• 308 n.e. - miał miejsce kongres w Carnuntum. Aby utrzymać pokój w Imperium Rzymskim, przywódcy tetrarchii ogłaszają Maksencjusza i Licyniusza Augustami, podczas gdy ich rywal Konstantyn I jest ogłoszony Cezarem Brytanii i Galii.
Do naszych czasów zachowała się jedynie jedna przemowa cesarza do żołnierzy (tzw. adlocutio). Jej autorem jest cesarz Hadrian, który wygłosił ją latem 128 roku n.e. w Lambaesis, w obecnej Algierii.
W tym czasie przebywał on w obozie legio III Augusta, gdzie wygłosił różne mowy do kolejnych oddziałów rzymskich. Jedną z nich skierował do oddziału jazdy - ala I Pannoniorum - komplementując żołnierzy:
Zrobiliście wszystko zgodnie z założeniami. Wypełniliście plac szkoleniowy swoimi okręgami, rzuciliście włócznie nie niezgrabnie, pomimo krótkich i sztywnych włóczni. Kilku z was zręcznie rzucało włóczniami. Wasze naskakiwanie na konie było wczoraj żywe i zwinne.
Mowa została wyryta w kamieniu (na narożnych filarach platformy widokowej) i umieszczona pośrodku pola szkoleniowo-paradnego - dwa kilometry na zachód od głównego fortu.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Zachowany fragment łacińskiego dzieła historycznego
Zachowany fragment łacińskiego dzieła historycznego (oznaczony jako nr. 745), na pergaminie, dotyczącego macedońskich wojen Rzymu - De bellis Macedonicis. Datowane na I - początek II wieku n.e. Autor dzieła jest nieznany.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
W starożytnym Rzymie fryzury przypominające „ptasie gniazdo” były szczególnie popularne w czasie panowania dynastii flawijskiej (69-96 n.e.) i późnego cesarstwa. Rzymianki, zwłaszcza te pochodzące z arystokracji, eksperymentowały z włosami, tworząc efektowne konstrukcje z licznych splotów i loków.
Fryzura typu „ptasie gniazdo” miała formę imponujących koków, często na czubku głowy, z luźnymi lokami i puklami, które tworzyły wrażenie kontrolowanego chaosu. Aby nadać włosom objętość i trwałość, używano specjalnych wypełnień i podkładek, a także stosowano naturalne oleje i woski.
Jednym z popularnych narzędzi do tworzenia tego typu fryzur były fibule i spinki, którymi mocowano upięcia. W niektórych przypadkach fryzury były zdobione perłami, złotymi nićmi i innymi ozdobami, co nadawało im wyrazistość i sprawiało, że wyglądały jak prawdziwe dzieła sztuki.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Olimpiada Języka Łacińskiego nie jest popularnym konkursem wśród uczniów szkół średnich... a szkoda, gdyż tytuł finalisty bądź lauretata tego konkursu otwiera drzwi na wiele (!) kierunków humanistycznych na renomowanych uczelniach.
Przykładowo w bieżącym roku, finaliści OJŁ aplikujący na Uniwersytet Jagieloński są przyjmowani "z marszu" na: filologie hiszpańską, francuską, klasyczną, portugalską, włoską, węgierską (i wiele innych), filozofię, dziennikarstwo, ekonomię, psychologię…
Olimpiada jest przeznaczona dla uczniów szkół średnich i składa się co rok z trzech etapów: szkolnego, regionalnego i centralnego. Na każdym z etapów uczestnicy tłumaczą fragment tekstu autorów starożytnych (z wykorzystaniem słownika) na język polski. Etapy regionalny i centralny zwierają również egzmain ustny z wiedzy o kulturze łacińskiej.
Co ciekawe, OJŁ jest wbrew pozorom prostsza (!) od matury z języka łaińskiego, a gwarantuje sporą ilość wiedzy i ciekawe książkowe nagrody.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Do jakich miejsc podróżowali antyczni Rzymianie w wolnym czasie?
Turystyka i wakacje nie są jedynie współczesnym wymysłem. Już w czasach rzymskich mieszkańcy Imperium często podróżowali i udawali się na wypoczynek. Na masową skalę Rzymianie podróżować zaczęli za panowania Oktawiana Augusta (panował w latach 27 p.n.e. - 14 n.e.).
Wynikało to z faktu, że państwo w swoich granicach cieszyło się wyjątkową stabilizacją, a szlaki lądowe oraz morskie były bezpieczne jak nigdy wcześniej. Antyczni turyści liczyć mogli także na pomoc zawodowych oprowadzaczy oraz przewodników. Szczególną popularnością cieszyły się cuda starożytności oraz miejsca związane z wydarzeniami mitologicznymi. Stąd też Rzymianie podróżowali głównie do Grecji, Azji Mniejszej oraz Egiptu. Naturalnie udawano się także w bliższe miejsca, np. na samym półwyspie Apenińskim.
Uwielbiano zwłaszcza Grecję, która dla Rzymian była ostoją Starego Świata. