Tunegirl (Andrea Gill) to niemiecka producentka i artystka modularna z Dolnej Saksonii. Muzyczną drogę zaczynała od gry na gitarze oraz rocka i hard rocka, a dziś mimo że na co dzień ma stałą pracę poza branżą muzyczną, tworzy improwizowane sety techno na syntezatorach Eurorack, budując muzykę od podstaw w czasie rzeczywistym.
W wieku 63 lat zdobyła uznanie na europejskiej scenie muzyki elektronicznej, występując m.in. na festiwalach Awakenings i Superbooth.
Label: Aesir Records
Album: Translucent
Wykonawca: Various Artists / Tunegirl
Utwór: Reset
Kraj wydania (label): Worldwide
Kraj pochodzenia: Niemcy
Wydany: 21.01.2022
Gatunek: Electronic
Styl: Techno
The Empire Line to skandynawskie trio tworzone przez Jonasa Rönnberga (Varg), Christiana Stadsgaarda i Isaka Hansena, łączące techno, noise i punkową energię.
Label: Posh Isolation
Album: 1312
Wykonawca: The Empire Line
Utwór: If You Used To Be Punk
Kraj wydania (label): Dania
Kraj pochodzenia: Szwecja
Wydany: 21.12.2018
Gatunek: Electronic
Styl: Techno, Power Electronics, Experimental
E-Saggila to projekt Rity Mikhael, urodzonej w Iraku i działającej w Toronto producentki oraz DJ-ki, poruszającej się między techno, industrialem i eksperymentalną elektroniką.
Label: BANK Records NYC
Album: Dedicated To Sublimity
Wykonawca: E-Saggila
Utwór: Glass Wing
Kraj wydania (label): USA
Kraj pochodzenia: Irak / Kanada
Wydany: 13.07.2018
Gatunek: Electronic
Styl: Techno, Industrial
Snakebite_616 to producent z Dublina tworzący surowe i hipnotyczne techno oparte na intensywnym rytmie oraz emocjonalnym podejściu do kompozycji.
Label: Syncopated Records
Album: Connection Between
Wykonawca: Snakebite_616
Utwór: Twist The Knife
Kraj wydania (label): Irlandia
Kraj pochodzenia: Irlandia
Wydany: 22.02.2023
Gatunek: Electronic
Styl: Techno, Hypnotic Techno
Public Memory to solowy projekt Roberta W. Tohera, znanego wcześniej z zespołów ERAAS i Apse. Projekt powstał jako rozwinięcie jego fascynacji minimalistycznym, mrocznym brzmieniem łączącym ambient, post-punk i elektronikę.
Label: Felte
Album: Demolition
Wykonawca: Public Memory
Utwór: Doorstep
Kraj wydania (label): USA
Kraj pochodzenia: USA
Wydany: 09.11.2018
Gatunek: Electronic, Rock
Styl: Ambient, Experimental, Techno, Trip Hop
Lasse to producent i DJ z Amsterdamu związany z holenderską sceną techno.
W swoich produkcjach stawia na surowe, klubowe brzmienie i hipnotyczne struktury rytmiczne.
Label: Lasse
Album: Rogue EP
Wykonawca: Lasse
Utwór: Agressor
Kraj wydania (label): Holandia
Kraj pochodzenia: Holandia
Wydany: 22.01.2025
Gatunek: Electronic
Styl: Techno
Trimada to projekt szwedzkiego kompozytora i sound designera Tareka Mansura, łączący techno, dark ambient i eksperymentalną elektronikę inspirowaną horrorem, science fiction oraz muzyką filmową. Współtworzy go również Erik Ekholm, uznany szwedzki kompozytor i producent muzyki do filmów, gier i zwiastunów.
