Agent "Natasza" w akcji. Jak Putin przejął kontrolę nad austriackimi szpiegami, a teraz próbuje tego samego z całym rządem

Zamach stanu rozpoczął się od dźwięku dzwonka do drzwi.

Tuż po godzinie 8 rano 28 lutego 2018 r. komendant austriackiej policji Wolfgang Preiszler nacisnął brzęczyk w siedzibie krajowej służby wywiadowczej i przyłożył swoją legitymację do kamery bezpieczeństwa. W ciągu kilku minut dziesiątki jego kolegów uzbrojonych w pistolety Glock i taran rozeszło się po budynku w kamizelkach kuloodpornych i kominiarkach, przejmując poufne dane przechowywane na serwerach agencji i poufne dokumenty leżące na biurkach.

To wtargnięcie — stawiające policję w otwartym konflikcie ze służbą wywiadowczą znaną jako BVT — rozpętało burzę, która zrujnowała reputację Austrii w świecie tajnych służb i doprowadziła do zamknięcia agencji.

Gdyby nie Ibiza...

Dopiero teraz, ponad sześć lat później, staje się widoczny prawdziwy zakres tego, co się tamtego dnia wydarzyło. Urzędnicy wywiadu powiedzieli POLITICO, że nowe dowody sugerują, że nalot był częścią kierowanej przez Moskwę operacji mającej na celu zdyskredytowanie austriackich służb szpiegowskich w celu ich odbudowy pod nowym, kontrolowanym przez Moskwę przywództwem. Według nich kluczowy w tym planie był młodszy partner w ówczesnej koalicji rządowej: skrajnie prawicowa, prorosyjska Partia Wolności (FPÖ), która dziś jest najpopularniejszą partią w kraju.

W zeszłym miesiącu austriaccy prokuratorzy ujawnili, że ludzie, którzy prawdopodobnie położyli podwaliny pod akcję, byli rosyjskimi agentami kierowanymi przez Jana Marsalka, zbiegłego byłego dyrektora operacyjnego upadłej firmy przetwarzającej płatności Wirecard, który według władz pracuje dla rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU.

Sugestia spisku kierowanego przez Moskwę jest bombą atomową z wielu powodów. Po pierwsze, wydaje się, że spisek prawie się powiódł. Gdyby nie skandal Ibizagate w 2019 r. (w którym ówczesny lider FPÖ został przyłapany na nagraniu wideo, gdy próbował sprzedać wpływy polityczne kobiecie, którą uważał za siostrzenicę rosyjskiego oligarchy), być może nic nie powstrzymałoby realizacji planu. Zamiast tego, afera na Ibizie doprowadziła do upadku rządu, spychając FPÖ do opozycji, w której pozostaje do dziś.

Najbardziej niepokojące jest jednak to, że człowiek ostatecznie odpowiedzialny za nalot na BVT, ówczesny minister spraw wewnętrznych Herbert Kickl, stoi obecnie na czele FPÖ — co czyni go głównym kandydatem do objęcia stanowiska kanclerza Austrii po wyborach, które odbędą się w tym roku. Chociaż doświadczeni obserwatorzy polityczni twierdzą, że Austria nie stanie się rosyjskim wasalem pod rządami FPÖ, kanclerstwo Kickla nadal byłoby na rękę rosyjskiemu prezydentowi Władimirowi Putinowi, pozwalając Kremlowi wywierać większy wpływ na kraj i powtarzając jego sukces w kooptowaniu na swoich sojuszników takich krajów jak Węgry i Serbia.

— Putin byłby naturalnie zadowolony z dwuznaczności stanowiska Austrii w sprawie Ukrainy i UE, które przyniósłby Kickl — uważa Christian Rainer, weteran austriackiego dziennikarstwa. — Niebezpieczeństwo dla Austrii polega na tym, że zostałaby całkowicie odizolowana.

Pułapka. Jak Rosja zwerbowała Jana Marsalka

W Marsalku, dobrze wysławiającym się poliglocie, który lubił przygody i nie miał nic przeciwko brudzeniu sobie rąk, Rosjanie znaleźli idealny pojazd do infiltracji austriackiego establishmentu.

Urodzony w Wiedniu dyrektor wykonawczy firmy fintech Wirecard miał niekonwencjonalne CV jak na stanowisko numer dwa w tej firmie. Po opuszczeniu domu i porzuceniu szkoły w wieku 19 lat, dołączył do Wirecard jako dyrektor ds. technologii w 2000 r., kiedy podstawową działalnością firmy było przetwarzanie płatności za hazard online i pornografię.

Podobnie jak w przypadku wielu karier szpiegowskich, Marsalek rozpoczął od czegoś, co w branży znane jest jako "miłosna pułapka". Wieloletni kawaler z reputacją poszukiwacza wrażeń (jeden z jego rosyjskich opiekunów zabrał go później do Palmyry w Syrii, by z bliska zobaczył wojnę), Marsalek, wówczas po trzydziestce, był gotowy do wzięcia. Ona miała na imię "Natasza". Modelka erotyczna, która kiedyś zagrała rosyjską agentkę w filmie klasy B o wampirach zatytułowanym "Red Lips II-Blood Lust", Natasza, a naprawdę Natalia Złobina, poznała Marsalka w 2013 r.

Dyrektor generalny Wirecard wysyłał Marsalka do Moskwy wielokrotnie w celu pozyskania klientów. Rosyjski kontakt biznesowy zasugerował Marsalkowi, że Natasza może mu w tym pomóc. Śledczy podejrzewają, że Natasza, z którą Marsalek podróżował po Europie od St. Tropez po Santorini, odegrała kluczową rolę w jego rekrutacji do pracy dla GRU.

Początkowo rosyjski wywiad interesował się Marsalkiem głównie ze względu na jego powiązania z Wirecard. Śledczy uważają, że Rosjanie wykorzystywali tę firmę do prania brudnych pieniędzy, opłacania najemników i finansowania innych nielegalnych działań. Z czasem jednak zaczęli dostrzegać wartość austriackich powiązań Marsalka.

Jako stolica neutralnego kraju na skrzyżowaniu Wschodu i Zachodu, w którym znajdują się ważne oddziały Organizacji Narodów Zjednoczonych, OPEC-u i innych organizacji międzynarodowych, Wiedeń od dawna był wylęgarnią globalnego szpiegostwa. To wyjaśnia, dlaczego Rosja ma więcej akredytowanych dyplomatów i więcej personelu pomocniczego w swych przedstawicielstwach dyplomatycznych w Wiedniu — w sumie to 258 osób — niż prawie gdziekolwiek indziej na świecie. Eksperci wywiadu twierdzą, że około jedna trzecia z nich to szpiedzy.

Co więcej, Rosja prawdopodobnie rozwijała swą siatkę w Austrii nie tylko dlatego, że interesuje ją ten kraj. Pomimo braku politycznej siły przebicia na arenie światowej kraj ten należy do UE i od dawna traktowany jest jako część Zachodu (choć nie jest członkiem NATO, Austria współpracuje z Sojuszem), co daje mu dostęp do informacji, których pożąda Moskwa.

— Austria jest interesująca dla Rosjan, ponieważ mogą ją wykorzystać jako platformę do operacji szpiegowskich przeciwko innym krajom europejskim — mówi Thomas Riegler, wiedeński historyk, który pisze o austriackim wywiadzie.

Marsalek szybko udowodnił, że jest chętny i zdolny do dostarczenia tego, czego chcieli Rosjanie.

List gończy Interpolu za Janem MarsalkiemInterpol

Infiltracja austriackich służb szpiegowskich

Urodzony w Wiedniu dyrektor oficjalnie pracował w biurach Wirecard w Monachium, ale ze swojej niemieckiej siedziby — XIX-wiecznej neobarokowej willi, która niegdyś należała do bawarskiego księcia — utrzymywał bliskie więzi ze swoją ojczyzną i jej elitą polityczną.

Willa, położona naprzeciw rosyjskiego konsulatu, pomogła Marsalkowi zyskać reputację poważnego gracza. Po spotkaniach lubił zaprosić swoich gości na posiłek do "Käfer", ekskluzywnej monachijskiej restauracji. Na jedno z takich spotkań Marsalek zaprosił byłego prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy'ego, byłego głównego doradcę Angeli Merkel ds. bezpieczeństwa Ericha Vada i Wolfganga Schüssela, byłego kanclerza Austrii.

