzemowe twory.


Fragmenty:

32:30 - 32:55

oraz

34:20 - 35:00


Czy ja rozumiem że ten wózek zasuwający w osiach X, Y zapewnia stabilność położenia wafla do kilku nm?

Te kilka nm to dokładność do około 15 atomów ಠ_ಠ


ps. Pokazano proces "wypalania" jednej warstwy, warstw jest kilkadziesiąt, czasami ponad sto.


Fotolitografia EUV

Branch Education

https://youtu.be/B2482h_TNwg


#nauka #technologia

@pacjent44 Obecnie TSMC na sprzęcie holenderskiego ASML zaczyna produkcję 2 nm : )

7 nm to klepał intel swoje 13 i 14 gen procków w swoich amerykańskich fabrykach.

Obecnie 15gen i mobilne klepią na Tajwanie u TSMC.

Chociaż 16gen zapowiadane na 2026 mają robić już u siebie w 1,8 nm.

@Marchew nie nazwałbym tego wózkiem a bardziej stołem.

Jak jest uzyskiwana wymagana dokładność? Za cholerę nie wiem i nie jestem w stanie sobie tego wyobrazić. W życiu miałem styczność wyłącznie z maszynami, gdzie dokładność pozycjonowania to było 0.0001 mm, a I to było zawsze w jakiś sposób naciągane, bo i jak to zmierzyć i sprawdzić, tak żeby pomiar był wiarygodny.

I właśnie dlatego ASML nie ma konkurencji. Nikt nie potrafi wyprodukować tak za⁎⁎⁎⁎ście dokładnych maszyn.

@Marchew temat mnie zaciekawił i pozwoliłem sobie zapytać AI o to. Wydaje mi się, że odpowiedź ma sens.

Świetne pytanie — i bardzo trafne, bo dokładność pozycjonowania w maszynach ASML to absolutny cud współczesnej inżynierii. Mówimy o dokładności rzędu pojedynczych nanometrów, czyli kontrola pozycji z precyzją mniejszą niż średnica atomu krzemu (!).Rozbijmy to krok po kroku: 🔧 1. Fundament: system mechatroniczny o ekstremalnej sztywności i izolacji Podstawą jest stół pozycjonujący wafer (wafer stage) i stół maski (reticle stage). Każdy z nich: porusza się bez kontaktu mechanicznego – unosi go poduszka powietrzna lub magnetyczna (tzw. magnetic levitation), znajduje się na granicie o masie kilku ton, który jest izolowany od drgań nawet od ruchu ulicznego kilometr dalej, cały układ działa w komorze próżniowej, bez turbulencji powietrza i bez wahań temperatury (stabilność na poziomie ±0,01°C).

⚙️ 2. Napęd i sterowanie ruchem Zamiast silników krokowych czy śrub pociągowych, ASML stosuje silniki liniowe: Działają na zasadzie cewek elektromagnetycznych i magnesów trwałych, Generują ruch bez żadnego kontaktu, a więc bez tarcia i luzu, Potrafią rozpędzać stół z przyspieszeniami do kilku g, zatrzymując go w pozycji z dokładnością 1–2 nm. Ruch kontrolują interferometry laserowe o rozdzielczości poniżej 0,1 nm — one śledzą pozycję w czasie rzeczywistym. 🧠 3. System pomiarowy i kontrola pętli sprzężenia zwrotnego Każdy ruch jest mierzony tysiące razy na sekundę przez interferometry. ASML wykorzystuje pętle sterowania z bardzo wysokim wzmocnieniem, które: kompensują błędy termiczne, drgania i minimalne odkształcenia, wykorzystują model fizyczny całego układu (z uwzględnieniem mikrodrgań i sprężystości konstrukcji), często działają na procesorach czasu rzeczywistego o opóźnieniu poniżej 1 μs. Dzięki temu system potrafi „wyprzedzać” ruch i korygować go zanim błąd zdąży się rozwinąć. 🌡️ 4. Kompensacja termiczna i materiałowa Każdy element maszyny: jest zbudowany z materiałów o ultraniskim współczynniku rozszerzalności cieplnej (np. zerodur, invar), ma wbudowane czujniki temperatury i system chłodzenia cieczą, pozycjonowanie jest ciągle korygowane o mikroskopijne zmiany wymiarów spowodowane ciepłem lasera i elektroniki.

🪞 5. Korekcja optyczna i oprogramowanie Pozycjonowanie to nie tylko ruch fizyczny — maszyna musi jeszcze „wiedzieć”, gdzie pada światło. Dlatego: używa układów optycznych z aktywną kompensacją błędów aberracji, system mapuje deformacje maski i wafla (bo one też się lekko wyginają), a oprogramowanie nanosi cyfrowe korekty wzoru (tzw. computational lithography), aby kompensować wszelkie odchylenia.

🪄 6. Synchronizacja stołu maski i wafla To najtrudniejszy element: obraz z maski musi być nałożony na wafel z dokładnością <1 nm. ASML rozwiązuje to przez: podwójny układ interferometryczny, który śledzi oba stoły, synchronizację optyczną (czasem z użyciem laserów femtosekundowych), mikrokorekcje w locie, nawet w trakcie ruchu.

🚀 Efekt Dokładność overlay (nakładania kolejnych warstw): ~1–2 nm. Dokładność pozycjonowania stołu: <0,5 nm RMS. Czas pełnego naświetlenia wafla 300 mm: ok. 1 sekunda (!). Jeśli chcesz, mogę pokazać schemat działania układu pozycjonowania (z nanometrową kontrolą interferometru i systemem aktywnej kompensacji) w formie obrazka — chcesz, żebym go wygenerował?

@KierownikW10 Przecież to jakieś voodoo xD

No i są też błędy, "naświetlania wafla 300mm ok 1 sekundy". To raczej naświetlenie jednego układu, tzn, jedno przejście maski. Cały wafel to znacznie więcej, zależnie od powierzchni układu.

Zaloguj się aby komentować

Zaloguj się aby komentować

Dzisiaj jest 22 października.

Co prawda światowy Dzień Ziemi obchodzony jest w kwietniu ale dla zajmujących się naukami geologicznymi ta październikowa data jest dosyć szczególna.


W 1650 roku duchowny anglikański, biskup James Ussher, publikuje chronologię dziejów ziemi opartą na starym testamencie, gdzie dzięki zbudowaniu drzewa genealogicznego biblijnych postaci (wiecie, Noe żył 900 lat, jego syn Cham, który był ojcem Kanaana itd...). Dzięki tej metodzie oblicza wiek ziemi na 6000 lat i podaje, że stworzenie świata dokonało się 22 października 4004 roku BC (przed narodzeniem Chrystusa). W trakcie późniejszych badań udaje mu się podać również godzinę. A więc mamy dziś urodziny Ziemi!


W Ameryce niektóre wydziały nauk przyrodniczych świętowały ten dzień, czy tak jest w dalszym ciągu - boję się sprawdzać. W dobie narastających ruchów podważających zdobycze nauki oraz politycznej poprawności być może odstąpiono od tego zwyczaju.


Próby określenia rzeczywistego wieku naszej planety podejmowane były już od czasów biskupa Usshera przy użyciu metod zdecydowanie bardziej naukowych niż studiowanie świętych ksiąg. Sam Isaak Newton pochylił się nad tym zagadnieniem ledwie trzydzieści lat później. Ale dopiero w latach dwudziestych dwudziestego wieku udało się podać w miarę dokładny wiek - ok. 4,5 miliarda lat. Plus-minus 100 milionów bo wiadomo, naukowcy to debile


Wszystkiego najlepszego nasza kulko kosmicznego gruzu, pędząca przez kosmiczną pustkę!


#geologia #nauka #przyroda

e820f1a7-3e23-4ffb-9565-a6c46d514ac5

A żeś wstawił obrazek, który jest używany do obalania nauki przez foliarzy xd bo co jest z tym obrazkiem nie tak? Ziemia ma jakiś kilometr średnicy

Zaloguj się aby komentować

Skóra sprzed 240 mln lat! - Planeta na wymiar - Materiał mikrofonowy | Czytamy naturę 264


W 264. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

  • wspaniale zachowanym gadzie z rodzaju Lariosaurus - tak dobrze, że można obejrzeć, jak marszczyła mu się skóra między palcami;

  • badaniu tego, jak skład chemiczny planet zmienia się wraz z ewolucją Galaktyki;

  • mikrofonie wykonanym z miękkich, "tekstylnych" materiałów, który w dodatku nie wymaga zasilania.


#ciekawoski #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Zaloguj się aby komentować

@GEKONIK polecam ustawic dns adguarda, nie trzeba nic instalowac ani placic, a blokuje reklamy ze wszystkich apek. mnie wkurzalo jak potrzebuje cos na gwalt sprawdzic w jakdojade albo flightradar24 a tu reklama

@5tgbnhy6 ogólnie dns adguard spoko (chyba, bo w sumie nie wiem jak w temacie bezpieczeństwa i prywatnosci), ale część aplikacji go omija, np. jutub czy reddit. W Duoligno chyba faktycznie blokowało, ale tam chyba jest (była?) opcja odzyskiwania życia (energii?) oglądając reklamy, więc coś za coś.

Zaloguj się aby komentować

Czy da się odsmrodzić buty lampą UV? IgNobel z inżynierii projektowej 2025 | Czytamy naturę


Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie inżynierii projektowej Vikash Kumar i Sarthak Mittal za badania nad najlepszą metodą usuwania nieprzyjemnych zapachów z zapoconych butów.


#nauka #ciekawostki #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel trochę #heheszki

Zaloguj się aby komentować

Ciąg Fibonacciego wiele osób kojarzy z geometrią i obrazem ale mało osób wie, że sprowadza się do bardzo fajnej i przyjemnej arytmetyki. Zwyczajnie każda kolejna liczba jest sumą dwóch poprzednich. Dlaczego zatem to jest piękne gdy przedstawione zostaje w formie geometrycznej lub artystycznej? Bo matematyka jest piękna, mordo.


#matematyka #ciekawostki #nauka #sztuka

81c4b885-2cef-4b89-981d-60fa6e7cf63a

Zaloguj się aby komentować

Zaloguj się aby komentować

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba uchwycił centralny obszar Gromady Pocisk za pomocą kamery NIRCam. Obraz pokazuje dwa masywne skupiska galaktyk po obu stronach dużej, jasnoniebieskiej galaktyki spiralnej w centrum. Widać też pomarańczowe łuki – zniekształcone galaktyki tła, których światło zostało zakrzywione przez grawitację gromad.

#astronomia #ciekawostki #kosmos #nauka

028abba5-8e24-4872-aa0b-a91f41efba45

Zaloguj się aby komentować

Śniące pajączki Przeprowadzane w ostatnich latach obserwacje i badania wykazują, że pająki z rodziny skakunowatych mogą doświadczać aktywnej fazy snu przypominającej w pewnym stopniu naszą fazę REM i śnić.


Zaobserwowano, że skakuny z gatunku Evarcha arcuata podczas snu poruszają się od czasu do czasu, a nawet podkurczają przez sen odnóża - co przypomina trochę niekontrolowane, mimowolne ruchy pojawiające się w fazie najgłębszego snu, w którym doświadcza się marzeń sennych.


W przypadku małych skakunów, których ciała są częściowo przezroczyste, udało się dodatkowo zaobserwować, że pojawiają się u nich okresowo szybkie ruchy siatkówki, które w ciągu nocy wydłużają się i nasilają, trwając około 77 sekund i powtarzając się mniej więcej co 20 minut. W tych samych fazach badacze zaobserwowali u małych skakunów nieskoordynowane ruchy ciała – pająki wierciły się przez sen, poruszając lekko odwłokiem i kądziołkami przędnymi, a także na przemian podkurczając i prostując odnóża.


Według jednej z teorii, faza REM oraz pojawiające się w jej czasie sny pomagają zwierzętom, które ich doświadczają, "trenować" przez sen umiejętności niezbędne do przetrwania. Sny pozwalają na przetworzenie informacji zebranych w ciągu dnia, a także odgrywają rolę w uczeniu się i regeneracji mózgu.


Jeszcze do niedawna sądzono, że tylko kręgowce doświadczają snu dwufazowego i potrafią śnić. Okazuje się jednak, że ta umiejętność może być rozpowszechniona w świecie zwierząt dużo bardziej niż nam się zdawało. Zachowania wskazujące na występowanie snu dwufazowego zaobserwowano jak na razie nie tylko u skakunów, ale też m. in. u ośmiornic.


#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #pajaki #nauka #sen

tag serii: #7ciekawostekprzyrodniczych

3b83082d-cbc0-4023-8bf0-38306c7bcefc

Zaloguj się aby komentować