Label: Dark Force Audio
Album: Feed
Wykonawca: Trimada
Utwór: Feed
Kraj wydania (label): Szwecja
Kraj pochodzenia: Szwecja
Wydany: 19.06.2026
Gatunek: Electronic
Styl: Experimental, Techno, Dark Ambient
Ninos Du Brasil to włoski duet Nico Vascellariego i Nicolò Fortuniego, łączący batucadę, techno i eksperymentalną elektronikę z silnymi wpływami brazylijskiej rytmiki.
W utworze gościnnie na perkusji występuje Iggor Cavalera, współzałożyciel zespołu Sepultura i muzyk aktywny również na scenie elektroniki eksperymentalnej.
Label: Codalunga
Album: Antro Pop
Wykonawca: Ninos Du Brasil (feat. Iggor Cavalera)
Utwór: Surgir
Kraj wydania (label): Włochy
Kraj pochodzenia: Włochy / Brazylia
Wydany: 25.05.2021
Gatunek: Electronic, Latin
Styl: Batucada, Techno, Tribal, Experimental
Inigo Kennedy to brytyjski producent i DJ związany ze sceną techno, eksplorujący również obszary IDM-u i eksperymentalnej elektroniki.
Label: Asymmetric
Album: Decision Paralysis
Wykonawca: Inigo Kennedy
Utwór: Decision Paralysis
Kraj wydania (label): UK
Kraj pochodzenia: UK
Wydany: 19.06.2026
Gatunek: Electronic
Styl: Techno
Spacetime Distortion to hardware'owy projekt argentyńskiego producenta Leandra Wollschlejela, łączący techno, electro i ambient z kosmiczną estetyką oraz eksploracją rytmu.
Ray 7 (Raphael Merriweathers Jr.) to amerykański DJ, producent muzyczny oraz perkusista pochodzący z Detroit, od lat głęboko związany z kolektywem techno Underground Resistance (UR).
Label: UFOS MUSIC
Album: Hidden Life Forms EP
Wykonawca: Spacetime Distortion, Ray 7
Utwór: Hybrid Eclipse on Sigma 9
Kraj wydania (label): Argentyna
Kraj pochodzenia: Argentyna / USA
Wydany: 02.10.2024
Gatunek: Electronic
Styl: Techno, Electro, Ambient, Broken Beat
DJ Bone (Eric Dulan) to producent i DJ z Detroit, którego twórczość czerpie z tradycji Detroit techno i charakterystycznego "techno soul”.
Label: Subject Detroit
Album: Struggle EP - The Intricacies Of Simplicity
Wykonawca: DJ Bone
Utwór: Struggle 1
Kraj wydania (label): USA
Kraj pochodzenia: USA
Wydany: 04.10.2006
Gatunek: Electronic
Styl: House, Techno
Dulce Liquido to projekt Oscara Mayorgi (Racso Agroyam z Hocico), łączący aggrotech, rhythmic noise i EBM z ciężkim, industrialnym brzmieniem.
Label: Out Of Line
Album: Shock Therapy
Wykonawca: Dulce Liquido
Utwór: Incubos
Kraj wydania (label): Germany
Kraj pochodzenia: Mexico
Wydany: 22.04.2003
Gatunek: Electronic
Styl: EBM, Rhythmic Noise, Techno
Habgud (znany także jako B.A.A.B.E) to producent muzyki elektronicznej z Manchesteru w Wielkiej Brytanii, działający w obszarze techno i hypnotic techno
Label: SIAH Records
Album: Commander
Wykonawca: Habgud
Utwór: Commander
Kraj wydania (label): Włochy
Kraj pochodzenia: UK
Wydany: 01.04.2026
Gatunek: Electronic
Styl: Techno, Hypnotic Techno
***********************************************************
Na wstępie mała uwaga:Poniższy tekst to moja osobista interpretacja, spostrzeżenia i luźne obserwacje tego, jak mogły rozwijać się poszczególne gatunki muzyki elektronicznej, skąd czerpały inspiracje i z czego się wywodziły.Toskrócona wersja, a nieencyklopedyczny wykład czy też doktorat,więc świadomie ominąłem masę artystów i wydarzeń, które też miały na to wpływ.Nie jest to jedyna prawda historyczna, a raczej moje własne, subiektywne spojrzenie 🙂
***********************************************************
Zanim powstał ambient i trance
Jeśli Kraftwerk wyniósł do muzyki ideę rytmu maszyny, to Tangerine Dream pokazał, że syntezatory mogą budować nie tylko rytm, ale też przestrzeń, ogromne, kosmiczne pejzaże dźwiękowe.
Album Phaedra z 1974 roku był jednym z przełomowych momentów dla tzw. Berlin School i Kosmische Musik.
To właśnie tutaj sekwencer Mooga został użyty nie jako efekt, ale jako centralny element kompozycji - generujący hipnotyczne, pulsujące struktury, które rozwijały się niemal samoczynnie.
W tym czasie Edgar Froese i Tangerine Dream odeszli od tradycyjnej formy rocka progresywnego na rzecz długich, ewoluujących form dźwiękowych, bardziej przypominających muzyczne "stany” niż utwory w klasycznym sensie.
Jak ta kosmiczna rewolucja powoli ewoluowała dalej?
Te hipnotyczne, rozciągnięte w czasie plamy dźwiękowe bezpośrednio zainspirowały Briana Eno, który pod koniec lat 70. skodyfikował i nazwał podejście określane dziś jako ambient - muzykę, która miała funkcjonować bardziej jako przestrzeń niż tradycyjna kompozycja.
W tym samym nurcie rozwijała się również twórczość Klausa Schulzego, byłego członka Tangerine Dream, który jeszcze mocniej rozbudował ideę długich, sekwencerowych form opartych na transowych, powtarzalnych strukturach, stanowiąc jedno z kluczowych ogniw między Berlin School a późniejszą elektroniką klubową.
Z kolei charakterystyczny, pulsujący i nieustannie zapętlony bas z sekwencera stał się technologiczną "prababcią” muzyki trance.
Gatunek ten zaczął się wyodrębniać na przełomie lat 80. i 90. W 1988 roku brytyjski duet The KLF użył określenia "trance” na wydawnictwach takich jak What Time Is Love? (Pure Trance 1) pomagając ukształtować język dla nowej, hipnotycznej estetyki muzyki rave.
Za jeden z fundamentów brzmienia wczesnego trance’u uznaje się jednak utwór The Age of Love (1990) projektu Age of Love, który połączył klubową energię z długimi, emocjonalnymi strukturami melodii.
Niedługo potem, na fali szkoły berlińskiej i frankfurckiej, zaczęli tworzyć pierwsi oficjalni pionierzy stylu, tacy jak Dance 2 Trance, Jam & Spoon, Cosmic Baby, formacja Energy 52 (twórcy "Café del Mar") czy stawiający pierwsze kroki Paul van Dyk.
W latach 80. ten hipnotyczny sposób myślenia o muzyce znalazł swoje kolejne kluczowe rozwinięcie w Detroit, gdzie narodziło się techno.
Artyści tacy jak Juan Atkins (Model 500), Derrick May (Rhythim Is Rhythim) i Kevin Saunderson (Inner City) (tzw. Belleville Three) połączyli inspiracje płynące z europejskiej elektroniki - w tym Kraftwerk i Berlin School z energią amerykańskiego funku i muzyki klubowej.
W przeciwieństwie do bardziej "kosmicznej” i ambientowej strony europejskiej, detroit techno nadało tej estetyce bardziej mechaniczny, miejski i rytmiczny charakter. Jednak fundament pozostał ten sam: powtarzalność, trans i wciągająca, sekwencyjna struktura, która buduje stan hipnotyczny u słuchacza.
Równolegle w Wielkiej Brytanii, na fali acid house i wczesnej kultury rave, ten sam język dźwięku zaczął przenosić się na masowe imprezy.
Kluby i nielegalne warehouse party przekształciły sekwencyjne, transowe struktury w muzykę stadionowo-rave’ową, gdzie powtarzalność i długie build-upy były już nie tylko eksperymentem, ale narzędziem masowej euforii na parkiecie.
To właśnie w tym środowisku zaczęła się klarować idea "trance” jako stanu a nie tylko stylu muzycznego, ale doświadczenia zbiorowej hipnozy, które wkrótce miało zostać nazwane i rozwinięte w pełnoprawny gatunek.
Z tej samej logiki rytmicznej i transowej, która rozwijała się równolegle w Berlinie, Detroit i brytyjskiej kulturze rave, zaczęła powoli wyłaniać się potrzeba jeszcze bardziej ekstremalnej formy tej muzycznej hipnozy odłączonej od klubów i przeniesionej w przestrzeń niemal rytualną.
W tym samym czasie narodziła się najbardziej mistyczna i najbardziej ekstremalna odmiana tej estetyki - Goa Trance, a później Psytrance.
Co istotne, ten styl nie powstał w oderwaniu od wcześniejszych nurtów.
Już w latach 70. na plażach Goa (szczególnie w rejonie Anjuny) funkcjonowała społeczność hippisowskich podróżników, którzy słuchali głównie psychodelicznego rocka, takich artystów jak Jimi Hendrix, The Doors czy Pink Floyd.
Z czasem ta scena zaczęła ewoluować, gdy na przełomie lat 70. i 80. pojawiły się pierwsze przenośne magnetofony kasetowe, a do Indii zaczęły docierać nagrania europejskiej elektroniki, w tym Kraftwerk.
W latach 80. scena Goa funkcjonowała już w całkowicie unikalnych warunkach - bez dostępu do klasycznych klubów i bez winyli, które nie wytrzymywały tamtejszego klimatu.
Muzyka była odtwarzana głównie z kaset, często na dwóch prostych odtwarzaczach, co sprzyjało powstawaniu pierwszych form DJ-ingu opartych na zapętleniu i miksie.
Podróżnicy (tzw. travellers) przywozili do Goa nagrania z Europy, często nieoczywiste i mroczne.
To właśnie z nich lokalna scena zaczęła czerpać inspiracje, szczególnie z belgijskiego EBM, niemieckiego i brytyjskiego industrialu, nowej fali oraz wczesnego synth-popu.
Artyści tacy jak Front 242, Nitzer Ebb, Skinny Puppy, The Neon Judgement, Depeche Mode czy Fad Gadget stali się nieoczekiwanym fundamentem brzmieniowym tej sceny.
Pierwsi DJ-e Goa zaczęli wykorzystywać te nagrania w sposób całkowicie nowy - wycinając fragmenty, przyspieszając lub spowalniając taśmy i budując z nich długie, hipnotyczne miksy, które stopniowo przekształcały się w podstawę późniejszego Goa Trance.
W tym środowisku zaczęły się wykształcać pierwsze specyficzne techniki DJ-ingu, które później stały się fundamentem Goa Trance.
DJ-e działający na plażach Goa zaczęli zauważać, że mechaniczne, powtarzalne struktury muzyki industrialnej i EBM wyjątkowo dobrze rezonują z długimi, psychodelicznymi setami granymi na otwartych przestrzeniach.
W praktyce oznaczało to tworzenie długich, płynnych miksów, w których fragmenty utworów były selektywnie wycinane, zapętlane i łączone w jedną nieprzerwaną narrację dźwiękową.
Za pomocą prostych mikserów i dwóch odtwarzaczy kasetowych lub pierwszych decków winylowych DJ-e w warunkach ograniczonej technologii zaczęli eksperymentować z nagraniami - usuwając wokale, eksponując rytmiczne "mechaniczne” warstwy i stosując przyspieszenia oraz spowolnienia tempa (pitching).
W efekcie muzyka traciła swój pierwotny kontekst i zaczynała funkcjonować jako czysta, hipnotyczna struktura rytmiczna oparta nie na utworach, ale na ciągłym procesie.
Z tej praktyki stopniowo wyłoniła się estetyka, która później przekształciła się w Goa Trance, już jako muzyka tworzona od podstaw, a nie budowana z fragmentów istniejących nagrań.
Dopiero na początku lat 90. (ok. 1991–1993) dawni uczestnicy tej sceny, tacy jak Raja Ram (późniejszy The Infinity Project / Shpongle) oraz Goa Gil, zaczęli korzystać z nowoczesnych samplerów i syntezatorów, takich jak Roland TB-303.
Dzięki temu możliwe stało się komponowanie muzyki w pełni studyjnej - bezpośrednio inspirowanej klimatem i energią hipnotycznych setów granych na plażach.
Tak narodził się oficjalny, studyjny Goa Trance, jako próba przełożenia tej samej logiki transu na język produkcji elektronicznej.
To brzmienie bardzo szybko zaczęło przenikać z niszowych scen do Europy, gdzie zostało przechwycone przez brytyjskich DJ-ów i przekształcone w bardziej klubową, globalną formę trance.
Na początku lat 90. Brytyjski DJ Paul Oakenfold, zainspirowany szamańskimi, hipisowskimi imprezami na indyjskich plażach stanu Goa oraz setami tamtejszych pionierów (takich jak Goa Gil) wydał w 1994 roku "The Goa Mix” który zrewolucjonizował światową elektronikę.
Paul Oakenfold - Goa Mix 1994 BBC Radio 1 Essential Mix
Brzmienie to bardzo szybko dotarło do Izraela. W pierwszej połowie lat 90. tysiące młodych Izraelczyków po zakończeniu obowiązkowej służby wojskowej zaczęło masowo wyjeżdżać do Goa, gdzie po raz pierwszy zetknęli się bezpośrednio z psychodelicznym trance’em i kulturą tamtejszych imprez.
Po powrocie do kraju przywieźli tę muzykę ze sobą, co sprawiło, że Izrael w krótkim czasie stał się obok Niemiec, Wielkiej Brytanii i Indii jednym z najważniejszych ośrodków rozwoju psytrance’u.
Scena zaczęła rozwijać się bardzo intensywnie, szczególnie na nieformalnych imprezach organizowanych na pustyni Negew i w rejonach wiejskich.
Z czasem wokół tych wydarzeń narastały napięcia społeczne i kulturowe - część środowisk konserwatywnych krytykowała tę scenę, postrzegając ją jako zjawisko obce kulturowo i niezgodne z tradycyjnymi wartościami.
Mimo tego ruch rósł w siłę, a undergroundowa kultura rave’owa coraz bardziej się profesjonalizowała.
Kulminacją widoczności tej sceny były masowe wydarzenia i protesty środowiska klubowego w Tel Awiwie pod koniec lat 90., które stały się symbolem walki o swobodę organizowania imprez i kultury tanecznej.
W efekcie Izrael stał się jednym z głównych centrów globalnego psytrance’u, z późniejszymi projektami takimi jak Astral Projection czy Infected Mushroom, które wyniosły ten styl na sceny międzynarodowe.
Astral Projection - Mahadeva (version original 95)
Wielu twórców, od europejskiego trance’u po pustynny psytrance, czerpało z tego samego źródła - hipnotycznego pulsu, który Tangerine Dream wynieśli do muzycznej świadomości na początku lat 70. Dodali do niego klubowy rytm i przenieśli kosmiczny charakter tamtej estetyki na współczesne parkiety.
W tym sensie Phaedra pozostaje jednym z kluczowych punktów odniesienia dla całej późniejszej muzyki elektronicznej - od ambientu, przez techno, aż po trance i jego psychodeliczne odmiany.
Bez Phaedry współczesna elektronika mogłaby brzmieć inaczej.
Label: Virgin
Album: Phaedra
Wykonawca: Tangerine Dream
Utwór: Phaedra
Kraj wydania (label): UK
Kraj pochodzenia: Niemcy
Wydany: 01.02.1974
Gatunek: Electronic
Styl: Berlin-School
