Wraki Bałtyku – jakie zatopione statki leżą na dnie Morza Bałtyckiego

Dla nurków i miłośników historii są obiektem zainteresowania, czasami nawet fascynacji, z kolei dla ekologów i wszystkich, którzy troszczą się o środowisko – powodem do zmartwień. Wraki Bałtyku wzbudzają ogromne emocje. Każdy z nich ma inną historię, niektóre są łatwo dostępne, do innych nie można się zbliżyć. Jakie jednostki pływające spoczęły na dnie Morza Bałtyckiego?

Oto kilka najciekawszych.

Nie ulega wątpliwości, że Bałtyk to prawdziwy raj dla podwodnych eksploratorów. Na samym odcinku wybrzeża od Wolina do Mierzei Wiślanej zatonęło ok. 2 tys. jednostek pływających. W całym rejonie Morza Bałtyckiego znajduje się 8–10 tys. wraków z różnych okresów historycznych. Niektóre ze znajdujących się na dnie statków przegrały konfrontację z siłami natury, inne padły ofiarą działań łupieżczych lub zbrojnych, jeszcze inne trafiły na dno w wyniku zaplanowanej akcji zatopienia.

"Wilhelm Gustloff" (45 metrów)

Zaczynamy od jednego z najciekawszych wraków, który zatonął w wyniku największej katastrofy morskiej w historii. MS "Wilhelm Gustloff", nazwany na cześć zamordowanego w 1936 r. członka NSDAP powstał w 1937 r. w hamburskiej stoczni należącej do przedsiębiorstwa Blohm ind Voss. Flagowa jednostka wycieczkowa floty KdF (Kraft durch Freude) miała 208,5 m długości i pojemność 25484 BRT. Mogła rozwijać prędkość do 15,5 węzła.

Podczas II wojny światowej wycieczkowiec włączono w skład Kriegsmarine jako jednostkę szpitalną i koszarową. 30 stycznia 1945 r., w eskorcie torpedowca "Löwe", okręt wypłynął w ostatni rejs. Na pokładzie znajdowało się wówczas ok. 10 tys. osób. O godzinie 21.16 czasu pokładowego, w obszarze Ławicy Słupskiej, ogromna jednostka została trafiona trzema torpedami wystrzelonymi z radzieckiego okrętu podwodnego S-13.

Pierwszy pocisk uszkodził poszycie dziobu. Drugi uderzył w sam środek statku, a trzeci – w maszynownię. Jednostka błyskawicznie przechyliła się na lewą burtę. Rozpoczęto ewakuację ocalałych, ale części szalup nie można było zwodować (ze względu na zamarznięte żurawiki). Około 22.25 morze pochłonęło cały okręt. Każdy, kto dostał się do wody, ginął w wyniku hipotermii. Z katastrofy ocalało jedynie 1215 rozbitków.

W 1994 r. MS "Wilhelm Gustloff" został uznany za mogiłę wojenną. Obowiązuje zakaz nurkowania na wrak i w promieniu 500 m od niego.

"Steuben" (72 metry)

10 dni po katastrofie okrętu "Wilhelm Gustloff" Bałtyk pochłonął kolejną jednostkę nazistowskiej floty. "Steuben" powstał w 1922 r., w stoczni w Szczecinie, jako liniowiec "Munchen". W 1931 r. zmieniono jego nazwę na "General von Steuben", siedem lat później skrócono ją do "Steuben". Pod koniec II wojny światowej jednostka pełniła funkcję transportowca wojska i pływającego szpitala.

9 lutego 1945 r. "Steuben" wypłynął w ostatni rejs. Na wysokości Rozewia został dostrzeżony przez radziecki okręt podwodny S-13 (ten sam, który zatopił jednostkę "Wilhelm Gustloff"). Na dno posłały go dwie torpedy. Zginęło wówczas ponad 3 tys. osób.

"Steuben" ma status mogiły wojennej, w związku z czym obowiązuje zakaz nurkowania na wrak i w promieniu 500 m od niego.

"Goya" (75 metrów)

Frachtowiec "Goya" powstał w 1942 r., w stoczni w Oslo. W tym samym roku zaczął pełnić służbę jako transportowiec dla niemieckich jednostek podwodnych. W 1945 r. został przekwalifikowany na statek transportowy dla wojska.