Do 2015 r. powiązania Marsalka doprowadziły do Martina Weissa, ówczesnego szefa operacji BVT, krajowej agencji wywiadowczej. Nie jest jasne, kiedy i gdzie się poznali (Weiss twierdzi, że po raz pierwszy spotkał Marsalka w 2015 r. na konferencji zorganizowanej przez ministerstwo spraw wewnętrznych), ale ta relacja okazała się fatalna dla obu.

Jako szef Sekcji 2 agencji, jej ramienia operacyjnego oraz największego i najważniejszego oddziału, Weiss był prawdopodobnie najlepiej poinformowanym urzędnikiem wywiadu w Austrii. On i inny wysoki rangą urzędnik agencji, Egisto Ott, zostali ostatecznie oskarżeni przez śledczych o przekazywanie informacji Marsalekowi, a więc Moskwie.

Ott został aresztowany w Wielki Piątek tego roku pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Rosji z polecenia Marsalka. Weiss, były szef Otta, pozostaje na wolności w Dubaju, dokąd uciekł w 2021 r. z pomocą Marsalka. Ott, który jest przetrzymywany w areszcie prewencyjnym, zaprzecza jakimkolwiek wykroczeniom. Nie udało nam się skontaktować z Weissem.

Główną misją BVT, mieszczącego się w strukturach MSW, była ochrona austriackich władz konstytucyjnych i identyfikacja zagrożeń terrorystycznych (stąd jego nieporęczna nazwa: Federalny Urząd Ochrony Konstytucji i Zwalczania Terroryzmu). Obaj mężczyźni rozpoczęli swoją karierę jako umundurowani policjanci w latach 80. i pięli się po szczeblach kariery, a w latach 90. dołączyli do specjalnej jednostki antyterrorystycznej, gdzie się poznali.

Ott, nazwany na cześć greckiej mitologicznej postaci Ajgistosa (notorycznego intryganta), urodził się z włoskiej matki i austriackiego ojca. Choć był lubiany wśród swoich zagranicznych kolegów, którzy chętnie dzielili się z nim poufnymi informacjami, był mniej popularny w BVT. Byli koledzy opisują go jako szorstkiego i "wszystkowiedzącego". Weiss był uważany za dobrego analityka, ale jednocześnie postać napędzaną wyłącznie ambicją dotarcia na szczyt agencji. Dlaczego Weiss zdecydował się na współpracę z Marsalkiem, pozostaje tajemnicą.

Wiadomo, że w 2015 r. Ott, który podlegał bezpośrednio Weissowi, zaczął dokonywać nieautoryzowanych zapytań w komputerach policyjnych, często wymyślając fałszywe numery spraw, by ukryć swoje ślady. Poszukiwania zazwyczaj dotyczyły lokalizacji mieszkających w Europie Rosjan, zwłaszcza tych, którzy wypadli z łask Kremla.

Weiss otrzymywał prośby od Marsalka i przekazywał je Ottowi, który raportował Weissowi, zgodnie z aktami śledczymi, które widzieliśmy. W jednym z przypadków opisanych przez śledczych Ott wykorzystał swoją sieć do wyśledzenia rosyjskiego oficera wywiadu, który uciekł z Rosji, twierdząc, że mężczyzna jest podejrzany o terroryzm. Choć Ott ostatecznie odkrył fałszywą tożsamość byłego rosyjskiego agenta, mężczyźnie udało się uniknąć zabójstwa.

Zgodnie z tekstami wymienianymi z Weissem, Ott potrzebował pieniędzy. Władze uważają, że przez lata otrzymał setki tysięcy euro za dostarczanie informacji. Ott temu zaprzecza.

Austriacko-rosyjska sieć Marsalka i tajne dossier

Pod koniec 2015 r. Weiss poszedł na zwolnienie lekarskie po kontuzji pleców. Mimo że był poza pracą przez ponad rok, podczas którego musiał zrzec się kontroli nad Sekcją 2, przepływ informacji był kontynuowany, a Ott wykonał setki nieautoryzowanych zapytań dla Marsalka. W 2017 r., po tym, jak Weiss powrócił do BVT w innej roli, obaj mężczyźni podjęli się bardziej skomplikowanej misji dla Marsalka.

Był to delikatny moment w austriackiej polityce. Kraj znajdował się w środku sezonu wyborczego, który obiecał zmienić jego krajobraz polityczny.

Po latach wielkiej koalicji kierowanej przez socjaldemokratów centroprawicowa Partia Ludowa, pod wodzą charyzmatycznego młodego lidera Sebastiana Kurza, była faworytem do zwycięstwa w październikowym głosowaniu. Prawdopodobny partner koalicyjny Kurza, skrajnie prawicowa FPÖ, chciał przejąć kontrolę nad ministerstwem spraw wewnętrznych, a wraz z nim nad BVT.

Dla Marsalka zmiana władzy stanowiła szansę na pogłębienie wpływów Rosji w agencji. I wiedział, jak ten proces przyspieszyć.

FPÖ, założona w latach 50. przez weteranów oddziałów SS, zawsze żywiła głęboką niechęć do politycznego establishmentu. Jeśli Marsalek chciał, by FPÖ zajęła się BVT, musiał jedynie przekonać kierownictwo partii, że wywiad chce ich dopaść.

Ott i Weiss, obaj z własnymi zarzutami wobec BVT i jej liderów, byli idealni do tego zadania. W kwietniu 2017 r. anonimowe dossier, które zdaniem śledczych zostało opracowane przez jednego lub obu mężczyzn, zaczęło lądować w skrzynkach pocztowych dziennikarzy i prokuratorów. Anonimowi autorzy oskarżali kierownictwo agencji o korupcję na wielką skalę, w tym o niewłaściwe obchodzenie się z poufnymi danymi i wydawanie funduszy operacyjnych na imprezy erotyczne i inne niekonwencjonalne zajęcia.

Pełne autentycznych informacji poufnych na temat operacji BVT i wymieniające dziesiątki pracowników agencji dossier na pierwszy rzut oka wydawało się wiarygodne, ale oskarżenia nie wytrzymały krytyki. Michael Nikbakhsh, jeden z najlepszych austriackich dziennikarzy śledczych i odbiorca dossier, spędził tygodnie badając je tylko po to, by dojść do otrzeźwiającego wniosku. — To była bzdura — opowiada. — Wszystko brzmiało wiarygodnie, ale była to mieszanka faktów i fikcji.

Dla Marsalka "wiarygodne" było wystarczająco dobre. Miał narzędzie do promowania wniosków zawartych w dossier: Austriacko-Rosyjskie Towarzystwo Przyjaźni, którego był prominentnym członkiem.

Założone pod koniec lat 90. w celu promowania bliższych więzi między obydwoma krajami, Towarzystwo Przyjaźni obejmowało prezesów niektórych z największych austriackich firm, w tym konglomeratu naftowo-gazowego OMV, a także wybitnych prawników, lobbystów, co najmniej jednego Habsburga i starszych polityków z głównych partii kraju, w tym FPÖ. Głównym celem kampanii Marsalka stał się lider grupy parlamentarnej FPÖ, Johann Gudenus, rusofil bliski Heinzowi-Christianowi Strache, ówczesnemu liderowi partii.

Gdy trwały rozmowy koalicyjne między Partią Ludową a FPÖ, Marsalek zasypywał Gudenusa negatywnymi informacjami na temat kierownictwa BVT, ostrzegając swojego przyjaciela, że potężne siły sprzymierzone z partią Kurza próbują osłabić skrajnie prawicowe ugrupowanie. Aby utrzymać swoją komunikację w tajemnicy, Marsalek wysyłał Gudenusowi wiadomości za pośrednictwem jednego z założycieli Towarzystwa Przyjaźni, Floriana Stermanna.

Austriacka skrajna prawica kontra tajne służby

Marsalek miał dobry powód, by podkopać BVT. Ott, jego zaufane źródło w agencji, został właśnie zawieszony po otrzymaniu informacji od CIA, że wysyłał służbowe e-maile na swoje prywatne konto. Władze nie znalazły jeszcze dowodu, że jest szpiegiem, ale były coraz bliżej.

Gdy zegar tykał, Marsalek wykonał ryzykowny ruch. W listopadzie 2017 r. przekazał Gudenusowi poufny numer sprawy BVT, zachęcając go do zdobycia pliku i fałszywie twierdząc, że zawiera on poufne informacje, które agencja zebrała na temat FPÖ. Zanim FPÖ przejęła kontrolę nad MSW pod koniec 2017 r., kierownictwo partii było już przekonane, że BVT aktywnie próbuje ją osłabić.

W styczniu 2018 r. Peter Goldgruber, nowo mianowany urzędnik numer dwa w MSW, który podlegał bezpośrednio Kicklowi, powiedział prokuratorowi zajmującemu się sprawami korupcyjnymi, że otrzymał polecenie "oczyszczenia" ministerstwa. Jego pierwszy cel: BVT. Goldgruber zachęcił prokuratora do wszczęcia postępowania przeciwko kierownictwu agencji na podstawie informacji z tajemniczego dossier. Chociaż oskarżenia były niejasne, zgłosił się kluczowy świadek: Martin Weiss. Ostatecznie prokurator wyraził zgodę na nalot na agencję wywiadowczą.

Następnym zadaniem było znalezienie policjantów do przeprowadzenia operacji. Wszystkie elitarne jednostki w kraju miały powiązania z kierownictwem BVT, co oznaczało, że istniało duże ryzyko, że agencja dowie się o nalocie, zanim do niego dojdzie. Goldgruber zdecydował się na komendanta Preiszlera, lokalnego polityka FPÖ, który prowadził specjalną jednostkę do walki z przestępczością uliczną.

— Dzień dobry, towarzyszu, przyszliśmy na spotkanie — powiedział Preiszler ochroniarzowi BVT po tym, jak zadzwonił dzwonkiem. Według relacji naocznych świadków, po przekroczeniu pierwszej bramy, ton Preiszlera stał się mniej przyjazny — nakazał strażnikom przekazanie klucza głównego i elektronicznej przepustki na teren obiektu.

Preiszler znał swój cel. "Gdzie jest wejście do Sekcji 2?", krzyknął do strażników. Po dotarciu na miejsce on i jego funkcjonariusze udali się do jednostki zajmującej się badaniem prawicowego ekstremizmu, w tym organizacji silnie powiązanych z FPÖ, takich jak tzw. ruch identytarny.

Funkcjonariusze nie wiedzieli, czego szukać, więc chwycili wszystko, co mogli znaleźć, od drukowanych dokumentów po serwery i pendrive'y. Wydruk na biurku dyrektora jednostki był prawdopodobnie szczególnie interesujący dla Preiszlera — było zaproszenie na wydarzenie wysłane przez skazanego austriackiego neonazistę Gottfrieda Küssela, z Preiszlerem wśród zaproszonych. Były szef jednostki BVT opisał ten dokument, który zaginął podczas najazdu na Sekcję 2, podczas niedawnego przesłuchania parlamentarnego.

Zanim zespół Preiszlera zakończył pracę tego wieczoru, prawdziwy cel operacji — BVT — został zneutralizowany. Problem polegał na tym, że jednostka Preiszlera, która większość czasu spędzała na ściganiu handlarzy narkotyków, była źle przygotowana do przeszukania, które obejmowało ściśle tajne informacje. Wśród 40 tys. gigabajtów danych przejętych przez policję podczas nalotu, znajdowała się kopia "Neptune Databank", dysku twardego zawierającego lata ściśle tajnych informacji udostępnionych Austriakom przez inne zachodnie agencje wywiadowcze, w tym CIA, MI5 i Mosad. Nie wiemy, czy Rosjanie zdołali wykonać kopię dysku w chaosie, który nastąpił po nalocie.

Jeśli chmura podejrzeń wywołana tą akcją nie była wystarczająco duża, to przejęcie ściśle tajnego dysku twardego z informacjami od służb partnerskich było paraliżujące. W braterstwie globalnego wywiadu taka niedyskrecja, niezależnie od okoliczności, była niewybaczalna. Austriacy zostali wkrótce odcięci przez swoich partnerów.

Plan Marsalka

Marsalek miał wszelkie powody, by być z siebie zadowolonym.

Agencja była zdyskredytowana. Jej dyrektor, Peter Gridling, został zawieszony, a Weiss opuścił BVT i zaczął pracować dla Marsalka bezpośrednio w Monachium, w jego willi. Austriacki sąd zniósł zawieszenie Otta. I chociaż Ott został przeniesiony do innego zakątka MSW, nadal miał dostęp do informacji, których chciał Marsalek.

W następstwie zatrucia w Salisbury rosyjskiego uciekiniera Siergieja Skripala, byłego oficera wywiadu wojskowego i jego córki środkiem paralityczno-drgawkowym znanym jako nowiczok, Organizacja Zapobiegania Broni Chemicznej (OPCW) z siedzibą w Hadze zleciła analizę. Rosjanie chcieli wiedzieć, co OPCW wie o nowiczoku. Według holenderskich władz Moskwa wysłała kilku agentów do Hagi na początku października 2018 r. Próbowali oni włamać się do systemu komputerowego OPCW, ale im się to nie udało. Ott miał więcej szczęścia.

Wkrótce po nieudanej rosyjskiej próbie włamania Ott zdobył kopię raportu, który zawierał analizę OPCW na temat nowiczoka. Władze uważają, że Ott przekazał raport, którego kopię znaleziono w jego telefonie, Marsalekowi.

Źródła wywiadowcze twierdzą, że pośród chaosu w BVT Moskwa w pełni zinfiltrowała austriackie służby. Nie jest jasne, czy źródła te oparły swoje wnioski na twardych dowodach, czy analizie. Jasne jest natomiast, że Marsalek pracował nad rekonfiguracją austriackich służb wywiadowczych pod jednym "koordynatorem krajowych służb specjalnych". Swoje poglądy na temat struktury nowych służb wywiadowczych Marsalek przedstawił w wiadomościach do Gudenusa z FPÖ. Zaproponował nawet kandydata do kierowania nową służbą: wiedeńskiego adwokata, który towarzyszył Weissowi, gdy ten zgłosił się jako świadek nadużyć zarzucanych mu w dossier.

W tym samym czasie Ott pracował nad projektem nowej tajnej służby w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w której sam odgrywałby kluczową rolę. — Zdecydowanie będziesz tego częścią — powiedział Ottowi poseł FPÖ bliski Kicklowi w wymianie tekstowej odzyskanej przez śledczych. — Znajdziemy dobre rozwiązanie dla każdego, kto nam pomógł.

Ministrem spraw zagranicznych Austrii była wówczas Karin Kneissl, polityk znana z przyjaznego stanowiska wobec Rosji (która ostatecznie uciekła do Rosji). Tego lata, w sierpniu 2018 r., jej ślub trafił na pierwsze strony gazet po tym, jak Putin pojawił się na nim i zatańczył z panną młodą.

Wiedeń próbuje, ale nie udaje mu się zamknąć Marsalka

Zanim jednak Marsalek zdołał zrealizować swój wielki plan odbudowy austriackich służb wywiadowczych wokół swoich agentów, na drodze stanęła Ibiza.

Prywatny detektyw opublikował nagranie wideo pokazujące Strache, ówczesnego lidera FPÖ, oferującego lukratywne kontrakty rządowe w zamian za pomoc w kampanii od kobiety, którą uważał za siostrzenicę rosyjskiego oligarchy.

Godzinne, suto zakrapiane alkoholem spotkanie na hiszpańskiej wyspie zostało sfilmowane dwa lata wcześniej, w 2017 r. Skandal ogarnął FPÖ niczym pożar, doprowadzając do upadku rządu i odsunięcia partii od władzy. Gdy jego sojusznicy polityczni stracili urząd, operacja Marsalka upadła.

Do tego czasu dyrektor operacyjny Wirecard miał również większe zmartwienia. "Financial Times" opublikował serię artykułów wskazujących na poważne nieprawidłowości w księgowości firmy; władze krążyły, a inwestorzy uciekali. 18 czerwca 2020 r. Wirecard przyznał, że na jego kontach brakuje prawie 2 mld euro, czyli jednej czwartej jego aktywów.

Tego samego dnia Marsalek spotkał się z Weissem na kolacji we włoskiej restauracji, po czym po cichu opuścił Monachium i pojechał do Austrii. Następnego wieczoru w Wiedniu pojechał taksówką na lotnisko poza miastem, gdzie Weiss zorganizował Cessnę, aby Marsalek poleciał na Białoruś. Do tej pory nie powrócił; śledczy uważają, że udał się z Mińska do Rosji, gdzie nadal przebywa.

To jeszcze nie koniec

W większości opowieści szpiegowskich byłby to koniec historii. Marsalek był jednak daleki od zakończenia swej kariery. Według władz nadal prowadził zarówno swoją austriacką komórkę, jak i oddzielny londyńską sieć Bułgarów.

W grudniu 2020 r. Weiss wysłał Ottowi SMS z prośbą o znalezienie adresu Christo Grozewa, urodzonego w Bułgarii i mieszkającego w Austrii reportera śledczego, który pomógł ujawnić użycie nowiczoka przez Rosjan. Ott dostarczył informacje, a także zdjęcia z rezydencji Grozewa; bułgarski zespół Marsalka włamał się następnie do mieszkania Grozewa, kradnąc pendrive'y i komputer.

Wywiad USA nie wiedział o włamaniu, ale miał inne wskazówki, że Grozew jest w niebezpieczeństwie, więc zalecił mu opuszczenie Austrii, gdzie mieszkał z rodziną od 20 lat. Obecnie Grozew mieszka w USA.

Władze w Austrii nie podjęły działań w celu likwidacji sieci Marsalka aż do 2021 r., a nawet wtedy nie rozumiały pełnego zakresu jej działań. Po tym, jak śledczy połączyli jego ucieczkę i odkryli, że Weiss z pomocą byłego polityka FPÖ zorganizował prywatny lot Marsalka do Mińska, policja aresztowała byłego urzędnika BVT dopiero 22 stycznia 2021 r.

Weiss bronił swojej roli w pomaganiu Marsalkowi, argumentując, że w tym czasie nie było nakazu aresztowania jego szefa.

Przyznał się do zaangażowania Otta do wykopania informacji o dziesiątkach nazwisk, ale bagatelizował ich znaczenie. Po dwóch dniach przetrzymywania go w areszcie, władze, które nie miały wystarczających podstaw do postawienia mu zarzutów, wypuściły Weissa pod warunkiem, że będzie współpracował w dochodzeniu. Zamiast tego, z pomocą Marsalka, zabrał się on następnym lotem do Dubaju.

"Właśnie udało mi się ewakuować mojego Austriaka do Dubaju", napisał Marsalek do jednego ze swoich bułgarskich agentów. "To była niezła przygoda. Obawialiśmy się, że aresztują go na lotnisku".

Niektórzy w BVT spekulują, że Weiss zwrócił się przeciwko agencji ze złości, ponieważ nie został awansowany na zastępcę dyrektora. Ale Gridling, były szef agencji, mówi, że Weiss nawet nie ubiegał się o to stanowisko. Prowadzenie Sekcji 2 było pracą, o którą Weiss zabiegał latami.

Krótko po tym, jak Weiss został aresztowany na początku 2021 r., policja zatrzymała również Otta. Według policji, po tym, jak funkcjonariusze wyłamali drzwi, Ott bezskutecznie próbował zniszczyć swój telefon. Po sześciu tygodniach w areszcie on również został jednak zwolniony.

Władze dopiero pod koniec ub.r. odkryły głębokość zaangażowania Moskwy. We wrześniu brytyjski kontrwywiad rozbił domniemaną brytyjską siatkę szpiegowską złożoną z sześciorga Bułgarów, którzy według władz pracowali dla Marsalka.

W ramach brytyjskiego dochodzenia śledczy natknęli się na komunikację na czacie między domniemanym przywódcą pierścienia, Orlinem Roussevem, a Marsalkiem, która wskazywała na intensywne zaangażowanie Moskwy. Najbardziej zaskakujące było jednak to, że Ott wydawał się kontynuować pracę dla Marsalka nawet po jego aresztowaniu w 2021 r. Na przykład w czerwcu 2022 r. przekazał bułgarskiej załodze Marsalka trzy telefony komórkowe należące do wysokich rangą austriackich urzędników. Według austriackich organów ścigania Ott kupił telefony od byłego kolegi z BVT.

Zgodnie z komunikacją na czacie odzyskaną przez brytyjskie władze, Marsalek był w stałym kontakcie ze swoimi agentami podczas ich wizyt w Austrii, prosząc nawet jednego z nich o zakup wiedeńskiego ciasta czekoladowego.

