Stoicyzm

Uprzedzanie nieszczęścia polegać tu będzie na tym, że zawczasu przygotujemy się na gorszy dla nas wariant rozwoju wydarzeń. (...) Zawsze spodziewajmy się gorszego a wyjdziemy na tym lepiej. (...) Jeżeli się nastawimy na rozstrzygnięcie dla nas korzystne, wówczas albo potwierdzą się nasze przewidywania, albo się srogo rozczarujemy (dostajemy zero bądź minus). Jeżeli zaś nastawimy się na rozstrzygnięcie niekorzystne, wówczas albo przewidywania się potwierdzą, albo będziemy mile zaskoczeni (dostajemy zero albo plus). W tym drugim wypadku bilans spodziewanego szczęścia wypada dużo lepiej.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Każdy inaczej odczuwa ubóstwo, smutek i żądzę zaszczytów, bo każdego inaczej kształtują przyzwyczajenia i czynią go słabym i nieodpornym na straszne a błędne wyobrażenia o rzeczach niekoniecznie strasznych.

Seneka, O pocieszeniu do Marcji

#stoicyzm

(...) mieszkańcy warownego grodu kpią sobie w najlepsze z oblegających go wojowników: Oto po kiego licha rzucają się oni z motyką na słońce? Oto nie do zburzenia są te nasze mury warowne. Oto na mnogie lata mamy zapasy żywności. Oto jesteśmy zaopatrzeni również we wszelką inną armaturę. To są rzeczy, przez które miasto staje się twierdzą warowną, twierdzą nie do zdobycia; dusza zaś ludzka staje się taką twierdzą przez nic innego, jak przez słuszne zapatrywania.

Epiktet, Diatryby 

#stoicyzm

Sam, doprawdy, niczego bym ci nie doradzał bardziej niż tego, abyś obrał wielkoduszną postawę i abyś uprzytomnił sobie, jak niskie, marne i niegodne człowieka, mającego jakieś wzniosłe i szlachetne cele, jest to, o co się spieramy, za czym gonimy, do czego wzdychamy.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Gdy się do czegoś przywiązujesz, nie przywiązuj się do tego tak jak do przedmiotu, który jest nie do odebrania, ale jak do przedmiotu w rodzaju garnka albo szklanego pucharu, tak że jeśli się nawet rozbije, to na wspomnienie o nim nie doznasz niepokoju (...). Pamiętaj, że kochasz rzeczy śmiertelne, a nie kochasz nic prawdziwie swojego. A dano ci je na obecną chwilę, niejako coś, czego ci odebrać nie można, nie na zawsze, lecz - jak figę czy kiść winogron - na określoną porę roku: głupiś, jeśli fig czy winogron zachce ci się w zimie.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Na przyszłość zastanawiaj się nie tylko nad tym, czy prawdą jest, co mówisz, ale czy ten, do kogo mówisz, wytrzyma prawdę. Dobry przyjmuje upomnienia z radością, lecz im kto gorszy, tym gorzej znosi pouczenia.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Zaczynamy nie tylko oczekiwać kolejnych klęsk i rozczarowań, ale także je prowokować, a każde kolejne niepowodzenie dodaje nam tylko argumentów. I tak nakręca się spirala błędów i obłędu. Doprowadza nas ona w końcu do poczucia, że nie tylko nie uda nam się nigdy wygrać, ale również, że takie zwycięstwo byłoby niepożądane(...) Zaczynamy dostrzegać wartość w stałości naszych porażek, zaczyna nam się wydawać, że jesteśmy je światu i społeczeństwu winni. (...)

Niewielu zdobędzie się na to, by powiedzieć:"Tak! Moje porażki są skutkiem przegranego myślenia!" (...) potrzebna jest bardzo dokładna i uczciwa obserwacja samego siebie, aby wykryć miejsca, gdzie zagnieździło się to chore myślenie.(...)

Musimy więc zarówno przestać przybierać przegraną pozę, jak też przestać w głębi duszy uważać się za z góry pokonanych. Lepiej jest z trudnością przyzwyczajać się do roli zwycięzcy, niż biegle odgrywać rolę przegranego.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Nie ulega wątpliwości, że kto wzgardził swymi prześladowcami, ten wydobył się z przeciętności i wzniósł się ponad nią: dowodem prawdziwej wielkości jest to, że nie zauważa się ciosu. Tak ogromny zwierz spokojnie patrzy na szczekające psy, tak fala daremnie uderza w potężną skałę. Kto nie wpada w gniew, ten trwa nieporuszony, niedostępny krzywdzie, lecz kogo gniew ponosi, ten runie.

Seneka, O gniewie 

#stoicyzm

Nie niepokój sam siebie, wyobrażając sobie z góry całe swoje życie. Nie próbuj sumować w myśli wszystkich dotkliwych trudności, które by się zapewne mogły zdarzyć kiedyś, nie sumuj ich rozmiarów ani ich liczby. Pytaj tylko siebie przy każdej z nich, w chwili, gdy ona nadchodzi: "Cóż w tej sprawie jest nie do zniesienia i nie do wytrzymania?". Jeśli odpowiesz na takie pytanie, że coś jest, sam się zawstydzisz. Poza tym pamiętaj: ani przeszłość, ani przyszłość nie ciążą na tobie, lecz teraźniejszość. Ta zaś wyda ci się znikoma, gdy ją odgraniczysz, definiując ją i oddzielając, oraz gdy zawstydzisz swą zdolność refleksji, gdyby nie okazała się ona władna stawić czoła tak małej rzeczy, jaką wyizolowałeś.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Ubóstwo może przeszkodzić mu w okazaniu, jak należy zajmować się sprawami publicznymi, ale pozwoli mu nauczyć, jak powinno znosić się niedostatek.(...) Żadne zdarzenie i żaden przypadek nie uniemożliwiają działalności mędrcowi.(...)

Myślisz, że nieszczęścia go przytłaczają? On odnosi z nich korzyść. Fidiasz umiał rzeźbić podobizny nie tylko w kości słoniowej. Wykonywał je także ze spiżu. Gdybyś dostarczył mu marmuru lub jakiegoś jeszcze lichszego materiału, wykonałby zeń coś możliwie najlepszego. Podobnie mędrzec: jeśli będzie mógł, wykaże cnotę w dostatkach, a jeśli nie, to w ubóstwie; jeżeli będzie mógł, jako wódz, a jeśli nie, to jako żołnierz; jeżeli będzie mógł, mając ciało nieuszkodzone, a jeśli nie, to jako kaleka. Jakikolwiek by los go spotkał, z każdego uczyni coś godnego zapamiętania.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Zło to nie zdarzenie, które cię spotyka, lecz to, co robisz z tym zdarzeniem.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Co więcej, gniew – pomijając już jego bezpośrednie następstwa, jak straty, podstępy, ciągły niepokój w wyniku wzajemnych konfliktów – ponosi karę, kiedy ją wymierza. Zapiera się bowiem natury ludzkiej: ona wzywa do miłości, on do nienawiści; ona każe pomagać, on – szkodzić. Poza tym, chociaż gniewne oburzenie pochodzi z nadmiernej godności własnej i wydaje się przejawem wielkiego ducha, w istocie jest czymś nędznym i ciasnym. Każdy bowiem jest mniejszy od tego, kogo ma za swego wzgardziciela. Tymczasem duch naprawdę wielki, znający swą prawdziwą wartość, nie dochodzi krzywdy, ponieważ jej nie odczuwa.

Jak odskakują pociski od twardej powierzchni i jak odbija się bólem rąbanie w lity materiał, tak żadna krzywda nie doprowadzi do tego, aby ją odczuł ów wielki duch, bo jest bardziej krucha niż cel, w który godzi.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Szacunek dla własnej niepodległości mentalnej i szacunek dla innych idą ze sobą w parze. W istocie, jeśli nie nauczymy się szanować sami siebie (...), wówczas ani nikt nie będzie szanował nas, ani my sami nie będziemy umieli podmiotowo i z odpowiednim szacunkiem traktować drugiego człowieka. Bez świadomości własnej autonomii nie ma mowy o nawiązaniu z drugim człowiekiem żadnej głębszej więzi duchowej.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Należy zatem ukrócić jedno i drugie: obawę nieszczęść przyszłych i wspomnienie o przeszłych. Te już poza mną, a tamte jeszcze nie nadeszły.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza 

#stoicyzm

Jest tylko jedna droga do szczęścia – przestać martwić się rzeczami, na które nie mamy wpływu. Nie usiłuj naginać biegu wydarzeń do swojej woli, ale naginaj wolę do biegu wydarzeń, a życie upłynie ci w pomyślności.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Jeżeli żaden płacz nie może wskrzesić tego, co umarło, jeżeli żadne błagania nie mogą

odmienić niewzruszonego i ustanowionego na wieki przeznaczenia i jeżeli śmierć mocno dzierży, co pochwyciła, niechaj ustąpi daremny żal. Dlatego panujmy nad sobą, żeby ta siła nie porwała nas niespodzianie! Marny to sternik, któremu fala wyrywa ster, który porzuca

łopocące żagle i wydaje statek na łaskę burzy. Lecz godny pochwały jest taki, który nawet podczas rozbicia okrętu, zatapiany przez morze, trzyma rękojeść steru i walczy.

Seneka, O pocieszeniu do Marcji

#stoicyzm

Usta­nie dzia­łal­no­ści, za­ha­mo­wa­nie i jakby śmierć po­pę­dów i zdol­no­ści wy­da­wa­nia sądów nie jest ni­czym złym. A przejdź teraz okre­sy życia: wiek dzie­cin­ny, pa­cho­lę­cy, męski i star­czy. I tych wszel­ka prze­mia­na jest śmier­cią. A czy to strasz­ne? A po­myśl teraz o swym życiu pod opie­ką dziad­ka, a potem matki, a potem ojca. I wiele in­nych roz­łą­czeń, i prze­mian, i zmian znaj­du­jąc, zadaj sobie py­ta­nie: co w tym strasz­ne­go? Tak samo więc ma się rzecz z usta­niem ca­łe­go życia, jego koń­cem i prze­mia­ną.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Jeśli posługujemy się zemstą jako środkiem zaradczym, posługujmy się bez gniewu i jakby czymś pożytecznym, ale nieprzyjemnym. Często jednak lepiej udawać, że nie zauważyło się krzywdy niżeli mścić się. Krzywdy od możniejszych należy znosić nie tylko cierpliwie, lecz i z pogodną twarzą: wyrządzą je oni znowu, jeśli będą przekonani, że wyrządzili. To mają najgorszego nadęci pychą wskutek wielkiego powodzenia, że nienawidzą tych, którym szkodzą.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Świat jest pełen wspaniałych możliwości i zawsze znajdziemy sobie coś, w czym się dobrze sprawdzimy i czemu będziemy się mogli poświęcić. I będzie to stukrotnie lepsze, niż dręczyć się myślą, że nie udało nam się zrealizować tego, cośmy sobie wymarzyli.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Wychowanie wymaga jak największej dbałości i przelicznych zabiegów ze względu na przyszłość. Łatwo bowiem kształtować jeszcze młode dusze, trudno natomiast ukrócić wady, które urosły wraz z nami.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm