Poprosiłam gpt o wyjaśnienie:

Bo język też ma swoją geograficzną historię, a Polska była przez wieki takim lingwistycznym patchworkiem, że aż dziwne, że w ogóle się jeszcze dogadujemy. 1. Różne dialekty słowiańskie Końcówki -ów i -owo pochodzą z tego samego źródła: dawnych słowiańskich przyrostków dzierżawczych oznaczających „miejsce należące do kogoś”. -ów = skrócona forma starszego -owo / -ew oznaczało: gród / wieś kogoś Przykład: Kraków → pierwotnie coś w rodzaju Krakowo = miejsce Kraka Janów → wieś Jana 2. Północ zatrzymała starszą formę Na północy (Pomorze, Mazury, część Wielkopolski) częściej przetrwała pełna forma: Kosakowo Luzino → kiedyś też podobne struktury Szemudowo (historycznie) Czyli -owo. Dlaczego? Bo te tereny były przez wieki bardziej rozproszone osadniczo i dialekty północne zachowały starszą końcówkę. 3. Południe skróciło końcówkę W Małopolsce i na południu nastąpiło skracanie: -owo → -ów Stąd: Kraków Tarnów Rzeszów To zwykła ewolucja językowa. Ludzie upraszczają wymowę, bo mózg kocha skróty. Lazy optimization, wersja sprzed tysiąca lat. 4. Do tego dochodzi historia osadnictwa Na północy było dużo nowych wsi zakładanych w średniowieczu, więc nazwy często zachowywały pełną formę typu: X-owo = „wieś ludzi X” Na południu wiele miejscowości jest starszych, więc nazwy zdążyły się skrócić. 5. Dlatego mapa wygląda tak W przybliżeniu: północ i zachód → więcej -owo południe → więcej -ów Choć oczywiście Polska lubi chaos, więc masz też: Piotrków na południu Braniewo na północy i tysiąc wyjątków, bo ludzie w średniowieczu nie czytali podręczników z toponimii. Mały nerd-bonus Najczęstsze końcówki polskich miejscowości to w ogóle: -ów / -owo -ice (np. Katowice) -in / -yn (Lublin, Szczecin) -sk (Gdańsk) Czyli praktycznie każda nazwa to kiedyś było: „miejsce ludzi X” albo „wieś X-a”. Ludzie sprzed tysiąca lat nie kombinowali z brandingiem. Nikt nie wymyślał „Green Valley Residence”. Było: tu mieszka Jan, to będzie Janów. I po sprawie. Geografia języka potrafi być zaskakująco logiczna jak na coś, co powstawało przez wieki przez pijanych chłopów, książąt i urzędników zapisujących nazwy jak im się akurat wydawało. Human civilization in a nutshell.

Widać zlodowacenie.

Widać czerwone kropki

Nic nie widać

Chujowo