Apaturia

Dziś mija dokładnie 86 lat od pierwszego wydania Hobbita J. R. R. Tolkiena Powieść po raz pierwszy ukazała się drukiem 21 września 1937 roku.

Na zdjęciu egzemplarz pierwszego wydania.

#ciekawostki #ksiazki #tolkien #hobbit #fantastyka #fantasy

Ukąszenie skorpiona , warzenie piwa i inne powody urlopów na żądanie w starożytnym Egipcie.

Ta staroegipska tabliczka z wapienia (tzw. ostrakon), znajdująca się obecnie w British Museum i datowana na ok. 1250 r. p.n.e., zawiera zapisane czerwonym i czarnym atramentem notatki dotyczące terminów i powodów nieobecności pracowników w pracy (branża bliżej nieokreślona). Na zachowanym fragmencie znajdują się zapiski dotyczące około czterdziestu osób.

I tak na przykład "czwartego miesiąca zimy, dnia dwudziestego czwartego" pracownik o imieniu Pennub nie stawił się w pracy z powodu choroby matki. Staroegipscy pracownicy brali też urlopy na żądanie ze względu na własne problemy zdrowotne - dla przykładu, niejaki Huynefer nie mógł pracować przez częste "dolegliwości oczne", z kolei inny pracownik o swojsko brzmiącym imieniu Seba został ukąszony przez skorpiona.

Nieobecność w pracy bywała też spowodowana obrzędami pogrzebowymi - kilku pracowników odnotowanych na tabliczce wzięło wolne, żeby dopilnować balsamowania zwłok swoich najbliższych. Jako powody nieobecności zgłaszano też noszenie kamieni, a także konieczność pomocy skrybie.

Jednym z dziwniejszych - przynajmniej dla współczesnego człowieka - powodów niestawienia się w pracy było... warzenie piwa. W starożytnym Egipcie warzenie (i spożywanie) piwa było czymś powszechnym - piwo było np. podstawowym napojem wzmacniającym staroegipskich pracowników fizycznych. Warzenie piwa bywało także ważne pod względem kulturowym i powiązane np. z kultem bogini Hathor. Widocznie była to czynność na tyle istotna, że jej dopilnowanie usprawiedliwiało nieobecność w pracy

Jako powód niestawienia się w pracy podawano też "krwawienie żony" - mężczyzna najwyraźniej brał czasem wolne, żeby pomóc w obowiązkach domowych, jeśli żona ze względu na kobiece dolegliwości nie mogła wykonywać części prac.

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #starozytnosc

Staronordyjskie powiedzenia o miłości, pożądaniu i problemach z tego wynikających:

Niechaj nikt nie gani

Człowieka za miłość;

Często działa na rozumnego czarująca piękność,

Głupi jest obojętny.

Nigdy nie należy ganić nikogo

Za to, co zdarza się wielu mężom;

Głupcem z rozumnego staje się,

Kto bezmiernej żądzy się oddaje.

Dusza tylko wie, co w sercu mieszka,

Człowiek samotny jest z swoją miłością;

Cięższa choroba spotkać statecznego nie może,

Niż że nie ma dla niego radości.

Fragmenty Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: zbiór skandynawskich guldgubber - zdobionych złotych blaszek pełniących funkcję amuletów lub darów wotywnych - przedstawiających obejmujące się pary.

Poprzedni cytat z Hávamál - o relacjach damsko-męskich: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenie-o-relacjach-damsko-meskich-powiem-jak-jest-znam-praw

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #cytaty #milosc #sredniowiecze #wikingowie

Staronordyjskie powiedzenie o relacjach damsko-męskich:

Powiem, jak jest - znam prawdę z obu stron -

Z obłudą zbliża się chłop do kobiety:

Składamy słówka najpiękniej, gdy zamierzamy najpodlej,

By zmylić jej rozsądek.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: cienka, zdobiona blaszka ze złota, na której przedstawiono obejmującą się parę, odnaleziona w 2020 roku podczas prac wykopaliskowych na stanowisku w Aska (Hagebyhöga) w Szwecji i datowana na początek VIII wieku.

Tego rodzaju maleńkie blaszki ze zdobieniami przedstawiającymi ludzi i zwierzęta są znane jako guldgubber. Większość takich znalezisk pochodzi z terenów Szwecji, Norwegii i Danii, z czasów między połową VI a początkiem VIII wieku. Ich funkcja nie jest do końca znana, lecz najczęściej interpretuje się je jako amulety lub dary wotywne składane w miejscach kultu.

Poprzedni cytat z Hávamál - o uczestnictwie w zgromadzeniu: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenie-o-tym-jak-powinno-sie-wybierac-na-zgromadzenie-czyli

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #cytaty #wikingowie

Dziś mija dokładnie 50 lat od śmierci J. R. R. Tolkiena, który zmarł 2 września 1973 roku w Bournemouth (Wielka Brytania) w wieku 81 lat.

Tak wyglądał artykuł z The New York Times (3 września 1973 roku) informujący o śmierci pisarza. Można go przeczytać w całości tutaj: https://www.nytimes.com/1973/09/03/archives/j-r-r-tolkiendead-at-81-wrote-lord-of-the-rings-creator-of-a-world.html .

#tolkien #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #ksiazki #lotr #wladcapierscieni #fantasy

Duża drewniana skrzynka-książka stylizowana na podręcznik do obrony przed czarną magią z uniwersum #harrypotter Tym razem ciemniejsza, trochę mroczniejsza kolorystyka: czerń, srebro i akcenty krwistej czerwieni. Wewnętrzna strona wieczka również zdobiona, wnętrze podzielone przegródkami na kilka komór, dno wyklejone czerwonym filcem. I smoki, dużo smoków

Więcej moich szpargałów twórczych jak zawsze na #apaturiart

#rekodzielo #handmade #tworczoscwlasna #diy #chwalesie #hobby #magia #fantasy

Dziś (20 sierpnia) przypada 133. rocznica urodzin H. P. Lovecrafta

#ciekawostki #lovecraft

Staronordyjskie powiedzenie o tym, jak powinno się wybierać na zgromadzenie, czyli na tzw. thing:

Umyty i syty niech mąż na ting jedzie,

Chociażby odzież nie była najlepsza;

Butów i portek niech się nie wstydzi,

Ani szkapy swojej.

Na zgromadzeniach jedną z ważniejszych spraw było pozyskiwanie stronników:

Orzeł, gdy łowi, szuka wypatruje,

Nad brzegiem morskim się zatrzymawszy -

Tak też i człowiek, gdy się w tłum zamiesza,

A ma stronników niewielu.

Fragmenty Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: Anundshögen, kopiec położony niedaleko szwedzkiego miasta Västerås, datowany na V - XI wiek n.e. U jego podnóża znajdują się kamienie ułożone w kształty łodzi. W czasach średniowiecza było to miejsce lokalnych thingów, czyli zgromadzeń, podczas których rozstrzygano m. in. sprawy związane z własnością ziemi i wymierzano kary za popełnione przestępstwa.

Poprzedni cytat z Hávamál - o niemądrych: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-niemadrych-niemadry-maz-mniema-ze-wszystko-wie-gdy

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #cytaty #wikingowie #szwecja

Następny projekt z elementami świecącymi w ciemności , znowu na niebiesko Duża prostokątna kasetka z motywem księżycowym, ręcznie rzeźbionymi motywami gałęzi drzew oraz ozdobnymi narożnikami, plus zdobione od wewnątrz wieczko z personalizacją (wyblurowana) i zamknięcie. Wnętrze podzielone przegródkami na kilka komór wyklejonych czarnym filcem.

Więcej moich szpargałów twórczych tradycyjnie na #apaturiart

#tworczoscwlasna #handmade #rekodzielo #diy #chwalesie #hobby

Staronordyjskie powiedzenia o niemądrych:

Niemądry mąż mniema, że wszystko wie,

Gdy bezpiecznie w własnym kącie siedzi,

A jednak nie wie, co ma odpowiedzieć,

Gdy go wypytują.

Niemądry mąż, gdy jest ze starszyzną

Niech raczej milczy;

Nikt się nie dowie, że niczego nie zna,

Skoro nie mówi za wiele.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: Thingvellir, Islandia. Równina Thingvellir była miejscem, w którym od 930 roku zbierał się islandzki Althing (zgromadzenie ogólne). Udział w Althingu mógł wziąć każdy wolny człowiek, jednak sprawy prawne były rozstrzygane przez Radę Prawa (tzw. Lögrétta) składającą się z lokalnych przywódców (goðar). Goðar wybierali stojącego na czele Althingu "głosiciela prawa" (lögsögumaðr), który pełnił swoją funkcję przez trzy lata. Do jego kompetencji należało m. in. recytowanie z pamięci całego zbioru praw na początku każdego posiedzenia.

Althing obradował w Thingvellir aż do 1799 roku, a po kilkudziesięciu latach przerwy został przeniesiony do stolicy kraju - tym samym parlament islandzki jest uznawany za najstarszy dotychczas istniejący.

Poprzedni cytat z Hávamál - o pośmiertnej sławie: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-posmiertnej-slawie-zdycha-ci-bydlo-umieraja-krewni

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #wikingowie #cytaty

Staronordyjskie powiedzenia o pośmiertnej sławie:

Zdycha ci bydło, umierają krewni

I ty sam umierasz;

Lecz sława, którąś zdobył

Nie umrze nigdy.

Zdycha ci bydło, umierają krewni

I ty sam umierasz;

Wiem jedną rzecz, co nigdy nie umrze:

Sąd o umarłym.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: kamień runiczny ze Sjonhem na Gotlandii (znany też jako kamień runiczny G 134), datowany na ok. XI w. Upamiętnia on człowieka o imieniu Hróðfúss, wojownika i prawdopodobnie członka tzw. gwardii wareskiej, który zginął w wyniku zdrady. Napis na kamieniu można przetłumaczyć następująco:

Hróðvísl i Hróðelfr (rodzice) postawili kamienie na cześć pamięci (swoich) trzech synów. Ten (kamień) jest poświęcony pamięci Hróðfússa. Wołosi zdradzili go podczas wyprawy. Niech Bóg dopomoże duszy Hróðfússa. Niech Bóg zdradzi tych, którzy zdradzili jego.

Poprzedni cytat z Hávamál - o złośliwości ludzkiej: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-zlosliwosci-ludzkiej-radzimy-ci-loddfafnir-przyjmi

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #wikingowie #cytaty #smierc

Staronordyjskie powiedzenia o złośliwości ludzkiej:

Radzimy ci, Loddfafnir! Przyjmij radę,

Wyjdzie ci na dobre, jeśli przyjmiesz,

Pożytek będziesz z niej miał:

Złośliwemu nie pozwól nigdy człowiekowi,

By coś wiedział o twym nieszczęściu;

Bo od złych ludzi nie otrzymasz nigdy

Zapłaty za zaufanie.

(...) Trzy słowa w kłótni ze złym - to za wiele;

Często płazem dobry człek puści,

Gdy złośliwy bój wszczyna.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: dwaj mężczyźni trzymający noże, ilustracja ze średniowiecznego manuskryptu.

Poprzedni cytat z Hávamál - o szczodrości i śmiałości: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-szczodrosci-i-smialosci-niech-nikt-nie-odmawia-sob

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #cytaty #ksiazki

Te maleństwa są jeszcze niewykończone - ale tak z ciekawości, które lepsze: w kolorze zielonej patyny czy rdzy? To dwa nowe pudełeczka na kości do #rpg lub podobne drobiazgi, przekątna 7,5 cm.

Więcej moich szpargałów twórczych jak zawsze na #apaturiart

#handmade #rekodzielo #tworczoscwlasna #diy #chwalesie #hobby #smoki

Staronordyjskie powiedzenia o szczodrości i śmiałości:

Niech nikt nie odmawia sobie

Używania dóbr, które otrzymał;

Często szczędzi dla wroga, co bliskim przeznaczał,

Gorzej bywa, niż przypuszczał.

