1973

**Pojedynczy sygnał z radia państwowego wystarczył, by 11 września 1973 roku chilijscy wojskowi odebrali głos milionom obywateli, którzy uwierzyli w siłę demokratycznych wyborów. Przerażający grzmot bomb nad pałacem La Moneda zakończył krótką próbę budowy socjalistycznego państwa, rozpoczynając równocześnie długie lata cierpienia i strachu.**

Chile przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku przypominało wielki eksperyment polityczny. Kraj podzielił się na dwa wrogie obozy, które walczyły o radykalnie różne wizje przyszłości.

U władzy stanął Salvador Allende, pierwszy w historii kontynentu marksista, który wygrał demokratyczne wybory. W 1970 roku pokonał kandydatów centroprawicy i chrześcijańskich demokratów minimalną różnicą głosów. Jego Zjednoczenie Ludowe natychmiast rozpoczęło realizację ambitnego programu przemian.

Nowa władza przejęła banki, kopalnie i wielkie majątki ziemskie. Te radykalne reformy miały uczynić Chile bardziej sprawiedliwym społecznie. Rzeczywistość okazała się jednak brutalna.

Gospodarka zaczęła się walić. Hiperinflacja pochłaniała oszczędności zwykłych ludzi, ceny szybowały w górę, a eksport miedzi, będącej podstawą chilijskiej gospodarki, drastycznie spadł. Na ulicach wybuchały zamieszki, które dzień po dniu stawały się coraz bardziej krwawe. \[...\]

[#historia](/tag/historia) [#chile](/tag/chile) [#xxwiek](/tag/xxwiek) [#1973](/tag/1973) [#zamachstanu](/tag/zamachstanu) [#dyktatura](/tag/dyktatura) [#przezwieki](/tag/przezwieki)

Pojedynczy sygnał z radia państwowego wystarczył, by 11 września 1973 roku chilijscy wojskowi odebrali głos milionom obywateli, którzy uwierzyli w siłę demokratycznych wyborów. Przerażający grzmot bomb nad pałacem La Moneda zakończył krótką próbę budowy socjalistycznego państwa, rozpoczynając równocześnie długie lata cierpienia i strachu.
Chile przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku przypominało wielki eksperyment polityczny. Kraj podzielił się na dwa wrogie obozy, które walczyły o radykalnie różne wizje przyszłości.
U władzy stanął Salvador Allende, pierwszy w historii kontynentu marksista, który wygrał demokratyczne wybory. W 1970 roku pokonał kandydatów centroprawicy i chrześcijańskich demokratów minimalną różnicą głosów. Jego Zjednoczenie Ludowe natychmiast rozpoczęło realizację ambitnego programu przemian.
Nowa władza przejęła banki, kopalnie i wielkie majątki ziemskie. Te radykalne reformy miały uczynić Chile bardziej sprawiedliwym społecznie. Rzeczywistość okazała się jednak brutalna.
Gospodarka zaczęła się walić. Hiperinflacja pochłaniała oszczędności zwykłych ludzi, ceny szybowały w górę, a eksport miedzi, będącej podstawą chilijskiej gospodarki, drastycznie spadł. Na ulicach wybuchały zamieszki, które dzień po dniu stawały się coraz bardziej krwawe. [...]
#historia #chile #xxwiek #1973 #zamachstanu #dyktatura #przezwieki

Zamach stanu w Chile. Upadek Allende, narodziny dyktatury Pinocheta

**Syndrom sztokholmski pojawia się, gdy zakładnicy czują sympatię do swoich porywaczy. Skąd jednak wziął swoją nazwę? I co ma z nim wspólnego stolica Szwecji?**

Sztokholm, 23 sierpnia 1973 roku. Godzina 10:15. Do siedziby Sveriges Kreditbanken wdziera się samotny bandyta, 32-letni uciekinier z więzienia, złodziej i włamywacz Jan-Erik Olsson. Otwiera – na szczęście w kierunku ścian – ogień z broni maszynowej. Sypie się tynk i szkło. Przestępca zapowiada, że „zabawa dopiero się zaczęła”.

W środku poza nim znajduje się czworo ludzi: zajmująca się wymianą walut 21-letnia kasjerka Bhgetta Lundblat, o 2 lata starsza stenotypistka Kristin Ehnmark, 31-letnia Elizabeth Oldgren oraz świeżo przyjęty do pracy 25-letni Sven Säfström. Na miejsce dość szybko dociera policja. Dwóch funkcjonariuszy wchodzi do budynku. Jeden zostaje postrzelony przez Olssona. Drugiego sprawca napadu zmusza do siedzenia na krześle i… śpiewania. Ofiara wybiera piosenkę „Lonesome Cowboy”. \[...\]

Akcja zakończyła się 28 sierpnia, po 131 godzinach, kiedy policja zdecydowała się wpuścić do banku gaz łzawiący. Żaden z zakładników nie ucierpiał, lecz ich zachowanie po uwolnieniu było co najmniej zaskakujące. Krzyczeli do policjantów, by nie robili ich porywaczom krzywdy. Ba, wręcz zasłaniali ich swoimi ciałami! Odmówili też wyjścia jako pierwsi. Szczególnie zdecydowanie sprzeciwiła się Kristin Ehnmark, która twierdziła, że jeżeli tak się stanie, funkcjonariusze zabiją Olssona i Olofssona. Kiedy w końcu wszyscy opuścili skarbiec, kobiety żegnały przestępców pocałunkami, a Sven Säfström uścisnął im ręce… \[...\]

[#historia](/tag/historia) [#szwecja](/tag/szwecja) [#sztokholm](/tag/sztokholm) [#xxwiek](/tag/xxwiek) [#1973](/tag/1973) [#napad](/tag/napad) [#syndromsztokholmski](/tag/syndromsztokholmski) [#psychologia](/tag/psychologia) [#ciekawostkihistoryczne](/tag/ciekawostkihistoryczne)

Syndrom sztokholmski pojawia się, gdy zakładnicy czują sympatię do swoich porywaczy. Skąd jednak wziął swoją nazwę? I co ma z nim wspólnego stolica Szwecji?
Sztokholm, 23 sierpnia 1973 roku. Godzina 10:15. Do siedziby Sveriges Kreditbanken wdziera się samotny bandyta, 32-letni uciekinier z więzienia, złodziej i włamywacz Jan-Erik Olsson. Otwiera – na szczęście w kierunku ścian – ogień z broni maszynowej. Sypie się tynk i szkło. Przestępca zapowiada, że „zabawa dopiero się zaczęła”.
W środku poza nim znajduje się czworo ludzi: zajmująca się wymianą walut 21-letnia kasjerka Bhgetta Lundblat, o 2 lata starsza stenotypistka Kristin Ehnmark, 31-letnia Elizabeth Oldgren oraz świeżo przyjęty do pracy 25-letni Sven Säfström. Na miejsce dość szybko dociera policja. Dwóch funkcjonariuszy wchodzi do budynku. Jeden zostaje postrzelony przez Olssona. Drugiego sprawca napadu zmusza do siedzenia na krześle i… śpiewania. Ofiara wybiera piosenkę „Lonesome Cowboy”. [...]
Akcja zakończyła się 28 sierpnia, po 131 godzinach, kiedy policja zdecydowała się wpuścić do banku gaz łzawiący. Żaden z zakładników nie ucierpiał, lecz ich zachowanie po uwolnieniu było co najmniej zaskakujące. Krzyczeli do policjantów, by nie robili ich porywaczom krzywdy. Ba, wręcz zasłaniali ich swoimi ciałami! Odmówili też wyjścia jako pierwsi. Szczególnie zdecydowanie sprzeciwiła się Kristin Ehnmark, która twierdziła, że jeżeli tak się stanie, funkcjonariusze zabiją Olssona i Olofssona. Kiedy w końcu wszyscy opuścili skarbiec, kobiety żegnały przestępców pocałunkami, a Sven Säfström uścisnął im ręce… [...]
#historia #szwecja #sztokholm #xxwiek #1973 #napad #syndromsztokholmski #psychologia #ciekawostkihistoryczne

Syndrom sztokholmski – źródło

Filmowa adaptacja dramatu Stanisława Wyspiańskiego, Wesele w reżyserii Andrzeja Wajdy, zachwyca symboliczną głębią.

onirycznym klimatem i mistrzowską realizacją. Oparty na autentycznym wydarzeniu – ślubie poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną – obraz ukazuje starcie chłopów z inteligencją w dusznej izbie bronowickiej chaty, gdzie rzeczywistość stapia się z metafizyką. Zjawiskowe kadry Witolda Sobocińskiego, wierne historycznie kostiumy Krystyny Zachwatowicz oraz poruszająca muzyka Stanisława Radwana nadają filmowi niepowtarzalny charakter. \[...\]

Jeszcze na początku lat 60. XX wieku Andrzej Wajda dzielił się ze Stanisławem Janickim swoimi planami na ekranizację Wesela. Pierwsze podejście do dzieła Wyspiańskiego zrealizował w 1963 roku w krakowskim Teatrze Starym.

Jednakże wystawienie to nie spełniło jego oczekiwań, a spektakl został negatywnie oceniony przez krytyków. Wajda wrócił do pomysłu ekranizacji dopiero w 1970 roku, przedstawiając swój zamysł podczas Wieczorów Wawelskich. Uważał, że zekranizowanie dramatu Wyspiańskiego wymagałoby aktualizacji legendy towarzyszącej jego treści. \[...\]

[#filmy](/tag/filmy) [#filmpolski](/tag/filmpolski) [#xxwiek](/tag/xxwiek) #andrzejwajda [#rezyser](/tag/rezyser) [#wesele](/tag/wesele) #stanislawwyspianski [#adaptacje](/tag/adaptacje) [#1973](/tag/1973) [#kalendarium](/tag/kalendarium)

Filmowa adaptacja dramatu Stanisława Wyspiańskiego, Wesele w reżyserii Andrzeja Wajdy, zachwyca symboliczną głębią.
onirycznym klimatem i mistrzowską realizacją. Oparty na autentycznym wydarzeniu – ślubie poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną – obraz ukazuje starcie chłopów z inteligencją w dusznej izbie bronowickiej chaty, gdzie rzeczywistość stapia się z metafizyką. Zjawiskowe kadry Witolda Sobocińskiego, wierne historycznie kostiumy Krystyny Zachwatowicz oraz poruszająca muzyka Stanisława Radwana nadają filmowi niepowtarzalny charakter. [...]
Jeszcze na początku lat 60. XX wieku Andrzej Wajda dzielił się ze Stanisławem Janickim swoimi planami na ekranizację Wesela. Pierwsze podejście do dzieła Wyspiańskiego zrealizował w 1963 roku w krakowskim Teatrze Starym.
Jednakże wystawienie to nie spełniło jego oczekiwań, a spektakl został negatywnie oceniony przez krytyków. Wajda wrócił do pomysłu ekranizacji dopiero w 1970 roku, przedstawiając swój zamysł podczas Wieczorów Wawelskich. Uważał, że zekranizowanie dramatu Wyspiańskiego wymagałoby aktualizacji legendy towarzyszącej jego treści. [...]
#filmy #filmpolski #xxwiek #andrzejwajda #rezyser #wesele #stanislawwyspianski #adaptacje #1973 #kalendarium

9 stycznia 1973 roku odbyła się premiera filmu Wesele » Historykon.pl

**WNIEBOWZIĘCI**

> \-Panie Struś, ja to wszystko przefruwam\.
> \-Ja na pana miejscu zrobiłbym to samo\.
> \-Panie Struś, pan jest w grubym błędzie\. 
> Pan mnie źle zrozumiał panie\. Popatrz Pan: 
> ludzie chodzą po kosmosie, a ja jeszcze nigdy nie byłem w przestworzach\.  Nie siedziałem w samolocie\!

\(lecimy bo nam wszystkie samoloty pouciekają\)
[\#pisf](https://www.hejto.pl/tag/pisf)  [\#lotnictwo](https://www.hejto.pl/tag/lotnictwo)  [\#filmpolski](https://www.hejto.pl/tag/filmpolski)  [\#himilsbach](https://www.hejto.pl/tag/himilsbach)  [\#maklakiewicz](https://www.hejto.pl/tag/maklakiewicz)  [\#aerodynamika](https://www.hejto.pl/tag/aerodynamika)  [\#fragment](https://www.hejto.pl/tag/fragment) 
[\#wniebowzieci](https://www.hejto.pl/tag/wniebowzieci)  [\#1973](https://www.hejto.pl/tag/1973) 
[https://youtu\.be/FMlICEukagQ](https://youtu.be/FMlICEukagQ?si=9kx2gHnocK7pySHE)

WNIEBOWZIĘCI

-Panie Struś, ja to wszystko przefruwam.
-Ja na pana miejscu zrobiłbym to samo.
-Panie Struś, pan jest w grubym błędzie.
Pan mnie źle zrozumiał panie. Popatrz Pan:
ludzie chodzą po kosmosie, a ja jeszcze nigdy nie byłem w przestworzach.  Nie siedziałem w samolocie!

(lecimy bo nam wszystkie samoloty pouciekają)
#pisf  #lotnictwo  #filmpolski  #himilsbach  #maklakiewicz  #aerodynamika  #fragment
#wniebowzieci  #1973
https://youtu.be/FMlICEukagQ