„Jeśli nie będziesz posłuszny, zastrzelę cię. A jeśli będziesz grzeczny, dam ci kiełbasę”. Ukrainka zeznawała w Hadze: według „The Insider” została porwana, torturowana, zgwałcona i zmuszona do kopania okopów przez rosyjskich żołnierzy.
Olena Jagupowa, mieszkanka Kamionki Dnieprowskiej w obwodzie zaporoskim, zeznawała przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) w Hadze pod koniec października 2025 roku. W wywiadzie dla „The Insider” opisała porwanie przez rosyjskich żołnierzy, tortury, bezprawne przetrzymywanie, pracę przymusową i wykorzystywanie seksualne podczas okupacji.
Według Jagupowej, po zdobyciu miasta wiosną 2022 roku wojska rosyjskie wprowadziły godzinę policyjną, kontrolę paszportową i rozpoczęły masowe zatrzymania ludności cywilnej, w tym pracowników Elektrowni Jądrowej w Zaporożu. Ci ostatni zostali zmuszeni do pracy w elektrowni pod nadzorem Sił Zbrojnych Rosji. Ci, którzy odmówili, wraz z wieloma innymi, byli zmuszani do kopania okopów i budowy fortyfikacji. Ci, którzy odmówili, byli bici i torturowani, a niektórzy zostali przewiezieni do rosyjskich aresztów śledczych.
6 października 2022 roku Jagubowa została zatrzymana jako osoba „niewiarygodna” ze względu na służbę męża w Siłach Zbrojnych Ukrainy i jej pracę w administracji obwodowej. Twierdzi, że była torturowana prądem, duszona, bita i pozorowana.
„Uderzyli mnie w głowę dwulitrową butelką, dusili plastikowymi torbami i przewodami. Przynieśli własny prąd, symulowali egzekucje – w zasadzie wszystko było klasyczne” – cytuje „The Insider” kobieta.
Następnie Jagubowa była przetrzymywana przez cztery miesiące bez postawienia zarzutów w areszcie śledczym na okupowanym terytorium, w nieludzkich warunkach: zimno, szczury, 10–15 osób w celi, marne jedzenie, prawie brak wody i znęcanie się.
„Naprawdę uwielbiali zmuszać nas do śpiewania hymnu rosyjskiego w nocy, czasami przez dwie, trzy godziny bez przerwy. Musieliśmy śpiewać na stojąco, podczas gdy cele otwierały się jedna po drugiej i bili wszystkich pałkami” – cytuje gazeta Ukrainka.
W styczniu 2023 roku Jagubowa i dwóch innych mężczyzn zostali przekazani dowódcy rosyjskiej jednostki. Według niej, wcześniej żołnierze i propagandziści nakręcili film, na którym widać, jak mężczyzna zostaje zwolniony z dokumentami na terytorium Ukrainy. Zrobiono to, „aby uniemożliwić przeszukanie krewnych i uwolnić się od odpowiedzialności” – podkreśliła.
Zakwaterowano ich w opuszczonej stodole, która była strzeżona, i zmuszano do kopania okopów, budowania ziemianek i oczyszczania pól z min pod groźbą śmierci. Jagubowa twierdziła również, że została wykorzystana seksualnie przez rosyjskiego oficera, który nazwał ją wprost „niewolnicą”. Zmuszano ją do sprzątania i prania w zdobytych domach, w których mieszkali rosyjscy oficerowie, a także do „spełniania ich pragnień seksualnych”.
„Jeśli nie posłuchasz, zastrzelę cię. Ale jeśli będziesz grzeczny, dam ci kiełbasę” – powiedziała Jagubowa, cytując jednego z rosyjskich żołnierzy, według The Insider.
Kobieta zeznała, że później dowiedziała się, iż wobec zniewolonych mężczyzn również stosowano przemoc seksualną.
Uwolnienie nastąpiło w marcu 2023 roku, po tym jak jeden z jeńców zadzwonił do swoich krewnych i opowiedział im o swojej sytuacji. Według Jagubowej, sytuacja stała się publiczna. Przybyli po nich ludzie podający się za „przedstawicieli wydziału śledczego rosyjskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”. Kobietę przewieziono do okupowanego Melitopola, po czym zwolniono ją z zakazem opowiadania o swoich przeżyciach. Udało jej się przedostać przez Rosję do UE, a następnie wrócić na Ukrainę. Cała podróż trwała tydzień.
Na Ukrainie oficer FSB Jan Zaniewski, który według Jagubowej był jednym z uczestników jej tortur, został skazany zaocznie na 12 lat więzienia za „naruszenie praw i zwyczajów wojennych”. Kobieta brała również udział w identyfikacji mężczyzny o pseudonimie „Batman”, którego uważa za kluczowe ogniwo w systemie transportu jeńców do obozów pracy.
Jagubowa uważa zbliżający się proces przed trybunałem międzynarodowym i postawienie winnych przed sądem za osobiste zwycięstwo. Jak twierdzi, odniesione obrażenia uniemożliwiły jej powrót do poprzedniej pracy i wymagają dalszego leczenia. Komisja MTK w Hadze potwierdziła jej uwięzienie, a ona sama otrzymała niewielkie odszkodowanie.
#wojna #rosja #ukraina
