Stoicyzm

Może nam się wreszcie wydawać, że nie będziemy szczęśliwi, jeśli nie sprostamy postawionym sobie w przeszłości wymaganiom - na przykład nie uda nam się żyć tak, jak to sobie zaplanowaliśmy, albo nie uda nam się zrealizować każdego z naszych dalekosiężnych planów i marzeń.

Wszystko to bujda.(...) bo szczęście ma to do siebie, że świetnie się obywa bez wielkiej ilości rzeczy.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Jeśli zaś przyjdzie jakiś człowiek i powie ci, że w trakcie pewnej dyskusji padło pytanie o to, kto jest najwybitniejszym filozofem, a któryś z rozmówców wymienił twoje imię, twoja niewielka dusza, która dotychczas miała wysokość jednego palca, rozciągnie się nagle do dwóch łokci. Jeżeli jednak ktoś inny powie o tobie: "To nieprawda, tego człowieka nie warto słuchać. Cóż on może wiedzieć? Zna jedynie podstawowe zasady i nic ponad to", odczuwasz zawstydzenie, bledniesz i zaczynasz krzyczeć: "Ja mu pokażę, kim jestem; udowodnię, że jestem wielkim filozofem". To jest jednak widoczne dzięki tym kwestiom, o których właśnie mowa: dlaczego próbujesz to pokazać, odwołując się do czegoś innego?

Czyż nie wiesz, że Diogenes wskazał w ten sposób jednego z sofistów, wyciągając w jego kierunku środkowy palec? Gdy ów człowiek wpadł w szał, Diogenes oznajmił: "Oto jego prawdziwe oblicze; sprawiłem, że mogliście je zobaczyć".

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Od człowieka żąda się tylko, by przynosił pożytek ludziom: jeśli potrafi – wielu, a jeśli nie – to choćby nielicznym, a jeśli nie – to choćby najbliższym, a jeśli nie – to choćby samemu sobie. Jeśli bowiem stanie się pożyteczny dla innych, działa także dla wspólnej sprawy. Podobnie ten, kto staje się gorszy, nie tylko szkodzi sobie, lecz także tym wszystkim, którym mógłby pomóc, gdyby stał się lepszy. A więc każdy, kto ma zasługi wobec samego siebie, tym samym przynosi korzyść innym, gdyż przygotowuje dla nich pomoc w przyszłości.

Seneka, O bezczynności

#stoicyzm

Czyż nie lepiej powiedzieć: czyń, co nieodzowne, co ci zaleca uczynić rozum żywej istoty, którą jej natura przeznacza do życia we wspólnocie, i czyń to tak, jak ona ci zaleca. To bowiem przyniesie ci pogodę, nie tylko dlatego, że postępować będziesz dobrze, lecz i dlatego, że czynić będziesz mało. Bo skoro największa część naszych słów i działań nieodzowna nie jest, to jeśli je odrzucić, będzie się miało więcej swobody i spokojności duszy. Przy każdym działaniu trzeba sobie powtarzać pytanie: czy działanie to nie należy do niekoniecznych? Lecz trzeba nie tylko eliminować działania, ale i wyobrażenia niekonieczne. W ten sposób nie pójdą za nimi działania zwykle z nich wynikające.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Jeżeli jednak poniesiesz porażkę i powiesz, że odniesiesz zwycięstwo później, a potem powtórzysz te słowa, bądź pewien, że ostatecznie znajdziesz się w tak żałosnym położeniu i zaczniesz borykać z taką słabością, iż sam nie będziesz zauważać swoich złych uczynków, lecz zajmiesz się usprawiedliwianiem własnych występków, potwierdzając tym samym słuszność słów Hezjoda:

"Człek opieszały zmaga się nieustannie z problemami".

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Musimy więc wyjść na wolność. Jedyny sposób zdobycia jej to obojętność wobec Losu:

narodzi się wtedy owo nieocenione dobro, spokój i wzniosłość umysłu całkowicie już zabezpieczonego, i po zniweczeniu błędów wielka i trwała radość z poznania prawdy oraz życzliwość i pogoda ducha, które mu będą źródłem przyjemności nie dlatego, że same są dobrem, lecz dlatego, że wynikają z jego własnego dobra.

Seneka, O życiu szczęśliwym

#stoicyzm

(...) szczęście nie leży na łasce żadnych rzeczy zewnętrznych (żadnych rzeczy niezależnych). Radość stoików nie wynika z tego, że to lub tamto im się udało osiągnąć, nie wynika z tego, że to lub tamto mają czy zdobyli, nie z tego, że to czy tamto robią, i nie z tego, że przestają z takimi, a nie innymi ludźmi. Nie. Stoicy są szczęśliwi dlatego, że umieją dobrze żyć, umieją nabrać właściwego stosunku do siebie, innych i świata. (...) Stoicy umieją się dobrze ułożyć ze światem - ale to nie dlatego, że są szczęśliwi. Są szczęśliwi dlatego, że potrafią się ułożyć sami ze sobą.

Piotr Stankiewicz, Sztuka życia według stoików

#stoicyzm

Ze stoickim spokojem odcinek 79 - Konflikty rodzinne

Proza życia rodzinnego przeplatana jest lepszymi i gorszymi okresami. Niekiedy jednak sytuacja ulga zaognieniu, przybiera postać ostrych kryzysów, których ceną jest cierpienie, frustracja i uczucie bezradności. Prawda jest taka, że takim scenariuszom niekiedy nie sposób skutecznie przeciwdziałać – generuje je dynamika relacji międzyludzkich. W dzisiejszym odcinku wyjaśniam jak w tej sytuacji po stoicku zatroszczyć się o siebie i wyjść na przeciw wyzwaniu. Tomasz Mazur

W odcinku o stoickich strategiach radzenia sobie w sytuacji konfliktu rodzinnego, a także dlaczego warto porzucić nadzieję dla dobra naszej psychiki.

https://open.spotify.com/episode/54ByVGo7u5edhtA2P59IkN?si=8FBWaLItRDOxpKRR8VAM8Q

#stoicyzm

Powinniśmy wszakże działać tak, jak postępujemy w przypadku podróży. Co mogę zrobić? Mogę wybrać kapitana, załogę statku, dzień i sposobność. Potem nadchodzi sztorm. O cóż jeszcze mam się troszczyć? Zrobiłem, co w mojej mocy. Teraz sprawy leżą w rękach innych ludzi, w tym kapitana.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Pomyśl tez, że to nic wielkiego odgrywać bohatera, kiedy wszystko dobrze, kiedy życie przebiega szczęśliwym torem: spokojne morze i posłuszne wiatry nie dają sternikowi możności okazania swej sztuki; aby sprawdzić odwagę człowieka, zdarzyć się muszą jakieś przeciwności.

Seneka, O pocieszeniu do Marcji

#stoicyzm

"Zdradź tajemnicę, którą skrywasz". Nie zrobię tego, gdyż jest ona czymś nad czym mam kontrolę. "Ja zakuję cię jednak w łańcuchy". Człowieku, o czym ty mówisz? Mnie w łańcuchy? Możesz skrępować moją nogę, ale mej woli nie zdoła przezwyciężyć sam Zeus. "Wtrącę cię do więzienia". Masz na myśli moje biedne ciało. "Utnę ci głowę". A w którym to momencie powiedziałem, że mojej głowy nie da się odciąć?

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Jak nie przejmować się opinią innych — 5 sposobów! — Myślnik Stankiewicza

A dzisiaj temat zasadniczy: czyli pięć sposobów na to, żeby się nie przejmować opinią innych. Pomówimy o tym:

— trzeba sobie dobrze ustawić co to właściwie znaczy „przejmować się”;

— że wartości i cele, zdefiniowane jako rzeczy zależne od nas, są naszym ubezpieczeniem przeciwko hejtom i złej woli innych;

— że taką rękojmią jest też bycie wiernym samemu sobie;

— że słowa i opinie innych są rzeczą niezależną od nas (rzecz jasna);

— a przede wszystkim są mało miarodajne: bo inni nie znają naszej drogi tak dobrze jak my.

Zapraszam! Piotr Stankiewicz

https://youtu.be/0GIJCnSKkD8?si=3uFXUtOoz5nSKY62

#stoicyzm

Myślę, że wielu ludzi osiągnęłoby mądrość, gdyby nie sądzili, że już ją osiągnęli, gdyby nie ukrywali pewnych cech swego charakteru, a innych nie pomijali, przymykając oczy. Nie ma bowiem podstawy, abyś sądził, że bardziej zgubne jest dla nas cudze pochlebstwo niż nasze własne. Któż ma odwagę powiedzieć prawdę samemu sobie? Kto, otoczony tłumem wielbicieli i adoratorów, najbardziej ze wszystkich nie schlebia jednak sam sobie?

Seneka, O spokoju ducha 

#stoicyzm

Wsku­tek prze­mia­ny jej czę­ści wszech­świat cały trwa za­wsze mło­dym i świe­żym. A wszyst­ko, co jest ko­rzyst­ne dla ca­ło­ści, jest pięk­ne i w porę się dzie­je. Usta­nie więc życia nie jest złe dla ni­ko­go, bo i hańby nie przy­no­si, zwłasz­cza że od wy­bo­ru nie za­wi­sło i nie sprze­ci­wia się dobru spo­łecz­ne­mu. Ow­szem jest ono dobre i ko­rzyst­ne, zwłasz­cza że dla ca­ło­ści jest w porę i ko­rzyst­ne, i z nią zhar­mo­ni­zo­wa­ne.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

#stoicyzm

Jak z trudem i narażaniem się na niebezpieczeństwa polujemy na dzikie zwierzęta, a po schwytaniu nie przestajemy się ich bać – często bowiem rozszarpują swych panów – tak samo jest również z wielkimi rozkoszami: stają się one wielkim nieszczęściem i doścignięte ścigają.

Im są liczniejsze i większe, tym nędzniejszy i bardziej zniewolony jest ten, kogo motłoch mieni szczęśliwym.

Seneka, O życiu szczęśliwym

#stoicyzm

Ze stoickim spokojem odcinek 76

- Ból nie jest cierpieniem

Każdemu z nas zdarzają się w życiu choroby i kontuzje, niekiedy dość dotkliwe. Jako że i mi ostatnio coś takiego się przytrafiło, postanowiłem poświęcić temu doświadczeniu odcinek podcastu. W szczególności, po filozoficznym zbadaniu specyfiki tego egzystencjalnego stanu przedstawiam tu stoicką strategię dobrego radzenia sobie z nim. Zapraszam do słuchania. Tomasz Mazur

#stoicyzm

https://open.spotify.com/episode/7yWJTL5xYhpdFH5TUfrjZp?si=-X-not9eRXqrjEiqH47fXg

Gdybym zwracał się do atlety, powiedziałbym: pokaż mi swoje ramiona. On mógłby odpowiedzieć: "Oto moje ciężary". Ja odparłbym jednak: twoje ciężary to twoja sprawa; ja chcę zobaczyć efekty, jakie ci zapewniły. Tak więc gdy mówisz: "Spójrz na ten traktat na temat wysiłku i zobacz, jak uważnie go przestudiowałem", ja odpowiadam: niewolniku, nie o to pytam. Chcę wiedzieć, jaką postać przybiera w praktyce twoje dążenie (...)

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Proste i łatwe zadania poddają się woli wykonawcy, wielkie i ponad jego siły, prawie się nie poddają, a jeśli je podejmie, ujarzmiają go i uwodzą i walą się wraz z nim, kiedy mu się wydaje, że już je pokonał: dzieje się więc tak, że często daremne są pragnienia człowieka, który nie przystępuje do tego co łatwe, lecz chce, aby łatwe było to, do czego przystąpił. Ilekroć będziesz czegoś próbował, zmierz swoje siły, a zarazem swoje zamiary i środki. Żal bo-

wiem z powodu niewykonania dzieła napełni cię goryczą. Tutaj różnica czy ktoś odznacza się gorącym usposobieniem, czy też chłodnym i uległym: w człowieku wielkodusznym porażka wywoła gniew, w słabym i gnuśnym – smutek. A więc niech działania nasze nie będą mierne, ani też zuchwałe czy pochopne, ograniczajmy naszą nadzieję do najbliższej przyszłości, nie próbujmy niczego, co by nas później, po wykonaniu, mogło zdumiewać, że się udało.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

To okoliczności (przeciwności) pokazują ludzki charakter. Gdy więc spadają na ciebie trudności, pamiętaj o tym, że Bóg, niczym trener zapaśników, wystawił cię do walki z niebezpiecznym młodym człowiekiem. Możesz zapytać, w jakim celu to zrobił. Cóż - po to, byś mógł zostać olimpijczykiem, choć żeby to osiągnąć, musisz się namęczyć.

Epiktet, Diatryby

#stoicyzm

Nikt, kto popatruje na cudze, nie zadowala się własnym: dlatego gniewamy się nawet na bogów, że ktoś nas wyprzedza, lecz zapominamy, ilu zostało za nami i jak ogromna zawiść idzie za tym, który zazdrości tylko nielicznym. Ale tak wielka jest chciwość ludzi, że choćby otrzymali wiele, to i tak uważają za krzywdę, że przecież mogli otrzymać więcej.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm