Mózg ożywiony po zamrożeniu! - Naddźwiękowy skrzyp taśmy - Mrówki same królowe | CN 284

W 284. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• przywróceniu aktywności plasterków mózgu po zamrożeniu ich do -190 stopni Celsjusza;

• dźwięku powstającym przy rozwijaniu taśmy klejącej;

• gatunku mrówki, u którego występują tylko samice i tylko królowe.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Zagadka piszczących butów - ChatGPT rozwija fizykę - Móżdżek żebropława | Czytamy naturę 283

W 283. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• bardzo złożonej fizyce odpowiadającej za piszczenie butów sportowych hamujących na gładkiej powierzchni;

• wkładzie ChatGPT w fizykę cząstek elementarnych;

• maleńkim organie szczytowym u morskich żebropławów, który okazał się całkiem złożony po bliższej analizie.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Wyniki Wielkiego Quizu o Przyczynowości

#ciekawostki #filozofia #lukaszlamza

Galaktyka w 99,99% z ciemnej materii? - Dane w szkle - AI gra w rzymskie planszówki | CN 282

W 282. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• obserwacji przez Hubble'a miejsca, gdzie może ukrywać się galaktyka składająca się niemal całkowicie z ciemnej materii;

• metodzie zapisu danych w postaci plamek wypalonych w szklanej płytce;

• grze planszowej z okresu rzymskiego, której zasady gry wstępnie zidentyfikowano dzięki pomocy AI.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Lekarz AI w Rwandzie - Wyciskamy morski śnieg - Bonobo na niby | Czytamy naturę 281

W 281. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• skuteczności modeli językowych w warunkach problemów medycznych typowych dla Rwandy;

• "morskim śniegu" i o tym, co zostaje z niego wyciśnięte na głębokości kilku kilometrów;

• szympansie bonobo o imieniu Kanzi, który umie sobie wyobrazić coś takiego jak "sok na niby".

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Jak często Alzheimer? - Eukariogeneza - Vanessa: krowa wielonarzędziowa | Czytamy naturę 280

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Tajemnicze plamki w Fomalhaucie - Ptaki na wojnie - Najstarsza sztuka naskalna | Czytamy naturę 279

W 279. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• dwóch tajemniczych plamkach w układzie planetarnym wokół gwiazdy Fomalhaut;

• losach ptaków podczas wojny na Ukrainie;

• malunkach naskalnych sprzed 67800 lat znalezionych właśnie w Indonezji.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Życie w Kosmosie | Energia

Najprostszy organizm "żywy" to reakcja chemiczna, która umie sama siebie podtrzymywać... no i może zadbać o to, aby aktywnie poszukiwać "pokarmu". Jak by wyglądało "życie" magmowe? W filmie usłyszymy fragmenty opowiadania S. Weinbauma "A Martian Odyssey".

#ciekawostki #nauka #copernicus #lukaszlamza

Świat kwantowy urósł! - Mikroplastiku mniej - Prehistoryczna matematyka na skorupach | CN 278

W 278. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymu o:

• eksperymencie, w którym całkiem spore klastry sodu zachowywały się "kwantowo" - nowy rekord;

• nowym oszacowaniu ilości mikroplastiku w powietrzu, które są zaskakująco niskie;

• motywach roślinnych na ceramice sprzed 6-8 tys. lat, które wydają się świadczyć o rozumieniu matematyki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Życie w Kosmosie | Ewolucja

Życie nigdy nie powstaje od razu gotowe, złożone i piękne. Prawdopodobnie pierwsze organizmy wszędzie w Kosmosie są proste, kruche i nie rzucają się w oczy. Co jest więc potrzebne, aby się rozwinęło? Ewolucja. I nieustające wyzwania. W tym odcinku usłyszymy fragmenty powieści Roberta Forwarda "Smocze jajo".

#ciekawostki #kosmos #nauka #copernicus #lukaszlamza

Supermasywne czerwone dziury - Mapa dna Antarktydy - Anglicy wynaleźli ogień! | Czytamy naturę 277

W 277. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymy o:

• Little Red Dots, czyli "Małych Czerwonych Plamkach", które zostały właśnie wstępnie zidentyfikowane jako supermasywne czarne dziury otoczone kokonami;

• najlepszej jak dotychczas mapie kontynentu kryjącego się pod lądolodem Antarktydy;

• najstarszych solidnych śladach po celowo wytwarzanym ogniu sprzed 400 tys. lat - i pochodzącym z Wysp Brytyjskich.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Czy materia nieorganiczna może być żywa? | Życie w kosmosie

Życie opiera się na komunikacji, wewnątrz organizmów i między nimi. A czy mogłaby istnieć w Kosmosie chmura, której elementy są bardzo proste, ale ich miliardy tworzą łącznie inteligentny rój? I dlaczego właściwie kosmici zawsze chcą się z nami kontaktować? W tym odcinku usłyszymy fragmenty powieści F. Hoyle'a "Black Cloud" i zastanawiamy się nad istotą życia...

#ciekawostki #hydepark #nauka #copernicus #lukaszlamza

Psy nas podsłuchują! - Teoria strun w żyłach - Co wykończyło Napoleona? Czytamy naturę 276

W 276. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• psach o wybitnych zdolnościach językowych (głównie rasy border collie), które uczą się nowych słów, podsłuchując;

• zastosowaniu kawałka matematyki, który pomaga fizykom modelować struny, przy tworzeniu optymalnych sieci, np. naczyń krwionośnych;

• chorobach, które trapiły żołnierzy Napoleona wycofujących się spod Moskwy w 1812.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Życie W Kosmosie | System

Czy cała planeta mogłaby być jednym żywym organizmem? Czym jest "Gaja"? I czy w Kosmosie mogłoby powstać życie, które od samego początku jest tak naprawdę ożywioną planetą, a nie rozsianymi na jej powierzchni organizmami? W tym odcinku usłyszymy fragmenty opowiadania A.C. Doyle'a "When the World Screamed" i zastanawiamy się nad istotą życia...

#ciekawostki #nauka #copernicus #lukaszlamza

Anatomia starego mistrza - Nauka ideolo - Ewolucja liściastych pasikoników | Czytamy naturę 275

W 275. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• różnicy między osobami, które są mistrzami świata za młodu, a tymi, którzy są po prostu mistrzami świata: to różne osoby!

• naukach społeczno-politycznych i o tym, jak to zrobić, żeby wyszło tak, jak ma wyjść;

• ewolucji mimetyzmu u pasikoników udających liście.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Życie w Kosmosie | Złożoność

Wszyscy wiemy, że życie jest bardzo złożone, ale co to właściwie oznacza? I czy mogłoby w Kosmosie powstać życie, które jest bardzo proste w skali atomowej, na przykład składa się z jednorodnego gazu? W tym odcinku usłyszymy fragmenty opowiadania A.C. Clarke'a "Out of the Sun" i zastanawiamy się nad istotą życia...

#ciekawostki #hydepark #copernicus #lukaszlamza #nauka

Najpiękniejsze obrazy naukowe roku 2025 | Czytamy naturę #274

W specjalnym noworocznym odcinku "Czytamy naturę" zobaczymy 7 najpiękniejszych obrazów naukowych roku 2025, na podstawie selekcji czasopisma "Nature".

#ciekawostki #czytamynature #copernicus #lukaszlamza #hydepark #fotografia

Supernowe, planety i życie - Insulina przez skórę - Ognista ameba | Czytamy naturę 273

W 273. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• wybuchu supernowej, który zaszczepił nasz młodziutki układ planetarny kluczowymi izotopami;

• możliwości podawania insuliny przez skórę;

• amebie Incendiamoeba żyjącej w temperaturze 65 stopni Celsjusza.

#ciekawostki #nauka #copernicus #lukaszlamza #czytamynature

Ucieczka zieleni - Rozplątujemy DNA - Sztuczny język do chili | Czytamy naturę 272

W 272. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• zielonym barwniku, który z czasem ucieka do wnętrza obrazów;

• pięknych wizualizacjach nukleosomów, czyli szpulek, na które nawija się DNA;

• hydrożelowym detektorze kapsaicyny.

#ciekawostki #czytamynature #hydepark #copernicus #lukaszlamza