Jedenaście cyfr na twoim dowodzie to nie tylko formalność. To system, który powstał jeszcze w PRL-u, na komputerach wielkości lodówek – a dziś jest jednym z najpotężniejszych narzędzi kontroli i organizacji życia społecznego w Europie.
W tych cyfrach zakodowana jest twoja data urodzenia, płeć, numer porządkowy i matematyczna „pieczęć”. Na podstawie PESEL państwo wie, ile ma wydać na twoje leczenie, kiedy przejdziesz na emeryturę i jakie są demograficzne trendy w twoim regionie.
System miał porządkować społeczeństwo, a w praktyce stał się cyfrowym panoptikonem – każdy ślad twojego życia (bank, szpital, urząd, szkoła) podpięty jest do tych 11 cyfr.
Wojna w Ukrainie pokazała, jak dynamicznie baza się zmienia. W ciągu 3 lat PESEL „wchłonął” niemal milion nowych uchodźców. Oleksandr to dziś jedno z najpopularniejszych imion w Polsce – 118 tysięcy wpisów, tuż za Marianem, przed Wiktorem. Tetiana – 91 tysięcy kobiet, więcej niż Wanda. Statystyka? Nie – żywa historia zapisana w systemie.
Co dalej? Algorytmy big data już teraz przewidują na podstawie PESEL szanse na rozwód, chorobę czy sukces zawodowy. Twoje cyfry mogą stać się samospełniającą się przepowiednią: jeśli system uzna cię za „ryzykownego”, trudniej będzie o kredyt czy ubezpieczenie.
PESEL to nie tylko numer. To architekt polskiego społeczeństwa. System, który zbudował nasze poczucie tożsamości i bezpieczeństwa, a jednocześnie sprawił, że nie da się od niego uciec.
Pytanie do was:
Czy PESEL to narzędzie służące społeczeństwu, czy może to my zaczęliśmy służyć systemowi?
A gdyby dano wam wybór – chcielibyście mieć taki numer czy raczej żyć poza nim?
@MostlyRenegade @MostlyRenegade czego nie rozumiecie? To artykuł rozbijający numer PESEL na czynniki pierwsze, z którego można dowiedzieć się czym jest, jak działa i co z nim robi państwo.
Zupełnie nie rozumiem przez to waszej reakcji w komentarzach, które zostały opublikowane w 4 minuty od publikacji tego znaleziska na Hejto - artykułu na pewno w tym czasie nie przeczytaliście żeby go krytykować, więc co - tylko tytuł wrzutki?
@roadie To właśnie kwestia oczekiwań Jeśli ktoś szuka definicji PESEL-a, to wystarczy jedno zdanie w Wikipedii. Nasz tekst miał pokazać coś więcej - skąd system się wziął, jak działa w tle państwa, jak wpływa na demografię czy nawet na to, jakie imiona stają się popularne.
PESEL jest tematem, o którym większość ludzi wie tylko tyle, że to ‘11 cyfr’. Naszym celem było pokazać, że za tym numerem stoi historia PRL-u, filozofia kontroli społecznej, demografia i współczesne algorytmy big data. To nie miała być sucha instrukcja, tylko popularyzatorski tekst, który otwiera temat i prowokuje do dalszej dyskusji.
Dzięki za krytykę i komentarze - one też są częścią tej dyskusji, bo pokazują, jak różne oczekiwania mają odbiorcy. Jedni wolą krótką definicję, inni szerszy kontekst. My staramy się łączyć jedno z drugim, zostawiając przestrzeń na refleksję.
Dla jednych to będzie ‘lanie wody’, dla innych – szerszy kontekst, którego w suchych opisach się nie znajdzie. Właśnie taki popularyzatorski styl mamy w Racjonaliach: łączyć fakty z historią i szerszym obrazem.
@MostlyRenegade @roadie Po prostu zablokujcie ten profil. Ktoś wpadł na pomysł, że będzie generował artykuły jakimś LLMem i promował to gówno za frajer na Hejto.
@dez_ Tak, absolutnie był pomysł, research, uporządkowanie danych a następnie publikacja artykułu. Co takiego w artykule na temat tego czym jest numer PESEL tak bardzo cię szokuje? Chciałbym spróbować to zrozumieć.
