Mózg ożywiony po zamrożeniu! - Naddźwiękowy skrzyp taśmy - Mrówki same królowe | CN 284

W 284. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• przywróceniu aktywności plasterków mózgu po zamrożeniu ich do -190 stopni Celsjusza;

• dźwięku powstającym przy rozwijaniu taśmy klejącej;

• gatunku mrówki, u którego występują tylko samice i tylko królowe.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Zagadka piszczących butów - ChatGPT rozwija fizykę - Móżdżek żebropława | Czytamy naturę 283

W 283. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• bardzo złożonej fizyce odpowiadającej za piszczenie butów sportowych hamujących na gładkiej powierzchni;

• wkładzie ChatGPT w fizykę cząstek elementarnych;

• maleńkim organie szczytowym u morskich żebropławów, który okazał się całkiem złożony po bliższej analizie.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Galaktyka w 99,99% z ciemnej materii? - Dane w szkle - AI gra w rzymskie planszówki | CN 282

W 282. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• obserwacji przez Hubble'a miejsca, gdzie może ukrywać się galaktyka składająca się niemal całkowicie z ciemnej materii;

• metodzie zapisu danych w postaci plamek wypalonych w szklanej płytce;

• grze planszowej z okresu rzymskiego, której zasady gry wstępnie zidentyfikowano dzięki pomocy AI.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Lekarz AI w Rwandzie - Wyciskamy morski śnieg - Bonobo na niby | Czytamy naturę 281

W 281. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• skuteczności modeli językowych w warunkach problemów medycznych typowych dla Rwandy;

• "morskim śniegu" i o tym, co zostaje z niego wyciśnięte na głębokości kilku kilometrów;

• szympansie bonobo o imieniu Kanzi, który umie sobie wyobrazić coś takiego jak "sok na niby".

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Jak często Alzheimer? - Eukariogeneza - Vanessa: krowa wielonarzędziowa | Czytamy naturę 280

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Tajemnicze plamki w Fomalhaucie - Ptaki na wojnie - Najstarsza sztuka naskalna | Czytamy naturę 279

W 279. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• dwóch tajemniczych plamkach w układzie planetarnym wokół gwiazdy Fomalhaut;

• losach ptaków podczas wojny na Ukrainie;

• malunkach naskalnych sprzed 67800 lat znalezionych właśnie w Indonezji.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Świat kwantowy urósł! - Mikroplastiku mniej - Prehistoryczna matematyka na skorupach | CN 278

W 278. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymu o:

• eksperymencie, w którym całkiem spore klastry sodu zachowywały się "kwantowo" - nowy rekord;

• nowym oszacowaniu ilości mikroplastiku w powietrzu, które są zaskakująco niskie;

• motywach roślinnych na ceramice sprzed 6-8 tys. lat, które wydają się świadczyć o rozumieniu matematyki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Supermasywne czerwone dziury - Mapa dna Antarktydy - Anglicy wynaleźli ogień! | Czytamy naturę 277

W 277. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymy o:

• Little Red Dots, czyli "Małych Czerwonych Plamkach", które zostały właśnie wstępnie zidentyfikowane jako supermasywne czarne dziury otoczone kokonami;

• najlepszej jak dotychczas mapie kontynentu kryjącego się pod lądolodem Antarktydy;

• najstarszych solidnych śladach po celowo wytwarzanym ogniu sprzed 400 tys. lat - i pochodzącym z Wysp Brytyjskich.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Psy nas podsłuchują! - Teoria strun w żyłach - Co wykończyło Napoleona? Czytamy naturę 276

W 276. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• psach o wybitnych zdolnościach językowych (głównie rasy border collie), które uczą się nowych słów, podsłuchując;

• zastosowaniu kawałka matematyki, który pomaga fizykom modelować struny, przy tworzeniu optymalnych sieci, np. naczyń krwionośnych;

• chorobach, które trapiły żołnierzy Napoleona wycofujących się spod Moskwy w 1812.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Anatomia starego mistrza - Nauka ideolo - Ewolucja liściastych pasikoników | Czytamy naturę 275

W 275. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• różnicy między osobami, które są mistrzami świata za młodu, a tymi, którzy są po prostu mistrzami świata: to różne osoby!

• naukach społeczno-politycznych i o tym, jak to zrobić, żeby wyszło tak, jak ma wyjść;

• ewolucji mimetyzmu u pasikoników udających liście.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Najpiękniejsze obrazy naukowe roku 2025 | Czytamy naturę #274

W specjalnym noworocznym odcinku "Czytamy naturę" zobaczymy 7 najpiękniejszych obrazów naukowych roku 2025, na podstawie selekcji czasopisma "Nature".

#ciekawostki #czytamynature #copernicus #lukaszlamza #hydepark #fotografia

Supernowe, planety i życie - Insulina przez skórę - Ognista ameba | Czytamy naturę 273

W 273. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• wybuchu supernowej, który zaszczepił nasz młodziutki układ planetarny kluczowymi izotopami;

• możliwości podawania insuliny przez skórę;

• amebie Incendiamoeba żyjącej w temperaturze 65 stopni Celsjusza.

#ciekawostki #nauka #copernicus #lukaszlamza #czytamynature

Ucieczka zieleni - Rozplątujemy DNA - Sztuczny język do chili | Czytamy naturę 272

W 272. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• zielonym barwniku, który z czasem ucieka do wnętrza obrazów;

• pięknych wizualizacjach nukleosomów, czyli szpulek, na które nawija się DNA;

• hydrożelowym detektorze kapsaicyny.

#ciekawostki #czytamynature #hydepark #copernicus #lukaszlamza

Jak przechytrzyć Algorytm? - Gigantyczne pra-murale - Efekt Batmana | Czytamy naturę 271

W 271. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• sprytnej nakładce na przeglądarkę internetową, która zmienia kolejność treści w feedzie aplikacji społecznościowej - z dobrymi skutkami;

• gigantycznych muralach sprzed 2-6 tysięcy lat, znalezionych na granicy Teksasu i Meksyku;

• efekcie Batmana: kiedy Batman wchodzi do metra, ludzie częściej ustępują miejsca ciężarnym kobietom.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Wypalenie w mózgu - Matematyczne megastruktury pre-Inków - Druk 3D ssawką komara | CN 270

W 270. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• ozpoznawaniu wypalenia zawodowego na podstawie aktywności mózgu;

• Monte Sierpe, czyli tajemniczej strukturze składającej się z 5 tys. regularnie rozmieszczonych dołów w ziemi;

• wykorzystaniu ssawki komara jako dyszy do drukarki 3D.

#ciekawostki #hydepark #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

AI jako szkodliwy lizus - Kosmogram Majów - Pierwotne pierwotniaki | Czytamy naturę 269

W 269. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• znanym fakcie, że czaty AI są lizusami i potakiwaczami, i nieco mniej znanym fakcie, że to może być szkodliwe;

• skomplikowanej strukturze hydrotechnicznej odnalezionej właśnie w Aguada Fenix w Meksyku, która może miała też wielkie znaczenie metafizyczne, a może nie;

• pierwszych 400 milionach lat ewolucji pierwotniaków.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Pułapka na 12 tys. kubitów - Piękny ankylozaur - Paluchem w piasku | Czytamy naturę 268

W 269. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• pułapce optycznej na 12 tysięcy pojedynczych atomów cezu, które mogą kiedyś stać się elementami komputera kwantowego;

• wspaniale zachowanym szkielecie ankylozaura;

• wyczuwaniu obiektów zakopanych w piasku, palcem, na odległość.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Implant przywraca wzrok - Wszechświat to (nie) symulacja? - Racjonalność małpy | Czytamy naturę 267

W 267. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• implancie, który w połączeniu z kamerą na podczerwień montowaną na okulary przywraca wzrok osobom z degeneracją plamki żółtej;

• argumencie grupy fizyków, że świat nie jest symulacją - ponieważ nie dałoby się go obliczyć;

• eksperymentach z udziałem szympansów pokazujących, jak podejmują decyzję i jak porównują siłę dowodów.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Hakujemy kod genetyczny bakterii - ADHD i Asperger: przediagnozowane? - Okrzemek na lodzie | CN 266

W 266. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

• szczepie Escherichia coli (nazwanym Syn57), który wykorzystuje tylko 57 z dostępnych 64 kodonów;

• badaniu szwedzkiej młodzieży pod kątem objawów Aspergera i ADHD - w skali 10 lat objawów jest tyle samo, rośnie tylko liczba diagnoz;

• okrzemku, który posiadł zdolność zręcznego pełzania po lodzie w temperaturach dochodzących do -15 stopni Celsjusza.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Jak zrobić idealne cacio e pepe bez grudek? IgNobel z fizyki 2025 | Czytamy naturę

Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie fizyki G. Bartolucci, D.M. Busiello, M. Ciarchi, A. Corticelli, I. Di Terlizzi, F. Olmeda, D. Revignas i V. M. Schimmenti za badania nad tym, jak skład i temperatura wody po gotowaniu makaronu wpływa na formowanie się grudek w sosie cacio e pepe.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel