Antywodór pod lupą - Gołębie nawigują wątrobą - Jaki jest "idealny imigrant"? | Czytamy naturę 297

W 297. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• najbardziej precyzyjnym jak dotychczas pomiarze poziomów energetycznych antyelektronów w antywodorze;

• poszukiwania narządu "magnetocepcji" u gołębi - okazuje się, że to chyba wątroba;

• wielkim badaniu ludzkich preferencji odnośnie imigrantów: jakie cechy ma "idealny" imigrant?

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Sepsa: błąd twojego leukocytu - Hiperszybka gwiazda - Problem restauracyjny Feynmana | CN 296

W 296. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• pierwszych krokach na drodze do sepsy, które mają związek z niewłaściwie zachowującymi się neutrofilami;

• gwieździe, która wystrzeliła z samego centrum naszej galaktyki i frunie teraz z nieprzyzwoitą prędkością;

• wielkim problemie z testowaniem nowych restauracji na wyjeździe: kiedy przestać?

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Myszy lubią duże nagrody - Bum w głowę! - Chińskie solanki | Czytamy naturę 295

W 295. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• niezwykłym wzroście szybkości uczenia się myszy, gdy znacząco zwiększy im się nagrodę;

• skutkach względnie niegroźnych uderzeń w głowę - zwłaszcza dla mikrobiomu jelitowego;

• "kieszonkach" oceanicznej solanki w wodach podziemnych, ale też o polskiej mapie zbiorników wody podziemnej.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Tania synteza garażowa - Plutino z atmosferą - Pierwotniaki w Rowie Mariańskim | Czytamy naturę 294

W 294. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy, w specjalnym odcinku na żywo nagranym podczas Copernicus Festival 2026, o:

• systemie do autonomicznej syntezy chemicznej, który jest nie tylko otwarty (open source), ale i wyjątkowo tani (5000$);

• pierwszym, poza Plutonem, pobliskim obiekcie wyposażonym w atmosferę - tylko jakim cudem?!

• pięknych filmach z dna rowów oceanicznych, na których widać sporo nowych dla nauki stworzeń, w tym całkiem interesujące pierwotniaczki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Co robi pierwsza komórka rakowa? - Robot-kuleczka - Olo, czyli nowy kolor | Czytamy naturę 293

W 293. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o

• pierwszej komórce nowotworowej i o tym, co sygnalizuje sąsiednim komórkom i jak można jej w tym przeszkodzić;

• robocie o imieniu Twirlbot, który toczy się w stronę światła;

• kolorze o imieniu olo, który można wywołać tylko poprzez precyzyjne pobudzanie laserem tylko określonych receptorów na dnie oka.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Drugi mózg w mózgu - Ganimedes się budzi - Przestrzeń słów i sensów | Czytamy naturę 292

W 292. odcinku "Czytamy naturę" usłyszyny o:

• sieci astrocytów, niepozornych komórek mózgu, która zaczyna się powoli okazywać drugą po sieci neuronalnej podsiecią mózgu;

• eorii ewolucji Ganimedesa, z której wynika, że ten potężny satelita Jowisza dopiero się budzi;

• rozmieszczeniu wszystkich słów w 5-wymiarowej przestrzeni i o zabawie tą przestrzenią.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Czemu serce nie nowotworzy? - Skaczące węzły - Wyprawy Paleo-Inuitów | Czytamy naturę 291

W 291. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymy o:

• powodach, dla których tkanka serca jest wyjątkowo odporna na procesy nowotworowe;

• zawęźlonych kawałkach plastiku, które po rozwęźleniu imponująco skaczą;

• wielkich wyprawach morskich Paleo-Inuitów.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Świńskie nasienie na raka dna oka - Eksplodujący lód - Wielka wojna szympansów | Czytamy naturę 290

W 290. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• pęcherzykach wyekstrahowanych ze świńskiego nasienia, które pozwalają na precyzyjne dostarczanie leków antynowotworowych na dno oka;

• nowym, spektakularnym mechanizmie pękania lodu;

• pierwszym opisanym przypadku rozbicia społeczności szympansiej, z dramatycznymi skutkami.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Regeneracja kończyny u ssaka? - Planety właśnie powstające - Duńscy trędowaci | Czytamy naturę 289

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• pięknym kroczku na drodze ku regeneracji uciętej kończyny u ssaka;

• powstającym właśnie na naszych oczach układzie planetarnym;

• ozmieszczeniu trędowatych i nie-trędowatych na średniowiecznych duńskich cmentarzach.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Nauka nie do odtworzenia - AI czyta bakterie - Bardzo ufni prezesi | Czytamy naturę 288

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• problemie z odtwarzaniem wyników badań naukowych - tego się prawie nie da zrobić!;

• automatycznym wyszukiwaniu mechanizmów obronnych bakterii;

• związkach między ufności 5000 CEO wielkich firm.

#ciekawostki #hydepark #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Jelita pamiętają 8 lat - Samodzielny "naukowiec AI" - Poród kaszalota z akuszerką | CN 287

W 287. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• badaniach mikrobiomu jelitowego Szwedów nawet 8 lat po antybiotykoterapii;

• pierwszym (podobno) w pełni samodzielnym "naukowcu AI";

• sfilmowanym z drona porodzie u kaszalota, w którym brało łącznie udział 10 samic-pomocniczek.

#ciekawostki #czytamynature #copernicus #nauka #lukaszlamza

Przypadkowa kolonizacja Marsa - Początki tektoniki - Piękne kumkanie! | Czytamy naturę 286

W 286. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• skażeniu bakteriologicznym łazików marsjańskich;

• pierwszych nieśmiałych przejawach tektoniki płyt na Ziemi;

• kuszącym kumkaniu kumaków;

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Starzenie: sekunda po sekundzie - Problem 4 ciał - Naukowcy-dowcipnisie | Czytamy naturę 285

W 285. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• wyjątkowym eksperymencie: podglądaniu kilkudziesięciu rybek przez całe ich życie w poszukiwaniu śladów starzenia się w zachowaniu;

• układzie 4-gwiazdowym, który cały wcisnąłby się wewnątrz orbity Jowisza: ciaśniutko jak na cztery gwiazdy tworzące jeden system!

• 870 żartach wygłoszonych przez 531 naukowców na 14 konferencjach naukowych - wesoło!

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Mózg ożywiony po zamrożeniu! - Naddźwiękowy skrzyp taśmy - Mrówki same królowe | CN 284

W 284. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• przywróceniu aktywności plasterków mózgu po zamrożeniu ich do -190 stopni Celsjusza;

• dźwięku powstającym przy rozwijaniu taśmy klejącej;

• gatunku mrówki, u którego występują tylko samice i tylko królowe.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Zagadka piszczących butów - ChatGPT rozwija fizykę - Móżdżek żebropława | Czytamy naturę 283

W 283. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• bardzo złożonej fizyce odpowiadającej za piszczenie butów sportowych hamujących na gładkiej powierzchni;

• wkładzie ChatGPT w fizykę cząstek elementarnych;

• maleńkim organie szczytowym u morskich żebropławów, który okazał się całkiem złożony po bliższej analizie.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Galaktyka w 99,99% z ciemnej materii? - Dane w szkle - AI gra w rzymskie planszówki | CN 282

W 282. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• obserwacji przez Hubble'a miejsca, gdzie może ukrywać się galaktyka składająca się niemal całkowicie z ciemnej materii;

• metodzie zapisu danych w postaci plamek wypalonych w szklanej płytce;

• grze planszowej z okresu rzymskiego, której zasady gry wstępnie zidentyfikowano dzięki pomocy AI.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Lekarz AI w Rwandzie - Wyciskamy morski śnieg - Bonobo na niby | Czytamy naturę 281

W 281. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• skuteczności modeli językowych w warunkach problemów medycznych typowych dla Rwandy;

• "morskim śniegu" i o tym, co zostaje z niego wyciśnięte na głębokości kilku kilometrów;

• szympansie bonobo o imieniu Kanzi, który umie sobie wyobrazić coś takiego jak "sok na niby".

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Jak często Alzheimer? - Eukariogeneza - Vanessa: krowa wielonarzędziowa | Czytamy naturę 280

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Tajemnicze plamki w Fomalhaucie - Ptaki na wojnie - Najstarsza sztuka naskalna | Czytamy naturę 279

W 279. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• dwóch tajemniczych plamkach w układzie planetarnym wokół gwiazdy Fomalhaut;

• losach ptaków podczas wojny na Ukrainie;

• malunkach naskalnych sprzed 67800 lat znalezionych właśnie w Indonezji.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Świat kwantowy urósł! - Mikroplastiku mniej - Prehistoryczna matematyka na skorupach | CN 278

W 278. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymu o:

• eksperymencie, w którym całkiem spore klastry sodu zachowywały się "kwantowo" - nowy rekord;

• nowym oszacowaniu ilości mikroplastiku w powietrzu, które są zaskakująco niskie;

• motywach roślinnych na ceramice sprzed 6-8 tys. lat, które wydają się świadczyć o rozumieniu matematyki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza