Stoicyzm

Teraz albo nigdy. Myśl o śmierci nadaje każdej teraźniejszej chwili życia powagę, nieskończoną wartość, splendor. "Wykonywać każdą czynność w życiu tak, jakby była ostatnia" to żyć chwilą obecną z taką intensywnością i z taką miłością, jakby - w pewien sposób - całe życie było w niej zawarte i w niej się zamykało.

W większości ludzie nie żyją, ponieważ nie żyją w teraźniejszości; są zawsze poza sobą, wyalienowani, przesunięci albo wstecz, albo w przód - przez przeszłość albo przez przyszłość. Nie wiedzą, że teraźniejszość to jedyne miejsce, gdzie naprawdę są sobą, są wolni, jedyne miejsce, z którego dzięki działaniu i świadomości mają dostęp do całości świata.

Pierre Hadot, Twierdza wewnętrzna

#stoicyzm

Nie należy przystawać od razu nawet na rzeczy oczywiste i jawne. Niektóre bowiem kłamstwa mają pozory prawdy. Zawsze trzeba poczekać: czas odkrywa prawdę. Nie dawajmy pochopnie posłuchu oszczercom: powinniśmy znać i traktować podejrzliwie tę ułomność natury ludzkiej, że chętnie wierzymy w to, czego nieradzi słuchamy, i że wpadamy w gniew, zanim pomyślimy. A cóż powiedzieć o tym, że powodujemy się nie tylko oskarżeniami, lecz także podejrzeniami, i że źle tłumacząc sobie cudzy wyraz twarzy i uśmiech, gniewamy się na ludzi niewinnych? Dlatego więc trzeba bronić sprawy człowieka nieobecnego przeciwko samemu sobie i trzymać w zawieszeniu wyrok. Zawsze bowiem można wymierzyć karę, która została odroczona, ale wymierzonej nie sposób odwołać.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Wiele jest na świecie wartości i to my musimy spomiędzy nich wybierać - my musimy zdecydować, które z nich uznamy za nasze. Stoicy nie mówią nam, którą wartość należy poświęcić dla której, nie wykluczają sytuacji niejednoznacznych i płynnych zmian zachodzących w rytmie kapryśnych okoliczności. Jedyne, czego kategorycznie tu zakazują, to działania bez namysłu. (...) Nie ma mowy o jakiejś pojedynczej i absolutnej wartości, której ochrona i realizacja gwarantowałaby szczęśliwe życie. Gdyby taka istniała, życie byłoby prostsze, a filozofia na niewiele potrzebna.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Są (...) rzeczy, które godzą w mędrca, choć go nie załamują, jak na przykład boleści fizyczne i kalectwo ciała, jak utrata przyjaciół i dzieci, jak klęska pożogą wojny spustoszonej ojczyzny. Nie przeczę, że takie nieszczęścia odczuwa mędrzec, bo przecież nie przypisujemy mu twardości skały, ni stali. Żadna to siła, jeżeli znosisz coś, czego nie czujesz.

Seneka, O niezłomności mędrca

#stoicyzm

Byłeś czło­wie­cze oby­wa­te­lem tego oto wiel­kie­go pań­stwa. Cóż ci na tym za­le­ży, czy lat pięć, czy sto? Co jest we­dług praw, to jest dla wszyst­kich równe. Cóż więc w tym strasz­ne­go, je­że­li cię usuwa z gra­nic pań­stwa nie tyran, nie sę­dzia nie­spra­wie­dli­wy, ale na­tu­ra, która cię w nie wpro­wa­dzi­ła? Tak jak ak­to­ra usuwa ze sceny pre­tor, który go przy­jął. „Alem nie ode­grał pię­ciu aktów, tylko trzy”. – Do­brze. Ale w życiu trzy akty two­rzą sztu­kę całą. Bo kiedy się ma skoń­czyć, wy­zna­cza ów, kto przed­tem ze­spół uło­żył, a teraz roz­pusz­cza. Ty zaś ani w jed­nym, ani w dru­gim udzia­łu nie bra­łeś. Odejdź więc ła­god­nie. Ła­god­ny bo­wiem jest i ten, kto cię zwal­nia.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Po miesiącach poszukiwań wersji kompletnej, zdecydowałem się w końcu na zakup diatryb wybranych. Może kiedyś uda mi się upolować na jakimś pchlim targu stare, pełne wydanie.

#stoicyzm

Kiedy rozkosze zniszczą zarówno duszę jak ciało, wszystko wydaje się nieznośne, nie dlatego, że twarde, lecz dlatego, że ów, który odczuwa – miękki.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Jak długo będziemy zagubieni, jak długo będziemy błąkać się od jednej rzeczy do drugiej, nie wiedząc, czego właściwie chcemy, tak trudno będzie się nam oprzeć ocenom i sugestiom innych. (...) Musimy im coś przeciwstawić, jeśli nie chcemy zostać zranieni. A jedyną rzeczą, jaką mamy pod ręką, są nasze wyobrażenia: samodzielnie wybrane cele i hierarchie wartości. Na krytykę i cudze wpływy możemy uodpornić się tylko poprzez budowanie własnej opowieści o świecie i o sobie samych. Nie szczędzimy więc czasu na zastanawianie się nad tym, co jest dla nas ważne.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Co szczęśliwy los zesłał ci w darze posiadaj w ten sposób, jakoby nie miało chwilowo swojego właściciela. Z pośpiechem czerpcie rodzicielskie radości ze swych dzieci i nawzajem sami czyńcie radość swoim dzieciom. Bez zwlekania. Doraźnie chłońcie wszelką pociechę. Żadnej gwarancji nie macie na noc dzisiejszą.

Seneka, O pocieszeniu do Marcji

#stoicyzm

Opinie i problemy innych ludzi mogą być zaraźliwe. Nie sabotuj samego siebie poprzez nieumyślne przyjmowanie negatywnych i nieproduktywnych postaw innych ludzi.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Kształtujmy więc świadomość naszą tak, jakbyśmy odbyli już naszą podróż do końca. Niczego nie odkładajmy na później. Niech codzienne nasze postępki mają na uwadze kres życia. Największym błędem żywota jest to, że zawsze uważa się go za nieskończony, że wciąż odkłada się w nim coś na potem. Kto co dzień kończy swe życie, ten nie odczuwa braku czasu

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

(...) przyczyną gniewu nie może być krzywda, bo krzywda nie istnieje. Istnieją tylko pewne fakty i nasze wyobrażenia o nich, a krzywda nie zalicza się do faktów, tylko do wyobrażeń. Nic spośród tego, co się dzieje w świecie, nie jest krzywdą i nie może nią być, póki my tego tak nie nazwiemy.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

(...)sza­lo­ne jest żą­da­nie, by lu­dzie źli nie po­peł­nia­li wy­stęp­ków. Kto tego chce, chce rze­czy nie­moż­li­wej. A zgo­dzić się na to, by wobec in­nych tak po­stę­po­wa­li, i żądać, by wobec cie­bie nie grze­szy­li, by­ło­by nie­ro­zum­ne i ty­rań­skie.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Pamiętaj, że nie człowiek, który ciebie spotwarza albo uderza, wyrządza tobie zniewagę, ale twoje własne zapatrywanie, jakie ty masz o tych ludziach, jakoby wyrządzali tobie zniewagę. Ilekroć zatem ktoś wzburzy gniew w tobie, wiedz, że to twoje własne wyobrażenie gniew w tobie wzburzyło.

Epiktet, Encheiridion

#stoicyzm

Nie ma powodu byśmy mieli unosić się dumą, jak gdybyśmy byli ustanowieni panami własnego mienia. Otrzymaliśmy je na warunkach pożyczki, to użytkowanie od nas zależy. Czas tego użytkowania ogranicza ten kto jest panem twojego daru. My zaś w pogotowiu musimy trzymać, to wszystko co zostało nam powierzone na nieokreślony ciąg czasu i na wezwanie zwrócić bez sprzeciwu i narzekania. Znamieniem bowiem nikczemnego dłużnika jest znieważać swego wierzyciela.

Wszystkich, więc naszych najbliższych. Zarówno tych w stosunku, do których żywimy pragnienie, by nas mocą prawa urodzin przeżyli. Jak i tych, którzy sami noszą w sobie wszech miar uzasadnione pragnienie, aby nas wyprzedzić swą śmiercią, winniśmy kochać. W ten sposób jak gdyby nie tylko co do czasu, lecz także co do długości ich życia, nie dana nam była żadna obietnica. Raz po raz należy przypominać sobie, że winniśmy kochać rzeczy jako mające odejść. Więcej, jako już odchodzące.

Seneka, O pocieszeniu do Marcji

#stoicyzm

Znajdzie się ktoś, komu by się zdawało, że postępuje rozumnie, gdyby się wierzgnięciem odpłacał mułowi, kłami kundlowi?

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

Jeśli ktoś źle mówi o tobie, nie broń się przeciw zarzutom, ale powiedz: na pewno nie wie o innych moich błędach i wadach, w przeciwnym razie nie mówiłby tylko o tych, tak błahych.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Łatwa jest droga do życia szczęśliwego. Wejdźcie tylko na nią z dobrą nadzieją (...). Co większy sprawia wypoczynek niż pokój ducha, co większe umęczenie niż gniew? Co więcej przynosi odetchnienia niż łagodność, co więcej zajęcia już okrucieństwo?

Seneka, O gniewie

#stoicyzm