![Archeolodzy prowadzą badania megalitu sprzed ok. 5,5 tys. lat [NASZE WIDEO]](https://cdn.hejto.pl/uploads/posts/images/250x250/80da77d224b90df583533f869f5a8a30.jpg)
Na skraju lasu w okolicy miejscowości Wyrzeka w Wielkopolsce archeolodzy prowadzą badania weryfikacyjne megalitu. Monumentalny grobowiec ziemny mógł powstać około 5,5 tysiąca lat temu. Badania weryfikacyjne megalitu prowadzone są na terenie Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego....
Cellini
Celine
Grupa dojrzałości
Odmiana jesienna Pochodzenie
W Anglii. Wyhodowana przez szkółkarza Leonharda Vauxhalla pod Londynem. Prawdopodobnie sadzonka odmiany „Nonsuch” (= „Langtons Sondergleichen”). Wprowadzona do obrotu około 1828 roku. W Niemczech odmiana ta, zgodnie z opisami Lauchego (1883) i Engelbrechta (1889), była zalecana jako cenny jesienny jabłko do powszechnej uprawy, zwłaszcza na wyższych wysokościach.
Kwitnienie
Średnio późne, odporne. Owoc
Średniej wielkości do dużego, równomiernie okrągły, stożkowaty. Wgłębienie kielicha w kształcie miseczki, zazwyczaj z otwartym kielichem. Głębokie, słabo zardzewiałe zagłębienie szypułkowe. Skórka cienka i twarda, gładka, błyszcząca. W stanie dojrzałości żółtawa, od strony nasłonecznionej płasko czerwona lub prążkowana z jasnymi plamkami na skórce. Wyraźny zapach. Odporne na uciski. Miąższ prawie biały, luźny, dość soczysty. Przyjemnie kwaskowaty, bez wyraźnego aromatu.
Dojrzałość
Od połowy września, odporne na wiatr aż do osiągnięcia dojrzałości drzewnej, potem szybko opadające. W chłodnym magazynie naturalnym można je przechowywać przez około dziesięć tygodni bez więdnięcia.
Wykorzystanie
Przede wszystkim dobra odmiana gospodarcza, przeznaczona do spożycia na świeżo po dłuższym okresie przechowywania.
Plon
Wczesny początek owocowania, regularny i wysoki.
Drzewo
Korona szeroko okrągła, rzadka, dobrze rozgałęziona. Od młodości silny wzrost, w wieku pełnej wydajności słaby. Wcześnie starzeje się, dlatego zaleca się sporadyczne odmładzanie, aby zachować siłę wzrostu w starszym wieku. Nadaje się do wszystkich form prowadzenia drzew.
Stanowisko
Rośnie nawet na surowych terenach wyżynnych, również na ubogich, wapiennych glebach. W ciepłych, wilgotnych lokalizacjach pogarsza się jakość owoców. Odporność
Na sprzyjającym stanowisku odporny na większość chorób i szkodników. Jak dotąd nie zaobserwowano zarazy ogniowej.
Wartość uprawowa
Do ekstremalnych warunków, gdzie inne odmiany nie chcą rosnąć. Również do sadów rozproszonych.Cellini
#botanika #ogrodnictwo #stareodmiany #polska #niemcy #wielkabrytania

Zaloguj się aby komentować
typ: potrawa, cydr, sos
Synonimy: Cat’s Head, Catshead Greening, Catshead Round, Coustard, Duke of York, Green Codlin, Green Costard, Grenadier, Herefordshire Goose, Leadington, Leadington Green, Leadington Monstrous, Loggerhead, Monstrous, Monstrous Leadington, Pigs Snout, Round Catshead, Royal Costard, Stock Leadington, Stoke Leadington, Tankard, Terwin’s Goliath
Podsumowanie: Tradycyjna brytyjska odmiana jabłek kuchennych, z której powstaje ostry i gęsty sos. Nadaje się również do produkcji suszonych krążków jabłkowych.
Opis: Duże lub bardzo duże, podłużne i o nieregularnym kształcie. Wyraźne żebra i guzowata korona. Skórka jasnozielona, pokryta rdzawymi przetchlinkami. Czasami na stronie wystawionej na słońce pojawia się brązowawy rumieniec. Skórka w dotyku tłusta. Kielich jest duży i otwarty, osadzony w nieregularnej miseczce. Ogonek jest krótki i smukły, osadzony w głębokim i wąskim zagłębieniu.
Cechy charakterystyczne: Miąższ jest biały, gruboziarnisty, soczysty i miękki. Smak jest ostry z delikatną nutą aromatyczną.
Pochodzenie: Pierwsza wzmianka o tej odmianie jabłka z regionu Sussex w Anglii pochodzi od botanika Johna Parkinsona z 1629 roku.
Uprawa: Drzewo o umiarkowanym przyroście, rozłożyste, z naturalną tendencją do osiągania dużych rozmiarów. Owocuje na krótkich pędach. Dobrze owocuje po osiągnięciu dojrzałości.
Potomstwo: Lord Derby, Peasgood’s Nonsuch
Przechowywanie w chłodni: Zachowuje świeżość do czterech miesięcy.
Podatność na choroby: Odporne na parcha.
Zbiór: Rozpoczyna się we wczesnej fazie piątego okresu.
Uwagi: Bardzo podobna do odmiany Grenadier.
Grupa zapylania: D
Szczyt zapylania: 12
Ploidyzm: Diploidalna. Samonierodzajna.
Liczba tygodni przechowywania w chłodni: 16
Okres zbiorów: 5
#botanika #ogrodnictwo #stareodmiany #wielkabrytania #niemcy

Zaloguj się aby komentować
Carola
typ: Do gotowania, do spożycia na surowo
Synonimy: Carola
Opis: Średniej wielkości, okrągły, z tendencją do stożkowatego kształtu. Gładki. Na zielonkawym tle widoczne rumieńce lub czasami czerwone paski. Skórka jest twarda, a po osiągnięciu dojrzałości staje się tłusta w dotyku.
Cechy charakterystyczne: Miąższ jest bladożółtawy i gruboziarnisty. Bardzo soczysty, w niektórych latach o słodko-kwaśnym smaku i aromatyczny, w innych łagodny. Łatwo ulega obiciom.
Zastosowanie: Często spożywane na surowo, ale nadaje się również do gotowania.
Pochodzenie: Powstała jako sadzonka z otwartego zapylenia odmiany Cox’s Orange Pippin, wyhodowana przez profesora Schmidta w latach 30. XX wieku w Kaiser-Wilhelm-Institut für Züchtungsforschung w Münchebergu (Niemcy). Wprowadzona na rynek w 1962 roku.
Uprawa: Drzewo o umiarkowanym wzroście, rozłożyste. Preferuje żyzne gleby. Wcześnie owocujące, kwitnie już dwa lata po posadzeniu. Najlepsze plony daje zazwyczaj co dwa lata. W niektórych latach ma tendencję do wytwarzania jabłek pozbawionych smaku.
Przechowywanie w chłodni: Przechowuje się około dwóch miesięcy.
Podatność na choroby: Bardzo podatne na parcha, mączniaka prawdziwego i zarazę jabłoni.
Zbiór: Gotowe do zbioru w połowie czwartego okresu.
Grupa zapylania: C Papierówka #james Greves antonówka kroselka
Szczyt zapylania: 10
Ploidy: Diploida. Samosterylna.
Liczba tygodni przechowywania w chłodni: 8
Okres zbiorów: 4
https://pomiferous.com/applebyname/kalco-id-3666
#botanika #ogrodnictwo #stareodmiany #niemcy

Najrzadsza kaczka świata
Nieoczekiwanie jednak w 2006 roku odkryto małe stadko podgorzałek madagaskarskich żyjące na jeziorze Matsaborimena w północnej części wyspy. Normalnie takie małe, wulkaniczne jezioro z dość ubogą roślinnością wydawałoby się zbyt głębokie i zbyt zimne dla tych kaczek, jednak najwyraźniej było to ostatnie miejsce, w którym były w stanie przetrwać. Odkrycie to wzbudziło zarówno radość, jak i niepokój badaczy. Stadko składało się z zaledwie 5 samców, 4 samic i 4 młodych - to zdecydowanie zbyt mało, żeby można być spokojnym o przyszłość gatunku.
W celu uratowania podgorzałki madagaskarskiej rozpoczęto program rozmnażania tego gatunku w niewoli, co bardzo pomogło w zwiększeniu jego liczebności. W 2012 roku populacja liczyła już 60 osobników, a w 2017 roku - 90 osobników. Rok później podgorzałki madagaskarskie wprowadzono do środowiska w regionie jeziora Sofia, a w 2023 roku zaobserwowano kilka osobników na jeziorze Alaotra, a więc w miejscu, w którym przeszło pół wieku wcześniej żyli ich przodkowie.
Gatunek nadal jest klasyfikowany jako krytycznie zagrożony, jednak walka o jego przyszłość wciąż trwa. Obecnie liczy około 230 osobników.
#ciekawostki #przyroda #ochronaprzyrody #natura #zwierzeta #zwierzaczki #ptaki #kaczki #madagaskar



Zaloguj się aby komentować
Nazwa gatunkowa: Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.).
Nazwa odmianowa:
Kuzynek Czerwony
Badener Reinette, Blutapfel, Buraczek, Christkindapfel, Cousinette Rouge Pourpre, Cousinot Rouge d’Hiver, Cousinotte Rouge d’Hiver, Cousinotte Rouge Pourpre, Cousinotte Rouge Pourpre d’Hiver, Eiselapfel, Englische Bushel-Reinette, Englische Buschelreinette, Englische Busche Reinette, Englische Buschreinette, Erdbeerapfel, Gemmie Reinette, Grosser Roter Pilgrim, Grosser Rother Pilgrim, Hensher, Jagd Apfel, Jagdapfel, Koralik, Koraliki, Purpurrother Cousinot, Purpurroter Winter Cousinot, Romer ling, Rotę Reinette, Rotę Renette, Roter, Roter Henscher, Roter Taffet Apfel, Roter Taffetapfel, Rother Heuscher, Rother Reinette, Rother Taffet, Rother Taffetapfel, Taffeta Rouge, Winter Cousinot, Zigeunerapfel, Zopfapfel, Zwiebelapfel (1).
Pochodzenie: przed 1766 rokiem (prawdopodobnie Niemcy lub Holandia) (1).
Morfologia: Średnie do dużych. Kształt-okrągły do podłużnego. Kolor podstawowy jest żółty, na którym znajduje się rozległy ciemnoczerwony nalot z ciemniejszymi paskami i obfitymi, jasnymi przetchlinkami. Skórka silnie błyszcząca i nieco gruba. Kielich jest średni do dużego i częściowo otwarty, osadzony w średnio głębokiej i nieco wąskiej niecce. Trzon jest długi i smukły, osadzony w głębokim, wąskim i ordzawionym zagłębieniu. Gdy drzewo osiąga dojrzałość, wokół zagłębienia pnia i na ramionach pojawia się pewne ordzawienie.
Miąższ: Miąższ w kolorze kremowym, często z czerwonymi plamami pod skórką. Drobnoziarnisty. Nieco suchy, owocowy, pikantny i słodki.
Odporność na szkodniki oraz choroby:
Parch jabłoni – lekko podatna.
Mączniak prawdziwy-średnio podatna
Zaraza ogniowa – bardzo podatne.
Rak drzew owocowych-odporna.
Owocówka jabłoniowa-mało podatność.
Przechowywanie: odmiana zimowa o bardzo długim okresie przechowania do 6 miesięcy.
Dojrzałość zbiorcza: połowie października (X), choć tak naprawdę na surowo nadaje się w okolicach Bożego Narodzenia.
Odporność na mróz: bardzo duża.
Przeznaczenie: do jedzenia na surowo, do ciast i suszenia, na przetwory, cydr.
Korona:kulista rośnie szybko dość wynioła.
Owocowanie:
Owocuje bardzo obficie, ale nie zawsze co roku.
Zapylacze: Zapylacze: Antonówka Zwykła, Cortland, Empire, Fiesta, Fuji, Gala, James Grieve, Koksa Pomarańczowa, Red James Grieve, Jonathan, Katja, Lobo, Melrose, Paulared, Pinova, Reneta Ananasowa, Reneta Baumanna, Rubinola, Starking.
Szkółka:
Literatura:
(1) – https://niepodlewam.pl/jablon-kuzynek-czerwony-uprawa-odpornosc-zapylacze/ .
(2) – Deutsche Pomologie, Wilhelm Lauche, 1882-1883 rok (2) Fotografia-Wageningen UR, Deutsche Pomologie, Wilhelm Lauche, 1882-1883.
#botanika #stareodmiany #ogrodnictwo #polska #czechy #niemcy

Zaloguj się aby komentować
Nazwa gatunkowa: Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.).
Nazwa odmianowa:
Reneta Karmelicka
Carmeliter Reinette, Glace Rouge, Lange Roth Gestreifte Grüne Reinette, Reinette des Carmes, Reinette Rousse, Reinette Truite
Pochodzenie:
Zimowe jabłko stołowe nieznanego pochodzenia. Wspominany w XVII-wiecznej Francji.Odmiana charakterystyczna ponieważ smakuje jak ostry cynamon (2)
Morfologia:
średniej wielkości, ok. 70 mm szerokości, 60 mm wysokości, owoc wydłużony, okrągły; brzuch znajduje się nieco poniżej środka, zwęża się bardziej ku górze niż ku dołowi; często jedna strona jest bardziej rozwinięta niż druga.(3)
Skórka:
gładka, błyszcząca, bladozielona z drzewa, zielonkawożółta, gdy dojrzewa do przechowywania, brązowo-czerwona zaciekła i wypłukana po stronie nasłonecznionej. Często występują charakterystyczne drobne szare plamki rdzy, po stronie cienistej są one bardziej zielonkawe, wokół kielicha często występują drobne rdzawe powłoki.(3)
Miąższ:
żółtawobiały, delikatny, o charakterystycznym, cierpkim i ostrym smaku cukru oraz cynamonu
Odporność na szkodniki oraz choroby:
Parch jabłoni –niska podatność
Mączniak prawdziwy-niska podatność
Zaraza ogniowa-niska podatność
Rak drzew owocowych- niska podatność.
Owocówka jabłoniowa-niska podatność.
Przechowywanie:
Dobre przechowynie wytrzyma do 6 miesięciecy spokojnie.
Dojrzałość :
Dojrzewa w połowie października,najpesze w połowie grudnia wytrzyma do lutego.
Odporność na mróz:
odporność na mróz**:** bardzo duża do -35 °C (do strefy klimatycznej 3)
Przeznaczenie:
Na stół i do gospodarki pierwszej rangi, a także doskonała do przygotowania cydru(4). Owoce muszą pozostać na drzewie jak najdłużej(3)
Korona
Odmiana ta jest wolno rosnąca i tworzy regularne łodygi na pniu. Mniejsze formy sprzyjają produkcji i urodzie owoców.(1) prawie kulistą koronę, (3)
Owocowanie:
Plon wysoki, regularny, początek plonowania średnio pózny (3)
Zapylacze:
Nie wiadomo ale najprawodpobniej inne renety.
Szkółka:
https://szymczaksad.com/en/seedlings-of-fruit-trees-and-berry-shrubs-orchard-farm-poland/
Literatura:
(1)-http://lescrets.free.fr/pomme1/fpommes/reinettecarmes/reinettecarmesdf.html
(3)-https://library.wur.nl/speccol/fruitvrij/aepfel/Aepf1/Ae029.htm
(4)-https://www.saltspringapplecompany.com/carmeliter-reinette
(4)– rysunek z książki „Deutsche Pomologie” Wilhelma Lauche z 1882-1883, ze zborów biblioteki Wageningen UR.
#botanika #stareodmiany #ogrodnictwo #polska #niemcy

Zaloguj się aby komentować
20 Sierpnia:
Dzień Komara
Dzień Wyznawania Miłości
#nietypoweswieta #kalendarz #ciekawostki #komary #milosc
Zaloguj się aby komentować
Zaloguj się aby komentować
typ: Deserowa
Synonimy: Carla, Charles Apple, Cosenza Gentile, Kestlichster, Kostlichster, Mala Carla, Mala Carle, Malo Carle, Malus Caroli, Marle Carle, Mela Carlo, Mela Lazzeruola, Mela Napoleone, Mele Carle, Mele Napoleone, Napoleon
Podsumowanie: Mówi się, że odmiana ta cieszyła się przychylnością cesarza Karola Wielkiego, co pozwala datować jej pochodzenie na okres nieco wcześniejszy niż koniec VIII wieku.
Opis: Średniej wielkości, okrągłe, z tendencją do owalnego kształtu, często kanciaste. Skórka jest bladozielona, z dojrzewaniem przebarwiająca się na żółto, z ciemnoczerwonym nalotem na stronie wystawionej na słońce. Kielich jest mały i ciasno zamknięty, osadzony w głębokiej i umiarkowanie wąskiej, żebrowanej miseczce. Łodyga jest średniej długości lub długa i smukła, osadzona w głębokim i nieco wąskim zagłębieniu, z rdzawieniem rozchodzącym się promieniście na ramiona owocu.
Cechy charakterystyczne: Miąższ jest biały, drobnoziarnisty, delikatny i rozpływający się w ustach. Soczysty. Słodki, o aromacie i smaku róż.
Zastosowanie: Jabłko przeznaczone do spożycia na surowo.
Pochodzenie: Według brytyjskiego pomologa Roberta Hogga w wydaniu jego „British Pomology” z 1851 r. (opublikowanej w 1851 r.) „Jabłko to pochodzi z Włoch i jest szeroko uprawiane w okolicach Turynu. Niektórzy przypuszczają, że jego nazwa została nadana na cześć Karola Wielkiego, który podobno bardzo cenił ten owoc”.
Uprawa: Umiarkowanie silny wzrost. Odmiana owocująca na krótkich pędach. Wymaga uprawy w osłoniętym, nasłonecznionym miejscu.
Przechowywanie w chłodni: Zachowuje świeżość do trzech miesięcy w przechowalni.
Zbiór: Gotowe do zbioru na początku piątego okresu.
Uwagi: Jabłko to wymaga uprawy w cieplejszym klimacie, aby rozwinąć swój wyśmienity smak i aromat. Uprawiane w chłodniejszym klimacie jest raczej mdłe i cierpkie.
Grupa zapylania: B Grafszynek Kronselska
Szczyt zapylania: 7
Ploidyzm: Diploidalne. Samonierodrodne.
Liczba tygodni przechowywania w chłodni: 12
Okres zbiorów: 5
https://pomiferous.com/applebyname/mela-carla-id-4237
#hejto #ogrodnictwo #stareodmiany #niemcy #wlochy

Zaloguj się aby komentować
Nazwa gatunkowa: Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.).
Nazwa odmianowa:
Carlisle Codlin, Cytrynówka, Edelapfel, Galben Nobil, Gelber Edelapfel, Gelber Scheibenapfel, Glasapfel, Glasrenette, Glow of the West, Golden Stanger, Goug`s Seedling, Lord Clyde, Noble, Plattapfel, Repers Fall, Rutlandshire Foundling, Scheibeapfel, Stanger, Szlachetna, Uslechtile Zlute, Waschsapfel, Zitronenapfel, Złota Szlachetna, Złote Szlachetne, Złote Wety
(1)
Pochodzenie:
Pochodzenie: przed 1820 rokiem (Wielka Brytania)
(1)
Morfologia:Owoce są raczej duże, gładkie, spłaszczone i foremne. Mają one złoto-żółty kolorze z nielicznymi kropkami.
(2)
Miąższ: Miąższ jest białożółty, soczysty, słodki. Dominują kwaskowo-korzenne nuty aromatyczne.
(2)
Odporność na szkodniki oraz choroby:
Parch jabłoni –mało podatny lub praktycznie odporna.
Mączniak prawdziwy-mała podatność.
Zaraza ogniowa – mała podatność.
Rak drzew owocowych-mało podatna.
Owocówka jabłoniowa-mała podatność.
Przechowywanie: odmiana zimowa o długim okresie przechowania do 5 miesięcy.
Dojrzałość zbiorcza: koniec września-na kuchnie, na deser w połowie października ale wtedy ma krótszy czas przechowania.
Odporność na mróz: bardzo duża.
Przeznaczenie: głównie na kompot oraz dżemy i sosy oraz posiada też małą funkcje deserową.
Korona: Drzewo o średnim wzroście, dość gęstej, szerokiej, kulistej koronie, z licznymi krótkopędami .
Owocowanie:
późno zaczyna plonować. Obficie rodzi owoce corocznie.
Zapylacze: Antonówka Zwykła, Boskoop, Cellini, Charłamówka, Koksa Pomarańczowa, Kronselska, Królowa Renet, Pepina Linneusza, Reneta Ananasowa, Renata Baumanna, Renata Landsberska
Szkółka:
Piotr Szymczak Gospodarstwo Sadownicze Michrów 30 05-652 Pniewy
tel: +48 888 117 826e-mail: [email protected]
http://szymczaksad.com/o/sadzonki-zlote-wety/
Literatura:
(1)-https://niepodlewam.pl/jablon-golden-noble-uprawa-odpornosc-zapylacze/
(2)-http://szymczaksad.com/o/sadzonki-zlote-wety/
(3)-Deutsche Pomologie, Wilhelm Lauche, 1882-1883 rok (2) Fotografia-Wageningen UR, Deutsche Pomologie, Wilhelm Lauche, 1882-1883
#hejto #stareodmiany #ogrodnictwo #niemcy #polska

Zaloguj się aby komentować

W zapomnianej niemieckiej wiosce, w której mieszka dziś zaledwie 90 osób, rośnie żywy świadek mrocznej historii średniowiecza i początków nowożytności. To niezwykłe, 900-letnie drzewo skrywa w swoim pniu przerażający relikt z przeszłości. Tuż obok wiejskiego kościoła wyrasta niezwykłe drzewo – lipa...
Kaczki jak z kopalni węgla
Jedną z ciekawszych uhli jest uhla pstrodzioba (Melanitta perspicillata), której samce w sezonie godowym wyróżniają się kontrastowo ubarwionymi dziobami z białymi i czarnymi plamami. Uhle pstrodziobe żyją w Ameryce Północnej i z uwagi na swoje ubarwienie w języku angielskim są popularnie określane jako skunk-heads, czyli kaczki „skunksogłowe”.
W polskiej strefie Bałtyku zimuje uhla zwyczajna (Melanitta fusca) objęta ścisłą ochroną gatunkową. Samce tego gatunku mają niemal zupełnie czarne upierzenie z elegancką, białą plamką przy oku przypominającą kształtem przecinek.
#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #zwierzaczki #ptaki #kaczki #morze





Zaloguj się aby komentować
Zaloguj się aby komentować

Województwo zachodniopomorskie skrywa z pewnością wiele tajemnic, ale ta jest wyjątkowa. Kłomino – niegdyś tętniące życiem miasteczko, dziś stanowi jedną z najbardziej fascynujących atrakcji regionu. Od ponad 30 lat nie mieszka tu już nikt, a opuszczone budynki i zarośnięte ulice przypominają o...
Api rose
synonimy: Creuse kardynaskie Kardynał
Opis: Mały, okrągły i płaski. Podstawowy kolor skórki to bladozielony, który w miarę dojrzewania zmienia się w żółty z rumieńcem na stronie wystawionej na słońce. Łodyga jest krótka i osadzona w szerokim i głębokim, rdzawobrązowym zagłębieniu. Duże, lekko otwarte oko znajduje się w płytkim zagłębieniu, które często wykazuje słabe żebrowanie.
Cechy charakterystyczne: Miąższ jest zielonkawy, delikatny, chrupiący i bardzo soczysty. Słodka i lekko cierpka, co nadaje jej rześki smak.
Pochodzenie: Niegdyś uprawiana na szeroką skalę w okolicach Paryża.
Uprawa: Roślina o umiarkowanym wzroście, wyprostowana, rozłożysta, owocująca na odgałęzieniach. Co roku daje obfite plony. Odporna na zimno. Dojrzewa w drugiej połowie października.
Uwagi: przechowuje się przez cztery miesiące
Grupa zapylania: G
Szczyt zapylania: 24
Ploidyzm: Samosterylna. Grupa G. Dzień 24
https://pomiferous.com/applebyname/api-rose-id-301
#hejto #stareodmiany #ogrodnictwo #niemcy #francja #polska


Zaloguj się aby komentować
Miejscowości (same wsie) zawierające w nazwie kierunki kardynalne
Północ - 10.
Południe - 12.
Wschód - 4.
Zachód - 4.
#mapy #mapporn #zuchmapuje #ciekawostki #heheszki #polska #nazwymiejscowosci #qgis


Zaloguj się aby komentować