Ostatni rejs jednostki odbył się 16 kwietnia 1945 r. Po około czterech godzinach od wyjścia z portu "Goya" i dwa towarzyszące mu transportowce ("Aegir" i "Kronenfels") zostały dostrzeżone przez radzieckie bombowce. Nastąpił atak, w wyniku którego statki uległy uszkodzeniu. Wieczorem, w pobliżu Rozewia, namierzył je radziecki okręt podwodny L-3. Jednostka wystrzeliła cztery torpedy. Dwie trafiły w statek, przełamując go na pół. W ciągu ok. czterech minut "Goya" zatonął. Zginęło wówczas ok. 6 tys. osób.

"Goya" ma status mogiły wojennej. Zabronione jest nurkowanie na wrak i w promieniu 500 m od niego.

ORP "Wicher" (21 metrów)

ORP "Wicher", pierwszy nowoczesny kontrtorpedowiec we flocie II Rzeczypospolitej Polskiej, powstał we francuskiej stoczni Chantiers Naval Français w Blainville. Jednostka miała 100,9 m długości i pełną wyporność na poziomie 2010 t.

1 września 1939 r. brał udział w operacji "Rurka", której celem było postawienie zagrody minowej na Zatoce Gdańskiej. 3 września, wraz z okrętem ORP "Gryf", przystąpił do skutecznego ataku na niemiecki niszczyciel. Tego samego dnia, w porcie w Helu, został trafiony trzema bombami w trakcie niemieckiego nalotu.

Wrak został podniesiony przez Niemców, jednak ostatecznie ci porzucili pomysł wyremontowania polskiej jednostki i dołączenia jej do Kriegsmarine. W 1963 r. znaczna jego część została wydobyta. Dziś "Wicher" znajduje się w zasobach Muzeum Zalewu Wiślanego w Kątach Rybackich. Nieliczne pozostałości kontrtorpedowca wciąż znajdują się w pobliżu falochronu portu Marynarki Wojennej w Helu.

"Solen" (16 metrów)

Średniej wielkości galeon "Solen" został zwodowany w 1624 r. Od Holendrów nabyli go Szwedzi, po czym przebudowali na okręt wojenny.

W czasie wojny polsko-szwedzkiej "Solen" pełnił funkcję jednostki blokującej Zatokę gdańską. 28 listopada 1627 r. jednostka brała udział w bitwie pod Oliwą.

Polski okręt "Wodnik" przypuścił skuteczny atak na szwedzką jednostkę. Załoga bez większych trudności wdarła się na pokład. Nie widząc szans na skuteczną obronę, szyper postanowił wysadzić statek w powietrze, podpalając dziobową komorę prochową. Ocalało jedynie 46 osób.

"Graf Zeppelin" (87 metrów)

Budowa lotniskowca rozpoczęła się w 1935 r., w ramach programu rozbudowy floty III Rzeszy. Złożono wówczas zamówienie na cztery okręty. Tylko "Graf Zeppelin" został ukończony niemal w całości (w 90 proc.).

Jednostka legitymowała się długością 262 m. Jej maksymalna wyporność sięgała 33 tys. 550 t. Na całej długości kadłuba znajdował się pokład lotniczy. Nadbudówkę wykonano na prawej burcie.

24 kwietnia 1945 r., w obliczu postępów frontowych wojsk radzieckich, zadecydowano o zatopieniu jednostki. Elementy wyposażenia potężnego lotniskowca zostały zaminowane. Zatopienie nastąpiło poprzez otwarcie zaworów dennych.

Po zakończeniu wojny Rosjanie podnieśli wrak i rozpoczęli jego remont. 19 sierpnia 1945 r. formalnie wcielili go do floty ZSRR. Na skutek porozumienia brytyjsko-radzieckiego, okręt zaliczono do grupy C, co oznaczało, że miał być zezłomowany lub zatopiony. Władze ZSRR zdecydowały się na drugą opcję. Okręt posłużył do przeprowadzenia testów wytrzymałości na ostrzał, bombardowanie i eksplozje. 14 sierpnia 1947 r. "Graf Zeppelin" został wyholowany ze Świnoujścia. Trzy dni później lotniskowiec poszedł na dno.

"S-50" (32 metry)

Torpedowiec "S-50" został zwodowany 4 listopada 1889 r. Rok później włączono go do służby we flocie Cesarstwa Niemieckiego. W trakcie całej służby jednostka nie uczestniczyła w żadnym starciu na morzu. Na początku I wojny światowej, a dokładnie – 28 września 1914 r. – okręt zatonął na wodach Bałtyku, w pobliżu Łeby. Zatopienie nie nastąpiło jednak wskutek ataku zbrojnego, a sił natury – sztormu.

Źródło: National Geographic

#polska #morzebaltyckie #historia #marynarkawojenna