Apaturia

Pieńkowa ćma Narożnica zbrojówka (Phalera bucephala) to ciekawa ćma, która w pozycji spoczynkowej przypomina ułamany fragment drewna, szczególnie jeśli spojrzeć na nią z boku. Ze względu na gromadne żerowanie gąsienic gatunek ten notowany jest jako szkodnik, zwłaszcza w młodnikach i uprawach wierzb.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Najcięższa ćma na świecie. Endoxyla cinereus, znana też jako gigantyczna ćma drzewna, należy do największych ciem na świecie i ma aktualnie status najcięższej. W pełni dojrzałe samice tego gatunku są prawie dwukrotnie większe od samców i potrafią osiągać dwadzieścia pięć centymetrów rozpiętości skrzydeł i wagę około trzydziestu gramów. Ich waga sprawia, że z trudem wzbijają się w powietrze.

Gatunek ten jest rzadki i występuje wyłącznie w Australii i Nowej Zelandii.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Ćma, która naśladuje pająka Brenthia coronigera to niewielka ćma występująca w Bengalu. Ponieważ przedstawiciele jej gatunku często padają łupem pająków skakunów, rozwinęła ciekawą strategię obronną - wzór na jej skrzydłach składający się z plam i pasków przypomina takiego właśnie pająka. Ćma eksponuje wzór na skrzydłach, ustawiając je pod odpowiednim kątem i do tego nawet porusza się jak skakun. Jej kamuflaż jest na tyle skuteczny, że niektóre pająki próbują zalecać się do niej zamiast ją atakować.

Są też inne ćmy, których ubarwienie imituje pająki, np. ćmy z rodzaju Petrophila (na trzecim zdjęciu). Plamki na ich skrzydłach imitują oczy skakuna, a paski - jego odnóża. Pająkopodobne wzory na skrzydłach mają też ćmy z gatunku Siamusotima aranea (na dwóch ostatnich zdjęciach) występujące w północnej Tajlandii.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Ćma z twarzą klauna Idalus herois z rodziny mrocznicowatych (Erebidae) występuje w Meksyku, Wenezueli i Brazylii i wyróżnia się niezwykłym, kolorowym ubarwieniem, którego wzór w środkowej części przypomina pomalowaną w charakterystyczny sposób twarz klauna.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Ćma jak z horroru Creatonotos gangis, motyl z rodziny mrocznicowatych, jest popularnie znany jako "ćma Bafometa" (Baphomet moth) lub "Australijska ćma straszliwa" (Australian horror moth) - i nie bez powodu, bo choć jest zupełnie nieszkodliwa, to niekiedy rzeczywiście przypomina dziwnego, obcego stwora wyplutego przez piekielny portal.

Dorosły osobnik tego gatunku wygląda w miarę zwyczajnie: ma biało-brązowe skrzydła osiągające rozpiętość około czterech centymetrów i czerwony, czarno nakrapiany tułów. Sytuacja zmienia się jednak w sezonie godowym, kiedy u samców uwidoczniają się pompowane powietrzem organy zapachowe znajdujące się na końcu odwłoka. Są one podobne do czterech długich, ciemnoszarych macek pokrytych włoskami i wyglądają dość przerażająco.

Podobne organy mają samce wielu innych gatunków motyli - zazwyczaj jednak przypominają one niewielki pędzelek lub cienkie, podłużne wyrostki. Służą one do rozprowadzania w powietrzu feromonów, które wabią samice i działają na nie trochę jak afrodyzjak, a trochę jak środek uspokajający. W przypadku samców Creatonotos gangis organy te są szczególnie duże w porównaniu do reszty ciała, stąd taki efekt wizualny.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Ćma jak dzieło Picassa Baorisa hieroglyphica z rodziny mrocznicowatych (Erebidae), znana też jako Picasso moth ("ćma Picassa"), występuje w tropikalnych regionach północno-wschodnich Indii i południowo-wschodniej Azji. Wzór na jej opalizujących skrzydłach przypomina trochę abstrakcyjne dzieło sztuki - ciemne linie i kolorowe plamy na białym tle.

Znawcy dzieł Picassa prawdopodobnie powiedzieliby, że wzór ten ma mało wspólnego ze stylem tego artysty Zdecydowanie bardziej przypomina coś, co mógłby namalować Piet Mondrian, Joan Miró lub Wassily Kandinsky. Niemniej popularna nazwa ćmy, podobnie jak w przypadku "pluskwiaka Picassa", przyjęła się i jest powszechnie używana.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle #sztuka

Wyjątkowo nieapetyczna ćma. Macrocilix maia z rodziny wycinkowatych (Drepanidae) występuje w południowo-wschodniej części kontynentu azjatyckiego od Indii po Japonię, Sumatrę i Borneo. Wyróżnia się ciekawym, choć dość obrzydliwie wyglądającym ubarwieniem ochronnym - rysunek na wierzchniej części jej skrzydeł przypomina świeże, lekko rozmazane ptasie odchody, na których żerują dwie muchy. W dodatku ćma wydziela nieprzyjemny, drażniący zapach. Wszystko to ma na celu zmylenie i zniechęcenie potencjalnego drapieżnika.

Prawdziwy cud ewolucji

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Astrologowie ogłaszają tydzień ćmy! Populacja ciekawostek o ćmach zwiększa się

Poprzedni tydzień - ciekawostki o motylach:

Bojowy motyl, mieniak tęczowiec (Apatura iris)

Chemiczne gody modraszka ikara (Polyommatus icarus)

Gorzki motyl, niepylak apollo (Parnassius apollo)

Motyl na patrolu, rusałka admirał (Vanessa atalanta)

Sycząca rusałka pawik (Aglais io)

Osadnik egeria (Pararge aegeria) i jego strategie dobierania się w pary

Motyle gynandromorfy

Poprzednie serie:

Ciekawostki o konikach polnych i pasikonikach

#ciekawostki #przyroda #natura #owady #motyle #zwierzeta

Motyle gynandromorfy, czyli samiec i samica w jednym Wśród niektórych organizmów można zaobserwować występowanie gynandromorfów - rzadkich osobników mających jednocześnie męskie i żeńskie cechy płciowe. Motyle gynandromorfy często wyglądają szczególnie spektakularnie, ponieważ u wielu gatunków samce i samice dość wyraźnie różnią się między sobą kolorami i wzorami na skrzydłach.

Najrzadsze gynandromorfy dwustronnie asymetryczne wyglądają jak gdyby były złożone z dwóch idealnie oddzielonych od siebie połówek, z których jedna wygląda jak należąca do samca, a druga jak należąca do samicy - nawet ich czułki się różnią. Nie występują w populacjach zbyt często. Podczas badań przeprowadzonych w latach 80., wśród ponad trzydziestu tysięcy motyli tego samego gatunku zidentyfikowano zaledwie pięć osobników z tą cechą.

Na pierwszym zdjęciu poniżej modraszek ikar z żeńską lewą połową i męską prawą połową ciała, zaobserwowany w Cheshire (Wielka Brytania) w sierpniu 2016 roku.

Gynandromorfizm dwustronnie asymetryczny powstaje na wczesnym etapie rozwoju organizmu. Na późniejszym etapie może rozwinąć się natomiast gynandromorfizm mozaikowy, gdzie cechy męskiego i żeńskiego organizmu uwidoczniają się w różnych fragmentach ciała tego samego osobnika (ostatnie zdjęcie).

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Obrońca królestwa lub poszukiwacz przygód - osadnik egeria (Pararge aegeria) i jego skomplikowane strategie dobierania się w pary. To, wydawałoby się, dość niepozorny leśny motyl o brązowo-żółtawym ubarwieniu, jednak jego życie uczuciowe rządzi się zaskakująco skomplikowanymi zasadami.

Samice tego gatunku są w przeważającej większości monoandryczne, co oznacza, że w ciągu całego swojego życia łączą się wyłącznie z jednym samcem. Samce z kolei są poligyniczne, czyli mogą mieć w swoim życiu więcej niż jedną partnerkę.

Samce obierają jedną z dwóch strategii pozyskania partnerki. Pierwsza z nich to zaklepanie atrakcyjnego terytorium - najczęściej słonecznego prześwitu w lesie - i bronienie go przed intruzami w oczekiwaniu, że jakaś samica pojawi się w pobliżu. Samce bardziej skłonne do obierania drogi "obrońcy królestwa" mają zwykle cztery plamki na tylnych skrzydłach. Druga strategia to aktywne poszukiwanie samicy poprzez patrolowanie lasu, bez ograniczania się do konkretnego terytorium. Samce, które wybierają tę opcję, mają zazwyczaj trzy plamki na tylnych skrzydłach.

To, która strategia jest częściej wybierana przez samce w danej populacji, zależy od wielu czynników, głównie od czynników środowiskowych - na przykład jeśli w danym lesie będzie sporo prześwitów, wśród samców z tej okolicy będzie więcej "obrońców".

Tymczasem samica poszukująca swojego jedynego, wybranego samca stoi przed niełatwym wyborem i musi odpowiednio oszacować swoje siły oraz koszty poszukiwań.

Z jednej strony, latanie po lesie w poszukiwaniu idealnego partnera wymaga czasu i energii. Zdecydowanie się na pierwszego napotkanego "poszukiwacza" wydaje się rozsądną opcją - szczególnie opłacalną dla samic, które nie mają przed sobą długiego życia i którym może nie trafić się już żaden inny partner. Z drugiej strony, poświęcenie czasu i energii na znalezienie w lesie "obrońcy" z kawałkiem ładnej, słonecznej polany może być korzystne, ponieważ samiec, który umie zająć i obronić terytorium, przekaże potomstwu lepsze geny. Na tę opcję częściej decydują się bardziej wybredne samice, którym się nie spieszy.

Dodatkowo dla samicy osadnika egerii najkorzystniej jest również wybrać samca, który nie miał przed nią żadnej innej partnerki - takie samce mogą zapłodnić większą liczbę jajeczek.

Na ostatnim zdjęciu samica.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Sycząca rusałka Rusałka pawik (Aglais io) jest chyba jednym z najbardziej rozpoznawalnych motyli, jednak jego strategie obronne - przede wszystkim umiejętność syczenia - nie są już tak powszechnie znane.

Podstawowe mechanizmy obronne rusałki pawik są powiązane z jej ubarwieniem. Podczas spoczynku ze złożonymi skrzydłami wygląda jak zaschnięty, poczerniały liść, co pozwala jej wtopić się w otoczenie. Po rozłożeniu skrzydeł prezentuje natomiast charakterystyczne, niebieskawe "oczy" w celu odstraszenia napastnika.

Badania wykazały, że "oczy" rusałki pawik bardzo skutecznie działają na ptaki, które chciałyby się nią pożywić. Niektóre jedynie wahają się przez kilka sekund przed atakiem, co mimo wszystko daje motylowi więcej czasu na ucieczkę. Niektóre natomiast na widok "oczu" pawika wydają zaalarmowane odgłosy jak na widok drapieżnika i zupełnie rezygnują z ataku lub nawet uciekają. Działa to nie tylko na małe ptaki takie jak ptaki śpiewające, ale także na większe gatunki jak choćby kury.

Niekiedy pokazowemu rozkładaniu skrzydeł i prezentowaniu "oczu" towarzyszą także efekty dźwiękowe - rusałka pawik potrafi syczeć, i to całkiem głośno! Wyniki badań pokazują, że na syczenie pawika reagują przede wszystkim gryzonie. Wydaje się to powiązane z faktem, że rusałki pawik często zimują w ciemnych, zacisznych miejscach, gdzie mogą łatwo paść łupem np. myszy. W ciemności prezentowanie "oczu" raczej nie zadziała, stąd motyle rozwinęły dodatkowy, dźwiękowy mechanizm odstraszający.

Dźwięk słyszalny dla ludzi powstaje w wyniku tarcia części przednich i tylnych skrzydeł o siebie; w tym samym czasie mała część membran przednich skrzydeł porusza się, tworząc ultradźwiękowe "kliknięcie". Na to "kliknięcie" szczególnie silnie reagują ssaki takie jak myszy i nietoperze.

Sycząca rusałka: link.

A tutaj syczący duet: link.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #zwierzaczki #owady #motyle

Motyl na patrolu. Rusałka admirał (Vanessa atalanta) to kolejny gatunek motyla, którego samce są bardzo terytorialne, choć niekoniecznie tak bojowe jak samce mieniaków. Motyle te można łatwo rozpoznać po czarnym wierzchu skrzydeł z szerokimi czerwonymi przepaskami i białymi plamkami.

Samice rusałki admirał wybierają na partnerów wyłącznie te samce, które są w stanie zająć i utrzymać swoje terytorium. Zajmowany przez jednego osobnika obszar ma zazwyczaj zarys zbliżony do owalu i powierzchnię od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów kwadratowych. Zwykle im jest większy, tym więcej przyciąga rywali próbujących przepędzić właściciela.

Samiec wytrwale patroluje obrzeża swojego terytorium od siedmiu do nawet trzydziestu razy w ciągu godziny i średnio wchodzi w interakcje z intruzami - w tym z motylami innych gatunków - od dziesięciu do piętnastu razy na godzinę. Jeśli liczba intruzów naruszających granice terytorium się zwiększa, samiec poświęca na patrolowanie więcej czasu niż normalnie.

Przepędzając rywala, rusałka admirał najczęściej próbuje go zmęczyć i zdezorientować, poruszając się lotem w pionie po spirali. Po skutecznym odgonieniu intruza samiec od razu powraca na swój teren, by tam czekać na przelatujące samice. Podczas zalotów rusza w pościg za samicą i próbuje zrobić na niej wrażenie powietrznymi akrobacjami.

Lot rusałki admirał w zwolnionym tempie: link.

#ciekawostki #zwierzeta #owady #motyle #przyroda #natura

Gorzki motyl Niepylak apollo (Parnassius apollo) to pod wieloma względami ciekawy owad. Jego skrzydła są lekko przejrzyste i nie są pokryte łuskami, przez co po dotknięciu nigdy nie pozostawia po sobie tak często kojarzonego z motylami "pyłku" - stąd jego polska nazwa. Jasne ubarwienie z jednej strony zapewnia mu kamuflaż wśród wapiennych skał i białych kwiatów, a z drugiej może służyć odstraszaniu drapieżników dzięki podobnym do oczu plamkom rozmieszczonym na skrzydłach.

Jednak chyba najciekawszym jego mechanizmem obronnym jest gorzki smak. Niepylak jeszcze jako gąsienica żeruje na roślinach takich jak rozchodniki, z których "podbiera" gorzkie substancje czyniące go później niezjadliwym dla większości drapieżników. Największe stężenie tych substancji oraz związanej z nimi goryczy znajduje się w skrzydłach motyla, więc wydaje się, że to właśnie one smakują najbardziej paskudnie.

Są jednak zwierzęta, które znalazły na to sposób - siwerniak (Anthus spinoletta), niewielki ptak z rodziny pliszkowatych, radzi sobie z niepylakiem, oddzielając jego skrzydła i zjadając wyłącznie odżywczy tułów.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Chemiczne gody Modraszek ikar (Polyommatus icarus), niewielki motyl wyróżniający się modrym kolorem wierzchu skrzydeł, w ciekawy sposób wykorzystuje chemię w komunikacji z innymi przedstawicielami swojego gatunku i w zachowaniach godowych.

Gąsienice modraszka wychwytują i przechowują w swoich organizmach flawonoidy pozyskiwane z roślin, którymi żywią - są to przede wszystkim pigmenty silnie pochłaniające promieniowanie UV. W trakcie przeobrażenia pigmenty te są transportowane do skrzydeł motyla, na których ostatecznie się uwidoczniają, tworząc charakterystyczny wzór.

W badaniach ujawniono, że samice modraszka wychwytują przeciętnie do 60% więcej flawonoidów z diety niż samce, co odpowiednio zwiększa nasycenie pigmentów flawonoidowych w ich skrzydłach. Uważa się, że ma to znaczenie w komunikacji pomiędzy osobnikami tego samego gatunku.

Samce modraszka patrolujące swoje siedliska w poszukiwaniu partnerki prawdopodobnie rozpoznają inne modraszki właśnie pod kątem pigmentów flawonoidowych pochłaniających promieniowanie UV. Większa zawartość pigmentów w skrzydłach sygnalizuje samicę, czyli potencjalną partnerkę. Mniejsza zawartość sygnalizuje innego samca - czyli potencjalnego rywala, którego trzeba przepędzić.

Im więcej takich pigmentów zawierają skrzydła samicy, tym większą ma szansę, że zwróci uwagę samca. Najwięcej pigmentów mają młode, niedawno przeobrażone samice o nieuszkodzonych skrzydłach i to właśnie one są najbardziej "widoczne" dla innych przedstawicieli swojego gatunku. Starsze samice, a także takie, których skrzydła uległy uszkodzeniu lub w których diecie brakowało pożądanych flawonoidów, mogą mieć odpowiednio mniejsze szanse na zwrócenie uwagi partnera.

Na pierwszym zdjęciu samiec, na drugim samica modraszka ikara.

#ciekawostki #zwierzeta #owady #motyle #przyroda #natura

Bardzo bojowy motylek Mieniak tęczowiec (Apatura iris) spędza większość swojego życia nad ziemią, wśród gałęzi drzew, przede wszystkim w koronach rozłożystych dębów i zlatuje niżej jedynie celem pożywienia się lub złożenia jaj. Można go rozpoznać po niezwykłym, fioletowoniebieskim połysku skrzydeł, który zainspirował jego angielską nazwę: purple emperor.

Samce mieniaków, jak na tak delikatnie wyglądające motyle, są wyjątkowo terytorialne i agresywne. Przepędzają ze swojego terytorium - zwykle z okolicy korony drzewa, którą uznają za "swoją" - nie tylko inne samce swojego gatunku, ale także inne motyle, a nawet małe ptaki. Podobno notowano także przypadki mieniaków, które próbowały atakować i przepędzać wielokrotnie większe od nich ptaki drapieżne: jastrzębie, myszołowy czy kanie.

Wydawałoby się, że podstawową strategią bojową motyla może być co najwyżej agresywne machanie skrzydłami, jednak mieniaki nie stronią od przepychanek z przeciwnikiem, próbują również zdezorientować lub zmęczyć rywala podczas lotu. "Oczy" na spodniej stronie skrzydeł mieniaka imitują oczy jastrzębia i podobnie jak u wielu innych motyli, mają na celu odstraszanie drapieżników.

Dwa walczące mieniaki: link.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

Astrologowie ogłaszają tydzień motyla! Populacja ciekawostek o motylach zwiększa się

Poprzedni tydzień - ciekawostki o konikach polnych i pasikonikach:

Elegancki konik polny Zonocerus elegans

Gamingowy konik polny Romalea microptera

Konik polny Plagiotriptus jak liść

Pasikonik zielony Tettigonia viridissima

Erytryzm wśród koników polnych i pasikoników

Konik polny Dactylotum bicolor jak słupek barberski

Jednorogi pasikonik Copiphora rhinoceros

#ciekawostki #przyroda #owady #natura #zwierzeta

Jednorożec wśród pasikoników Copiphora rhinoceros to gatunek dużego, dorastającego do ponad siedmiu centymetrów pasikonika z Ameryki Środkowej. Osobniki tego gatunku są wyposażone w podobny do rogu wyrostek umieszczony na samym czubku głowy, który ma im pomagać w obronie przed drapieżnikami. Jednymi z głównych wrogów naturalnych tych pasikoników są nietoperze.

Pasikonik Copiphora rhinoceros jest wszystkożerny - poza owocami, kwiatami i nasionami żywi się również bezkręgowcami, a nawet małymi jaszczurkami. Podczas nocnego koncertowania potrafi być bardzo głośny, a wydawane przez niego odgłosy są często dominującymi dźwiękami w lasach Ameryki Środkowej. Żyje zwykle do dwóch lat.

#przyroda #natura #ciekawostki #zwierzeta #owady

Donato Giancola, Beren and Luthien in the court of Thingol and Melian (olej na płótnie, 2015). Praca ta była inspirowana historią Berena i Luthien opisaną w Silmarillionie J. R. R. Tolkiena - a dokładnie fragmentem, w którym Beren przybywa do Menegroth, siedziby króla elfów Thingola, i oświadcza w obecności jego dworu, że kocha jego córkę, Luthien Tinuviel.

Praca Giancoli zdobyła w 2015 roku nagrodę Chesley Award przyznawaną przez Association of Science Fiction and Fantasy Artists dla najlepszej niepublikowanej pracy 2015 roku. Artysta, jak sam przyznał, inspirował się podczas procesu twórczego dziełami Edwina Austina Abbeya i Jacquesa Louisa Davida.

Przy okazji, dziś mija dokładnie siódma rocznica wydania Berena i Lúthien - kompilacji kilku różnych wersji historii z Silmarillionu pod redakcją Christophera Tolkiena, która po raz pierwszy ukazała się drukiem 1 czerwca 2017 roku.

#ciekawostki #tolkien #silmarillion #ksiazki #sztuka #art #obrazy #fantasy #elfy

Owad jak słupek barberski Konik polny z gatunku Dactylotum bicolor występuje w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i północnym Meksyku - jego popularne nazwy to rainbow grasshopper ("tęczowy konik polny"), painted grasshopper ("malowany konik polny") i barber pole grasshopper. Ta ostatnia nazwa nawiązuje do kolorowego słupka barberskiego, tradycyjnie malowanego w białe, niebieskie i czerwone pasy.

Kolory poszczególnych grup osobników różnią się w zależności od zamieszkiwanych przez nie terenów. Podobnie jak w przypadku innych kolorowych koników polnych, tak i tutaj ubarwienie owada ma charakter ostrzegawczy - informuje drapieżniki, że jest trujący i lepiej go zostawić w spokoju.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #zwierzaczki #owady

Rzadki różowy konik polny

W niektórych przypadkach u owadów, między innymi u szarańczaków, ujawnia się tak zwany erytryzm - jest to mutacja genetyczna podobna do albinizmu i dziedziczona recesywnie, powodująca nadprodukcję czerwonego pigmentu i niedostateczną produkcję czarnego, ciemnobrązowego i żółtego pigmentu.

Koniki polne dotknięte erytryzmem są różowe, co powoduje, że trudniej im się wtopić w otoczenie niż ich zielonkawym i brunatnym pobratymcom. Wyróżniając się, mają znacznie większą szansę na to, że zostaną dostrzeżone przez drapieżniki.

Różowe koniki polne są okazjonalnie obserwowane w różnych miejscach - można natknąć się na informację, że człowiek ma około 1% szansy na spotkanie takiego okazu w ciągu całego swojego życia, jednak nie jest to do końca prawdą. Niekiedy erytryzm ujawnia się u większej liczby osobników na danym terenie. Na przykład jakiś czas temu, w 2021 roku w okolicach stoku narciarskiego w Chodzieży, obserwowano większą liczbę różowych koników polnych.

Na ostatnim zdjęciu różowy pasikonik.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #zwierzaczki #owady