Miejscowości poza Polską z Europy Środkowej i Wschodniej, które mają swój polski egzonim (oficjalną, spolszczoną nazwę).

Zobaczcie jak doskonale widać zarys granic II RP

#mapy #mapporn #polska #jezykpolski #ciekawostki #nazwymiejscowosci

#ciekawostki #nazwymiejscowosci

Aczkolwiek na Wikipedii jest, że nazwę zniesiono z 2023 r

#nazwymiejscowosci #cipki #mapy

Wszystkie wyspy (według Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych) w Polsce - 550

Szczególnie podobają mi się Tumidaj i Tumiwsadz pod Kruszwicą

#mapporn  #mapy  #polska #ciekawostki #nazwymiejscowosci #nazwygeograficzne #wyspy #wyspa

Tak, wiem - widać zabory

Kłopoty - nazw miejscowości kojarzących się z kłopotem lub kłopotami jest na mapie Polski kilkanaście. W pierwszym odruchu można by pomyśleć, że okoliczne ziemie przysparzały problemów swoim właścicielom i tak długo mówiono o nich "a to kłopot!", że z czasem nazwa przeskoczyła na daną wieś czy przysiółek. W rzeczywistości jednak nie wszystkie Kłopoty na mapie musiały być prawdziwie kłopotliwe, a ich nazwy mogły nawiązywać po prostu do nazwisk właścicieli ziemskich.

Jako Kłopot znane są dwie polskie wsie: jedna nieopodal Inowrocławia w województwie kujawsko-pomorskim i jedna w województwie lubuskim. Poza tym na mapie możemy znaleźć Kłopotki, Kłopotnicę, Kłopotowo, Kłopotów, Kłopotówkę i Kłopoczyn.

Najciekawsze są jednak, jak to zwykle bywa, te najbardziej złożone Kłopoty Kłopoty-Stanisławy to wieś o nazwie dwuczłonowej - takie nazwy były typowe dla wsi drobnoszlacheckich z okolic północno-wschodniego Mazowsza i Podlasia. Pierwsza część nazwy brała się od nazwiska rodowego, natomiast druga, dodawana z czasem, służyła jako wyróżnik.

Kłopoty-Stanisławy początkowo były znane jako Kłopotowo - prosta, nieskomplikowana nazwa. Z biegiem czasu jednak ród właścicieli się rozrósł, pozakładał inne "kłopotne" wsie i zrobił się problem, bo wypadałoby przecież jakoś je rozróżniać Z tego właśnie powodu do pierwotnej nazwy miejscowości zaczęto dodawać drugi człon, służący jako wyróżnik. W przypadku omawianych Kłopotów wyróżnik nawiązywał do imienia jednego z właścicieli, Stanisława - wieś zaczęła być nazywana Kłopoty Stanisławowięta, Kłopoty Staszewięta, a ostatecznie Kłopoty-Stanisławy. W tej samej okolicy znajdują się też inne złożone Kłopoty: Kłopoty-Patry, Kłopoty-Bujny i Kłopoty-Bańki.

Wpis o Kłopocie przypomniał mi opowiadaną w rodzinie historię - pod koniec lat 60. babcia razem ze znajomą-sąsiadką i dwiema innymi osobami zaobserwowała podobno w tamtej okolicy #ufo : ognistoczerwoną, pokrytą ciemną kratką, lekko spłaszczoną kulę, która miała pokazać się przy drodze między Kłopotem a Inowrocławiem. Ale to już nie jest historia związana z nazwą miejscowości

Więcej ciekawostek o nazwach miejscowości (i nie tylko) w Polsce na tagu #nazwymiejscowosci .

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #gruparatowaniapoziomu #qualitycontent

Śmierdnica - miejscowość o tej niezbyt przyjemnej nazwie do lat 70. była samodzielną wsią, a później stała się częścią Szczecina. Jej historia sięga czasów średniowiecza: już w 1180 roku jako Zmirdinza została odnotowana w jednym ze źródeł pisanych.

Pochodzenie nazwy wsi starano się tłumaczyć na różne sposoby. Jedna z miejscowych opowieści głosi, że w średniowieczu od strony pobliskiego cmentarza rozchodził się okropny fetor, ponieważ po wygranej bitwie zwieziono tam zwłoki germańskich najeźdźców - a było ich tyle, że nie starczyło ziemi, by je szczelnie przykryć Ponoć to właśnie miało dać początek nazwie Śmierdnica.

Starano się też sięgać po bardziej przyjemne dla nosa wytłumaczenia. W jednym z przewodników można np. natknąć się na informację, że nazwa wsi wywodzi się od słowa smred lub smreda, oznaczającego w dawnych czasach bogatego chłopa - hipoteza ta nie wydaje się jednak zbyt popularna.

Patrząc na mapę można dojść do wniosku, że "śmierdzące" nazwy nieczęsto wiązano z miejscowościami, nieco częściej jednak nadawano je ciekom wodnym Wolno płynąca lub zastała woda, dodatkowo nieraz zaprawiona ściekami, nie dostarczała zapewne przyjemnych wrażeń zapachowych. Wskutek tego niektóre małe cieki wodne skończyły jako Śmierdzący Potok, Śmierdzący Rów, Śmierdziucha czy Śmierdziączka. Na mapie znajdzie się nawet jezioro Śmierdzące (które podobno jest całkiem urokliwe i w rzeczywistości wcale nie śmierdzi).

Jako "śmierdzące" klasyfikowano też źródła siarczane i ich okolice. Źródła tego typu znajdujące się we Wrząsowicach w powiecie krakowskim miały być w przeszłości nazywane Śmierdząchami. Z kolei słowacką wieś położoną niedaleko Czerwonego Klasztoru, gdzie znajdują się zdroje siarczane wydzielające silny zapach siarkowodoru, nazwano Śmierdzonką.

Więcej ciekawostek o nazwach miejscowości (i nie tylko) w Polsce na tagu #nazwymiejscowosci .

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #gruparatowaniapoziomu #qualitycontent

Śmiertny Dąb - dość ponura nazwa niewielkiej, otoczonej lasami miejscowości, która znajduje się w gminie Janów w powiecie częstochowskim.

Według popularnego przekazu, nazwa Śmiertny Dąb upamiętnia wydarzenia, jakie rozegrały się w okolicy podczas powstania styczniowego 6 lipca 1863 roku oddział powstańców ukrywający się nieopodal Janowa i dowodzony przez pułkownika Zygmunta Chmieleńskiego miał zaatakować oddział żołnierzy rosyjskich, którzy przeprawiali się przez okoliczne lasy. Powstańcy odnieśli zwycięstwo i podobno przejęli przy okazji przewożone przez żołnierzy carskie złoto.

Jednak trzy dni później, 9 lipca, przybyły rosyjskie posiłki z Częstochowy dowodzone przez pułkownika Ernotha. W odwecie za atak i grabież złota Ernoth nakazał zniszczyć Janów - zabitych mieszkańców powrzucano ponoć do studni, a budynki spalono - a następnie ruszył w pościg za oddziałem Chmieleńskiego. Powstańcy zostali w porę ostrzeżeni i uciekli okrężną drogą, jednak żołnierze rosyjscy dopadli tylne czujki powstańcze i powiesili trzech ludzi Chmieleńskiego na dębie. Na pamiątkę tego wydarzenia okoliczna miejscowość miała zyskać nazwę Śmiertny Dąb

Źródła wskazują jednak, że nazwa Śmiertny Dąb jest w rzeczywistości starsza. Miejscowość została oznaczona na mapie jako Smertny Dąb jeszcze przed powstaniem styczniowym, w połowie XIX wieku. W wykazie dóbr ziemskich z 1882 roku figuruje jako należący do majątku Janów folwark Świętny Dąb, własność hrabiny Krasińskiej. Po wojnie nazwę zapisywano także jako Śmiertelny Dąb.

Wygląda na to, że Śmiertny Dąb jednak nie zawdzięcza swojej nazwy opowieści o powieszonych na dębie powstańcach. Skąd mogła się zatem wziąć? Dęby to drzewa, które tradycyjnie często wiązano z lokalnymi miejscami pochówku, zarówno z cmentarzami, jak i z samotnymi mogiłami - może takie właśnie miejsce znajdowało się w okolicy, jednak z czasem jego lokalizacja i historia popadły w zapomnienie?

Być może jakąś wskazówką jest też wersja nazwy miejscowości zapisana jako Świętny Dąb. Dęby - podobnie jak lipy - były w tradycji ludowej drzewami, które często wiązano z objawieniami świętych i Matki Boskiej. Tradycja ta sięga korzeniami jeszcze czasów przedchrześcijańskich, kiedy to dęby były czczone jako drzewa powiązane z dawnymi bóstwami, wyznaczające miejsca odprawiania obrzędów i składania ofiar.

A zatem: "Śmiertny" czy "Świętny" Dąb - która wersja nazwy była zniekształceniem, która była właściwa? Dziś jest to już chyba nie do ustalenia. Tak czy inaczej, jest to z pewnością jedna z bardziej niezwykłych nazw miejscowości na mapie Polski

Więcej ciekawostek o nazwach miejscowości w Polsce na tagu #nazwymiejscowosci .

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #gruparatowaniapoziomu #qualitycontent

Tupadły - nazwa miejscowości, która na pierwszy rzut oka sugeruje, że ktoś kiedyś tam padł (i już raczej nie powstał) Ale czy na pewno?

Tupadeł na mapie Polski mamy co najmniej sześć. W dwóch przypadkach lokalne opowieści wywodzą nazwę wsi od bitwy, która miała rozegrać się w okolicy i pozostawić po sobie pobojowisko. Pod Tupadłami w województwie pomorskim mieli w średniowieczu paść krzyżacy, z kolei pod Tupadłami nieopodal Inowrocławia, parę wieków później - Szwedzi. Jest to jednak wyłącznie tak zwana etymologia ludowa, którą nie zawsze warto brać zupełnie na poważnie.

Językoznawcy mają inne pomysły dotyczące pochodzenia nazwy Tupadły. Jeden z badaczy zaproponował, że wywodzi się ona od dawnego określenia odnoszącego się do osiedlania się. "Tu padły", "tu padli" - w sensie, "tu osiedlili się" ludzie poszukujący okolicy zdatnej do zamieszkania

Inna opcja jest taka, że Tupadły były pierwotnie wsiami związanymi z obróbką lnu. Tupadły, tupadła - miejsca "tupania", "tępania", czyli trzepania słomy lnianej. Trzeba przyznać, że brzmi to dość sensownie. Niejedna miejscowość zawdzięcza swoją nazwę zajęciu, którym trudniła się miejscowa ludność.

Obie hipotezy są jednak dość ogólnikowe. Póki co, nie ustalono, skąd dokładnie wywodzi się nazwa Tupadły i czy we wszystkich przypadkach ma to samo pochodzenie. Kto wie, może kiedyś padnie w tym temacie jeszcze jakaś ciekawa propozycja

Inne, hm... mało żywotne nazwy miejscowości, które jak dotąd pojawiły się na tagu:

Trupień - https://www.hejto.pl/wpis/trupien-trupienie-trupieniec-takie-nazwy-miejscowosci-nie-kojarza-sie-w-pierwszy

Zgon - https://www.hejto.pl/wpis/zgon-nazwa-miejscowosci-idealna-na-zakonczenie-tygodnia-skull-co-ciekawe-zadne-l

Trumiejki - https://www.hejto.pl/wpis/trumiejki-brzmi-jak-nazwa-miejscowosci-w-ktorej-produkuje-sie-skrzynie-na-ostatn

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #nazwymiejscowosci #gruparatowaniapoziomu

Kotarwice - według miejscowej opowieści, wieś ta miała wziąć swoją nazwę od... uskrzydlonych kotów, które ponoć zamieszkiwały niegdyś okoliczne ziemie i przynosiły ludziom szczęście

Legenda o skrzydlatych kotach z Kotarwic ma raczej nowoczesną metrykę, ale jest całkiem ciekawa, więc wklejam jej fragment (ze zbioru "Baśnie i legendy ziemi radomskiej" Zenona Gierały).

Bardzo, bardzo dawno temu, jak świat światem, a ziemia ziemią, na terenach położonych dzisiaj na południe od Radomia znajdowały się wielkie wody. Tak wielkie, że gdyby nawet w tym miejscu stał najwyższy dom świata, a na nim dziesięć innych, a na samym szczycie człowiek wybudowałby sobie mieszkanie, to woda sięgałaby mu jeszcze po sufit. Po upływie wielu tysięcy lat, w czasach, gdy na ziemiach położonych daleko na południe i zachód prorocy zapowiadali przyjście na świat Mesjasza, nad wspomnianą wodę przyleciał bardzo, bardzo duży ptak. Wyglądem przypominał dzisiejszego kota, pióra miał koloru żółtego, zaś skrzydła jego były tak wielkie, że gdyby zebrać i ustawić jeden za drugim sześćset największych statków świata, to nie okrążyłyby jednego z nich. Ptak był bardzo spragniony, więc pił, pił i pił, aż z dna zaczęły wynurzać się grzbiety wielkich ryb. A gdy zaspokoił pragnienie, uniósł znów skrzydła do lotu, czyniąc nimi taki wiatr, że resztki wód uniosły się w chmury, a z nimi i ryby wzleciały w powietrze. Jeszcze dzisiaj możemy spotkać takie ryby latające nad morzami.

Od tego czasu na obszary południowego Radomia coraz częściej zaczęły przylatywać żółte koty, a ponieważ wody i pokarmu było dosyć, zamieszkały w pobliskich lasach i na mokradłach. Mijały lata, aż pewnego razu na tereny zalesione i zamieszkałe dotychczas przez żółte koty, zaczęli przybywać ludzie. Osadnicy karczowali lasy, a żółte koty zaczęły przychodzić pod domostwa. Człowiek koty te powoli przyzwyczaił do siebie, a każdego nowo przygarniętego poddawał „wicie", czyli wyrywaniu wszystkich piór ze skrzydeł. Otóż takie pióra wyrwane z dopiero co oswojonego kota miały przez okrągłych trzydzieści zachodów słońca wielką, czarodziejską moc. Kto je zatem zdobył opływał w dobro wszelakie. I choć rozmaitych nieszczęść w owych czasach było dookoła bez liku, kraina zasłynęła ze szczęścia i bogactwa. Choroby ją omijały, złe powietrze opuszczało, pola złociły się zbożem, a lasy pełne były zwierza. (...)

Miejsce, gdzie usiadł wielki kot i osiedliły się następnie inne koty o ceglasto żółtej barwie, poddawane później „wicie", nasi praprapradziadowie nazwali od tego wydarzenia Kotarwicami. A żółte koty, choć mniejsze od swych przodków i bez skrzydeł, po dzisiejszy dzień latają po zagrodach na południe od Radomia i odstraszają złe duchy.

W rzeczywistości miejscowość wzięła swoją nazwę od nazwiska właścicieli. Pierwsza wzmianka o Kotarwicach pojawiła się w źródłach pisanych w 1529 r. - wieś odnotowana jako Kotarbycze miała wówczas należeć do miejscowego rodu szlacheckiego. Nazwisko właścicieli Kotarwic wywodzi się z kolei od staropolskiego słowa "kotarba", oznaczającego czeremchę.

#nazwymiejscowosci #ciekawostki #polska #ciekawostkihistoryczne #historia #koty #kitku

W poprzednim wpisie były babskie nazwy miejscowości, więc dziś dla równowagi będą chłopskie - i dziadowskie, jako że męskim odpowiednikiem baby może być zarówno chłop, jak i dziad

W przeciwieństwie do słowa "baba", które w dawnych czasach miało całkiem sporo różnych znaczeń i mogło oznaczać zarówno kobietę, jak i pagórek lub mokradło, z chłopem sprawa była prosta: "chłop" - czyli mężczyzna należący do warstwy społecznej znanej jako chłopstwo, żyjący z uprawy ziemi.

Typowo "chłopskich" nazw miejscowości na mapie Polski jest nieco mniej niż "babskich" i są trochę mniej zróżnicowane. Mamy jednak między innymi Chłopy, Chłopice, Chłopiny, Chłopią Łąkę, Chłopią Kępę czy Chłopski Las - w takich przypadkach z ustaleniem pochodzenia nazwy nie ma żadnego problemu. To ziemie, na których gospodarowali chłopi.

Do tej samej kategorii, co Chłopski Las, można zaliczyć Chłopigozd, jako że "gozd" to dawna nazwa lasu.

Istnieje też Chłopia Wola. Z wolą w rozumieniu współczesnym ma jednak niewiele wspólnego - terminem "wola" określano dawniej po prostu wieś, której mieszkańcy korzystali z pewnych nadanych im przez prawo swobód (stąd "wólka", czyli "mała wola").

Jeśli ktoś chciałby sprawdzić, jak wygląda rozkład chłopskich nazw obiektów fizjograficznych na mapie Polski, można zerknąć na mapkę by @zuchtomek https://www.hejto.pl/wpis/zageszczenie-chlopskie-zdecydowanie-na-poludniu-tth-tth-mapa-obiektow-fizjografi

Nieco więcej nazw miejscowości wywodzi się od "dziada". Niektóre z nich mogą oznaczać majątki dziedziczone po dziadkach, np. Dziadusiówka - od "dziaduś" czy, jakbyśmy dzisiaj powiedzieli, "dziadziuś". Zdecydowaną przewagę mają jednak miejscowości, w których słowo "dziad" oznacza człowieka ubogiego.

I tak mamy na mapie prawie trzydzieści Dziadówek - mianem "dziadówki" określano kiedyś część wsi zamieszkaną przez najuboższych. Do dziadów-ubogich nawiązują też najpewniej nazwy takie, jak Dziadowe Kąty, Dziadowska Dolina czy Dziadowski Koniec.

Ciekawym przypadkiem "dziadowej" nazwy miejscowości jest Dziadowa Kłoda. Po raz pierwszy została ona wymieniona w średniowiecznym dokumencie, w którym została zapisana jako Czadowa cloda ("czadowa" - zniekształcony zapis "dziadowa"). Miejscowa legenda głosi, że w dawnych czasach pewien stary wędrowiec przechodził przez porastające okolicę sosnowe bory i odkrył, że wśród sosen rosną tam też stare dęby zdatne do wyrobu beczek - stąd założona w tym miejscu wieś miała otrzymać nazwę Dziadowa Kłoda.

Z kolei Dziadów Most, położony niedaleko Dziadowej Kłody, zaczął swoją karierę jako "wieś Alberta" - nazwa nie przetrwała jednak, zmieniając się z czasem na Ulbersdorf. Po wojnie wieś funkcjonowała krótko jako Ułanów, ale ta nazwa też jakoś się nie przyjęła. Koniec końców, w 1947 roku urzędowo przyklepano nową nazwę wsi: Dziadów Most. Ponoć nie ma ona uzasadnienia historycznego i jest wyłącznie wytworem urzędniczej inwencji.

Przy okazji Dnia Mężczyzn - najserdeczniejsze życzenia dla wszystkich panów (i chłopów ), żeby w życiu zawsze im się wiodło, żeby dopisywało im zdrowie i żeby dziadować nigdy nie musieli

#nazwymiejscowosci #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #polska

Babskich nazw na mapie można znaleźć co niemiara - Babi Brzuch, Babia Gać, Babie Doły, Babia Górka, Babice to tylko niektóre z przykładów - jednak skąd się wzięły te wszystkie "baby"? I jak to się stało, że poprzyczepiały się do tak wielu nazw miejcowych?

Badacze nie we wszystkich przypadkach są w stanie odpowiedzieć na to pytanie, ale jedno jest pewne: jeśli chodzi o etymologię, z niektórymi babami nigdy nie wiadomo, jak to do końca jest

Słowo "baba" mogło oznaczać po prostu kobietę, w szczególności już niemłodą. Babami nazywano też w przeszłości wszelkiego rodzaju zielarki, znachorki czy akuszerki, którym czasem - przynajmniej w przekonaniu sąsiadów - blisko było do wiedźm. Być może od takich właśnie "bab" wzięły swoją nazwę gdyńskie Babie Doły. Miejscowa nazwa Babi Dół odnosiła się pierwotnie do wąwozu, który na mapie z początków XX wieku figuruje jako Babi Dole oder Hexengrund. "Hexengrund" - "Ziemia Czarownic".

Przymiotnik "babi" lub "babski" miał też niekiedy niezbyt pozytywne, nacechowane lekceważeniem znaczenie - jeśli coś było babskie, znaczyło to, że niekoniecznie warto zawracać sobie tym głowę. Możliwe więc, że nazwy typu Babia Górka, Babi Las czy Babi Koniec (w sensie, koniec wsi lub gruntów) oznaczały obszary o małej wartości użytkowej, na których gospodarowanie było średnio opłacalne.

Babami nazywano też czasem w przeszłości wyniesienia terenu typu wzgórze czy pagórek. Czasem wręcz dosłownie kojarzono je z kobiecymi kształtami - od takiego skojarzenia wzięła się ponoć żartobliwa nazwa Babi Brzuch. Zarys znajdującego się w pobliżu wzgórza najwyraźniej skojarzył się komuś tak, a nie inaczej i nazwa się przyjęła.

Pod słowem "baba" mogło też kryć się bagno lub mokradło. Dla dodatkowego utrudnienia, babicą bywała nazywana w przeszłości wierzba (rosnąca na mokradłach). Przez takie niejednoznaczności ustalenie, skąd dokładnie wzięła się "babska" nazwa miejscowości, jest czasem praktycznie niemożliwe. Weźmy na przykład Babice, sztuk na mapie przeszło piętnaście. Które nazwano od baby-człowieka, które od baby-mokradła, a które od babicy-wierzby? Trudno powiedzieć.

Co do zabawnie brzmiącej nazwy Babia Gać wspomnianej na początku - nie, nie wzięła się od babskich gaci Słowem "gać" określano kiedyś groblę z faszyny (czyli pęków wikliny, gałęzi, chrustu), a "gacić" oznaczało m. in. tworzyć przeprawę przez zabagniony teren, kłaść na mokradle przejście z pni drzew i faszyny. A więc: babia gać = babia grobla, babia przeprawa.

#nazwymiejscowosci #ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #rozowepaski

Trumiejki - brzmi jak nazwa miejscowości, w której produkuje się skrzynie na ostatnią drogę W tym samym powiecie (kwidzyńskim) istnieje jeszcze jedna miejscowość o podobnej nazwie: Trumieje.

Obie nazwy wywodzą się jednak nie od trumien, ale od używanego w przeszłości słowa trump, wywodzącego się najpewniej od litewskiego trumpas i oznaczającego tyle, co "krótki".

W przeszłości Trumieje były nazywane Trumpnia, Tromey, Tromenya - a więc "krótka wieś", krótki skrawek terenu (ewentualnie - "wieś Krótkiego", jeśli nazwa odnosiła się do właściciela). Trumiejki to z kolei "małe Trumieje".

#nazwymiejscowosci #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #polska

Zgon - nazwa miejscowości idealna na zakończenie tygodnia

Co ciekawe, żadne lokalne opowieści nie wyjaśniają, dlaczego ta niewielka, położona nad malowniczym jeziorem mazurska wieś miałaby otrzymać tak ponuro brzmiącą nazwę. Żadnych przerażających historii o pobojowiskach, utopionych armiach czy trupach... no, przynajmniej nie o ludzkich trupach.

Pierwsza, chyba najczęściej wzmiankowana hipoteza zakłada, że nazwa Zgonu pochodzi od miejsca nad jeziorem, do którego spędzano bydło, żeby mogło napić się wody. Zatem - "zgon" od "zganiać", "zaganiać". Proste.

Druga hipoteza, znacznie ciekawsza, wywodzi nazwę miejscowości od sposobu poławiania ryb, określonego w XIX-wiecznym słowniku języka polskiego właśnie jako "zgon". Na jeziorze zastawiano sieci w jednym wybranym miejscu, a następnie napędzano tam ryby i po jakimś czasie wyciągano sieci pełne zdobyczy.

Jako że rybołówstwo należało do typowych zajęć ludności mazurskiej, druga opcja wydaje się bardziej pasować. Wyglądałoby więc na to, że - przynajmniej pod względem etymologicznym - zgon w Zgonie zaliczały co najwyżej ryby

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #nazwymiejscowosci

Trupień, Trupienie, Trupieniec. Takie nazwy miejscowości nie kojarzą się w pierwszym odruchu pozytywnie. Nic więc dziwnego, że mieszkańcy Trupienia w gminie Pionki (okolice Radomia) pewnego dnia wystąpili do odpowiednich władz z prośbą o zmianę nazwy miejscowości na przyjemniejszą w odbiorze. Na skutek tego pod koniec 1976 roku jeden z polskich Trupieni zniknął z mapy, zmieniając się w Zalesie.

Co mogło dać początek "trupim" nazwom? Pomysłów było co niemiara. Zwykle ich powstanie wywodzono od rzekomo istniejących w okolicy pól bitew zasłanych zwłokami poległych - ewentualnie od miejsc, w których walczący mieli się potopić.

Jedna z takich legend wiąże się z przysiółkiem Trupienie w okolicy Daleszyc (powiat kielecki) oraz z przepływającym nieopodal strumieniem o nazwie Trupień, przecinającym okoliczne bagna. Jak głosi lokalna opowieść, podczas pierwszej wojny światowej żołnierze austriaccy przeprawiali się tam nocą przez wodę i utonęli w grzęzawiskach razem z końmi i armatami.

Odcinek rzeki Bobrzy w Górach Świętokrzyskich oraz przyległe uroczysko miały zyskać nazwę Trupieniec, ponieważ zgodnie z miejscową legendą za czasów potopu szwedzkiego górnicy, gwarkowie i hutnicy kieleccy pod wodzą lokalnego starosty mieli stoczyć w tym miejscu walkę ze Szwedami. Według innej wersji, na Szwedów zasadził się tam zbój świętokrzyski Pozner razem ze swoją bandą - tak czy inaczej, trup nad Trupieńcem ścielił się ponoć gęsto

Niektórzy autorzy nieśmiało próbowali wiązać "trupie" nazwy cieków wodnych i miejscowości z cmentarzyskami, zbiorowymi mogiłami ofiar epidemii, a może nawet z trędowiskami. W "Słowniku ilustrowanym języka polskiego" Michała Arcta z 1916 roku definicja hasła "trupień" to rodzaj trądu o strupach zgniłych.

Tak naprawdę jednak chyba tylko jeden Trupień na mapie Polski jest pośrednio powiązany z klimatami cmentarnymi - jest to wzniesienie Trupień na Pogórzu Złotoryjskim. Mimo że lokalne opowieści wywodzą tę nazwę (a jakże) od mających tu miejsce podczas wojny krwawych starć, wiąże się ona tak naprawdę z wcześniejszą niemiecką nazwą wzniesienia: Sargberg, czyli Góra-Trumna. Wydłużony kształt wzniesienia przypomina właśnie trumnę.

A co z pozostałymi Trupieniami i Trupieńcami? Klucza do rozwiązania tej zagadki należy prawdopodobnie szukać w pobliskich strumieniach i bagnach. Podmokłe tereny, niedostępne i trudne do zagospodarowania, były utrapieniem - czy może raczej "utrupieniem" - dla właścicieli. Odpowiednikiem słów "trudzić", "trapić" było kiedyś słowo "trupić", które najpewniej dało początek osadom-Trupieńcom.

#ciekawostki #polska #historia #ciekawostkihistoryczne #nazwymiejscowosci

Piekło mamy w Polsce niejedno. Aktualnie odnotowano nieco ponad sześćdziesiąt Piekieł rozsianych po różnych województwach, ale choć ich nazwy brzmią tak samo, to ich historie są już mocno zróżnicowane. Miejscowość (lub jej część) mogła zostać nazwana Piekłem zarówno poprzez jakieś "piekielne" skojarzenie, jak i w ramach zachcianki dowcipnego właściciela ziemskiego.

Dla przykładu, Piekło w Dąbrowie Górniczej zawdzięcza swoją nazwę mieszkającym tam niegdyś smolarzom, którzy zajmowali się wypalaniem smoły i węgla drzewnego. Był to zawód, który kojarzył się z piekłem jak mało który - proces wypału wprowadzał do krajobrazu takie atrakcje, jak doły ziemne, kadzie na smołę i kłęby gryzącego dymu, a sami smolarze wyglądali podczas pracy jak wyciągnięci z piekielnej czeluści.

"Piekłem" lub "piekiełkiem" w dawnych czasach nazywano też miejsca głębokie, przepastne, oddalone od siedzib ludzkich, często powiązane w jakiś sposób z wodą - mogła to być więc głębina jeziora, niebezpieczne miejsce w rzece, a nawet niewielki, lecz zdradliwy staw. Zdarzało się, że częste utonięcia i podobne wypadki, do których dochodziło w takich okolicach, lokalna ludność tłumaczyła sobie obecnością złego ducha lub diabła zamieszkującego wodę. Od takich "piekielnie" zdradliwych stawów, w których ponoć często zdarzały się utonięcia, wzięło swoją nazwę np. Piekło w Nowej Wsi pod Namysłowem, które ostatecznie zniknęło z mapy.

Z kolei Piekło w gminie Końskie, oddalone o niecałe dwa kilometry od wsi Niebo , zyskało swoją nazwę dopiero w XIX wieku i jeszcze w 1830 roku było znane jako Iwasiów. Zmianę nazwy zawdzięcza najpewniej kaprysowi nowego właściciela, któremu zamarzyło się mieć Piekło i Niebo w swoich dobrach i który doprowadził do urzędowej zmiany nazwy miejscowości.

#ciekawostki #polska #historia #nazwymiejscowosci

Niepiekła - kolejna ciekawa nazwa miejscowości.

Ludowa opowieść głosi, że w zamierzchłych czasach przez ziemię mazowiecką wędrowali prarodzice rodzaju ludzkiego, Adam i Ewa. Podczas podróży w końcu zgłodnieli - a że okolica była już najwyraźniej jakimś cudem zaludniona, postanowili zatrzymać się w pobliskiej wsi i poprosić o chleb. Lokalna gospodyni, do której zwrócili się z prośbą o poczęstunek, odmówiła im jednak, tłumacząc: "jeszczem nie piekła". Prarodzice powędrowali dalej głodni, a na pamiątkę słów gospodyni miejscowość zyskała nazwę Niepiekła.

Tak naprawdę jednak nazwy takie, jak Niepiekło czy Niepiekła, wywodzą się od średniowiecznego imienia (czy może raczej przezwiska) Niepiekło, które z czasem zaczęło być używane jako nazwisko rodowe. Zatem - przypadek jakich wiele. Miejscowość wzięła nazwę od nazwiska właściciela, a opowieść o gospodyni co nie piekła można odhaczyć jako lokalną ciekawostkę i nic poza tym.

Skąd jednak przezwisko Niepiekło? Jego pochodzenie ginie niestety w mroku dziejów. Jednak istnieje możliwość, że zostało utworzone celem rozróżnienia jakiegoś pana Piekło - którego przezwisko mogło wywodzić się zarówno od "piekła", jak i od "pieczenia" - od jego sąsiada, który co prawda mieszkał tuż obok lub może nawet wyglądał podobnie, ale z panem Piekło nie miał nic wspólnego.

W średniowieczu bardzo łatwo było pomylić adres i osobę. Być może przyjezdni mający sprawę do pana Piekło notorycznie skręcali przy niewłaściwej brzózce i omyłkowo zajeżdżali do jego sąsiada, pytając: "Tyś to Piekło?" "Nie, ja nie Piekło!", odpowiadał sąsiad i tyle wystarczyło, żeby po jakimś czasie przylgnęło do niego przezwisko Niepiekło. Podobne pochodzenie przypisuje się niektórym innym nazwiskom z przedrostkiem "nie", jak np. Niewójt.

#ciekawostki #polska #historia #nazwymiejscowosci