Kilka miesięcy później Ott dostarczył tzw. laptop SINA — wysoce zaszyfrowany komputer używany przez niemiecki wywiad — bułgarskim pomocnikom Marsalka w zamian za 20 tys. euro. Policja odkryła dwa kolejne laptopy podczas przeszukania domu Otta.

Co rząd FPÖ oznaczałby dla Europy

Austriaccy urzędnicy twierdzą, że Ott, którego drugie aresztowanie nastąpiło w wyniku informacji przekazanych Austriakom przez władze Wielkiej Brytanii, prawdopodobnie nie zostanie wkrótce zwolniony z więzienia.

Może to być jednak myślenie życzeniowe.

Kickl, który był ministrem spraw wewnętrznych w czasie nalotu BVT, obecnie przewodzi FPÖ; przed wyborami krajowymi, które mają się odbyć przed końcem roku, partia ma wygodną przewagę w sondażach. Jeśli FPÖ wygra i utworzy rząd, zarówno Ott, jak i Weiss, który pozostaje w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie nie mają traktatu ekstradycyjnego z Austrią), mogą jeszcze uzyskać ułaskawienie.

Większym problemem dla Europy jest to, co rząd kierowany przez FPÖ oznaczałby dla Wiednia i jego szerszych relacji z Moskwą. Krytycy twierdzą, że Austria już jest niebezpiecznie zależna od Rosji. Centroprawicowy rząd może publicznie zajmować twarde stanowisko wobec Moskwy, ale ociąga się, jeśli chodzi o oderwanie austriackiej gospodarki od Rosji.

Kraj ten bardzo powoli odzwyczaja się od rosyjskiej energii, pomimo ciągłych nacisków ze strony Brukseli i Waszyngtonu. W sektorze finansowym austriacki Raiffeisen Bank International nadal prowadzi jeden z największych banków detalicznych w Rosji, pomimo wieloletniej obietnicy wycofania się.

Jeśli Moskwa naprawdę stała za próbą przejęcia austriackich służb szpiegowskich, jak twierdzą zachodnie wywiady, to jasne jest, że Rosjanie uważają ten kraj za ważną nagrodę i są gotowi dołożyć wszelkich starań, by wpłynąć na jego politykę.

W staraniach Kremla Kickl i FPÖ okazali się w najgorszym przypadku gorliwymi wspólnikami, a w najlepszym pożytecznymi idiotami. Chociaż Kickl nie był tak jawnie prorosyjski, jak niektórzy z jego kolegów, był on głośnym przeciwnikiem europejskich sankcji wobec Moskwy i krytykował zachodnie wsparcie wojskowe dla Ukrainy.

Mając Kickla na stanowisku kanclerza, można bezpiecznie założyć, że Wiedeń będzie dążył do jeszcze bliższych więzi gospodarczych z Moskwą. A ponieważ zarówno Słowacja, jak i Węgry już skłaniają się ku Rosji, wejście Austrii do strefy wpływów Kremla stworzyłoby przyjazny Putinowi blok rozciągający się od Karpat po wschodnie Alpy, stanowiąc fundamentalne wyzwanie dla europejskiego bezpieczeństwa.

Jeśli reszta Europy jest zaskoczona austriackim zwrotem, to nie powinna być: Putin nigdy nie ukrywał swojego zainteresowania tym krajem. W 2018 r., zaledwie kilka miesięcy po nalocie na BVT, przyjął zaproszenie od Austriacko-Rosyjskiego Towarzystwa Przyjaźni, by uczcić 50-lecie dostaw rosyjskiego gazu do tego kraju. Kilka tygodni później wrócił na ślub minister Kneissl.

— Przez długi czas mieliśmy bardzo dobre i bliskie stosunki z Austrią — powiedział Putin austriackiej telewizji kilka miesięcy po nalocie na BVT. — Austria tradycyjnie była dla nas wiarygodnym partnerem w Europie.

Uzupełnienie

Na początku września 2025 r. austriackie media poinformowały, że prokuratura uznała, iż ma dość dowodów przeciwko Egisto Ottowi i chce mu postawić zarzut szpiegostwa na rzecz Rosji.

Źródło:Politico

#szpiegostwo #rosja #austria #wieden