(...)Szczodrzy i śmiali ludzie żyją najlepiej,

Rzadko przygniata ich troska;

Tchórz i dusigrosz wszystkiego się lęka,

Trapią go nawet dary.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: tzw. skarb z Hoen - największe znalezisko skarbu z epoki wikingów z terenu Norwegii. Skarb jest datowany na ok. 850 - 875 r. i składa się z 207 przedmiotów, w tym 54 ozdób wykonanych ze złota lub złoconego srebra i 20 złotych monet. Został odnaleziony w 1834 r. przez pracownika zatrudnionego w gospodarstwie Hoen.

Pracownik podobno kopał rów, by osuszyć znajdujące się w obrębie gospodarstwa bagno, i przypadkowo podczas kopania natknął się na złote przedmioty. Ponieważ ziemia, na której dokonał odkrycia, nie należała do niego, uczciwie oddał skarb gospodarzowi zamiast zatrzymać go dla siebie. Gospodarz również mógł zatrzymać skarb, ale uznał, że takie znalezisko powinno należeć do wszystkich - przekazał je więc na rzecz państwa i dostał za to nagrodę pieniężną, którą podzielił się ze swoim pracownikiem. Za swoją część nagrody dotychczas ubogi znalazca kupił sobie własne gospodarstwo, do którego przeniósł się razem ze swoją rodziną.

Poprzedni cytat z Hávamál - staronordyjska wersja powiedzenia "kto rano wstaje...": https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjska-wersja-powiedzenia-quot-kto-rano-wstaje-quot-o-swicie-wstac-musi-

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #wikingowie #cytaty #ksiazki #archeologia

Staronordyjska wersja powiedzenia "kto rano wstaje...":

O świcie wstać musi, kto cudze

Mienie lub życie chce zabrać;

Rzadko leżącemu wilkowi udko zdobyć się uda,

A śpiącemu wojowi - zwycięstwo.

O świcie wstać musi, kto ma sług mało,

I dziarsko iść do dzieła;

Wiele prześlepi, kto długo śpi,

Pilnemu pół drogi do bogactwa.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: rycina drewnianej zawieszki w formie wilka lub psa, odnalezionej podczas wykopalisk przy Fishamble Street w Dublinie. Znalezisko jest wiązane z obecnością Wikingów w Irlandii i datowane na ok. IX - XI w.

Poprzedni cytat z Hávamál - o wartości życia: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-wartosci-zycia-nie-jest-calkiem-nieszczesny-maz-ch

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #wikingowie #cytaty #ksiazki #produktywnosc

Znowu na niebiesko Malutkie pudełko 77 x 49 x 32 mm z motywem rozgwieżdżonego nieba świecącego w ciemności na wieczku. Wewnętrzna strona wieczka również zdobiona, z ręcznie formowanymi i malowanymi detalami wypukłymi. Wnętrze podzielone na trzy komory: środkowa z wypełnieniem na gąbce obłożonym niebieskim filcem plus dwie małe komory boczne wypchane barwionym na niebiesko chrobotkiem. Zamknięcie magnetyczne.

Więcej moich szpargałów twórczych tradycyjnie na #apaturiart

#tworczoscwlasna #diy #rekodzielo #handmade #chwalesie #hobby #rozowepaski #gwiazdy #niebo

Staronordyjskie powiedzenia o wartości życia:

Nie jest całkiem nieszczęsny mąż, choć nie ma zdrowia:

Jednym synowie są szczęściem,

Innym przyjaciele, a innym bogactwa,

Tamtemu - czyny, jakich dokonał.

Lepiej być żywym niźli umarłym,

Zawsze sobie żywy krowę zdobędzie;

Ognisko widziałem, żarzyło się u bogacza -

A on leżał umarły pod drzwiami.

Kulawy konno jedzie, bezręki bydło pasie,

Głuchy może być dzielny w boju;

Ślepy lepszy jest niż spalony,

Z trupa nie ma pożytku.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Ilustracja: Lindholm Høje, jedno z największych cmentarzysk epoki wikingów położone niedaleko duńskiego miasta Aalborg, datowane na XI - XII w. (część północna zawiera starsze pochówki, jeszcze z ok. V w. n.e.). Kamienie wyznaczające granice grobów poukładano w większości w kształt łodzi.

Poprzedni cytat z Hávamál - o mądrości i piwie: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-powiedzenia-o-madrosci-i-piwie-beer-pozyteczniejszego-brzemienia

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #wikingowie #cytaty #ksiazki #zycie

Staronordyjskie powiedzenia o mądrości i piwie

Pożyteczniejszego brzemienia człowiek nie dźwiga w podróży

Niż niezmierna mądrość;

Lepsza od pieniędzy w obcym kraju -

Ona skarbem ubogiego.

(ostatni wers w innym tłumaczeniu: I w biedzie / nieszczęściu jest ochroną.)

Pożyteczniejszego brzemienia człowiek nie dźwiga w podróży

niż niezmierna mądrość;

Wiktu gorszego nie masz na drogę

Niż pełna beczka piwa.

Nie tak dobre jak mówią,

Piwo dla ludzkich jest pokoleń.

Bo tym mniej ma - im więcej pije -

Zdrowego rozumu człowiek.

(...)

Wtedy piwo jest najlepsze,

Gdy gość odzyskuje swój rozum z powrotem.

Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius.

Bonus: XV-wieczna ilustracja przedstawiająca pijanych Islandczyków. Manuskrypt AM 147 4to, Instytut Árniego Magnússona, Islandia.

Poprzedni cytat z Hávamál - o relacjach międzyludzkich: https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-porady-na-temat-relacji-miedzyludzkich-people-hugging-fragment-h

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #cytaty #ksiazki #piwo

Staronordyjskie porady na temat relacji międzyludzkich Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius:

Przyjaciołom ma być mąż przyjacielem,

Im samym i ich przyjaciół;

Lecz przyjaciołom wrogów

Nie wolno być druhem.

Jeżeli masz przyjaciela, któremu wierzysz

I życzliwości się spodziewasz,

Otwórz mu swą duszę, i dary wymieniaj

I często spotykaj.

Jeżeli masz innego, któremu nie wierzysz,

Lecz chcesz mieć z niego korzyść,

Układaj piękne słowa, lecz myśli kryj zdradliwe

I fałsz płać zdradą.

Tak samo z owym, któremu nie wierzysz

I wątpisz w jego szczerość:

Uśmiechaj się do niego, mów inaczej niż myślisz,

Płać pięknym za nadobne.

Ostatni wers - w oryginale glík skulu gjöld gjöfum - bywa też tłumaczony trochę inaczej, w bardziej dosłownym ujęciu jest w nim mowa o podarunkach: "dary winny być odpłacane takimi samymi" (gjöf - dar).

Poprzednie cytaty z Hávamál:

O przyjaźni - https://www.hejto.pl/wpis/staronordyjskie-porady-dotyczace-przyjazni-handshake-fragment-havamal-piesni-naj

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #historia #sredniowiecze #cytaty #ksiazki #przyjazn

Staronordyjskie porady dotyczące przyjaźni Fragment Hávamál (Pieśni Najwyższego), poematu wchodzącego w skład Eddy Poetyckiej, spisanego ok. 1270 roku w islandzkim manuskrypcie Codex Regius:

Radzimy ci, Loddfafnir! Przyjmij radę,

Wyjdzie ci na dobre, jeśli przyjmiesz,

Pożytek będziesz z niej miał:

Wiedz, gdy masz przyjaciela, któremu bardzo wierzysz,

Odwiedzaj go często,

Bo krzewem zarasta i wysoką trawą

Ścieżka, którą nikt nie kroczy.

Radzimy ci, Loddfafnir! Przyjmij radę,

Wyjdzie ci na dobre, jeśli przyjmiesz,

Pożytek będziesz z niej miał:

Dobrego człowieka wesołą zyskaj sobie rozmową,

Przez całe życie ucz się, jak stać się lubianym.

Radzimy ci, Loddfafnir! Przyjmij radę,

Wyjdzie ci na dobre, jeśli przyjmiesz,

Pożytek będziesz z niej miał:

Nigdy nie zrywaj pierwszy

Przyjaźni z dobrym druhem;

Żal przeżre ci serce, gdy nikogo nie masz,

Z kim byś dzielił swą troskę.

#ciekawostki #ciekawostkihistoryczne #sredniowiecze #przyjazn #cytaty