Wzrost IQ z pokolenia na pokolenie czyli Efekt Flynna
hejto.pl
W 1987 James R. Flynn opublikował badania na temat wzrostu IQ w populacjach.
• Zauważył wzrost średnich wyników IQ w populacjach krajów rozwiniętych od początku XX wieku.
• Wzrost ten szacowany był na około 3 punkty IQ na dekadę (z maksimum 1970–1980) i nazwano go pozytywnym efektem Flynna.
Czynniki tłumaczące pozytywny efekt:
1. Lepsze odżywianie i zdrowie publiczne
2. Szerszy dostęp do edukacji
3. Mniejsza liczba dzieci w rodzinie
4. Zwiększona złożoność środowiska poznawczego (media, technologie, praca z dużą ilością analiz manualnych, brak powszechności komputerów)
5. Potrzeba. Wiadomo, jest matką wynalazków i progresu.
Jak badano IQ?
1. Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) i wersje dziecięce (WISC)
2. Stanford-Binet Intelligence Scales
3. Raven’s Progressive Matrices
Skąd wiadomo, że warunki środowiskowe mają wpływ?
1. Adopcyjne badania bliźniąt – dzieci adoptowane przez rodziny o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym miały wyższe IQ niż ich biologiczni rodzice
2. Zróżnicowanie wyników IQ między krajami i klasami społecznymi
3. Związki między wzrostem IQ a poprawą warunków socjoekonomicznych
4. Szybkość zmian – genetyczne zmiany nie mogą zachodzić tak szybko, jak obserwowany wzrost IQ; zatem zmiany muszą być środowiskowe
Środowisko a rozwój:
• Wyobraź sobie, że żyjesz w ciepłym klimacie, gdzie warunki środowiskowe są stabilne przez cały rok.
• Nie potrzebujesz specjalistycznej odzieży ani trwałych schronień.
• Pożywienie dostępne jest przez większość roku, więc możesz zaspokajać potrzeby na bieżąco.
• Nie musisz gromadzić dużych zapasów.
• Taki tryb życia sprzyja zbieractwu i mobilności, ale nie wymusza szybkiego rozwoju technologii czy organizacji społecznej.
Teraz przenieśmy się do chłodnego klimatu:
• Tutaj przetrwanie zimy wymaga planowania i wynalazczości.
• Potrzebujesz ognia, narzędzi do jego rozniecania, ciepłej odzieży ze skóry upolowanych zwierząt.
• Polowanie na duże zwierzęta wymaga kooperacji, języka i strategii.
• Okres wegetacyjny jest krótki, więc zbieractwo nie wystarcza – musisz uprawiać ziemię, magazynować żywność i budować trwałe schronienia.
• Taki tryb życia prowadzi do pojawienia się nadwyżek żywności, co z kolei umożliwia rozwój stałych osad, specjalizacji ról społecznych i hierarchicznych struktur władzy.
• Wraz z nimi rozwijają się technologie przetwarzania materiałów, systemy miar, pisma i podatków, a także instytucje państwowe, które koordynują pracę dużych grup ludzi.
• Zasoby są ograniczone i wiele grup musi o nie walczyć by przetrwać.
Jest 2026:
• Za oknem zombie z telefonami w rękach.
• W kranie i w grzejnikach ciepła woda.
• Pożywienie w każdej Żabce, którego upolowanie nie wymaga kooperacji, ani dobrej komunikacji, ani długotrwałego przechowywania.
• Walka o zasoby ogranicza się do zakupu towaru z promocji zanim wymiecie go z półek.
• Białka i witamin pod dostatkiem.
• Upolowanie ciucha w Primark nie jest wyzwaniem.
• Maksimum potrzeb; opanowanie własnych chwiejnych emocji, zewnętrzna walidacja w lustrach Facebooka czy Instagrama, wybór miejsca na wakacje.
• Zadania z matematyki policzy Excel czy AI.
• Dowolna wiedza dostępna od zaraz w Google bez potrzeby zapamiętywania.
• Zamiast map GPS.
Podsumowanie:
• Od lat 90. XX wieku oraz na początku XXI wieku, zamiast kontynuacji wcześniejszego wzrostu przeciętnego poziomu IQ obserwowanego w poprzednich dekadach, naukowcy zaobserwowali wyraźne spadki wyników testów inteligencji. Te obniżenia sięgają około 1–2 punktów IQ na każdą dekadę i dotyczą przede wszystkim młodszych pokoleń. Zjawisko to określa się mianem odwrotnego efektu Flynna (ang. reverse Flynn effect).
Artykuł jest autorstwa Marcina Lipińskiego (źródło LinkedIn).
#spoleczenstwo #ciekawostki #iq
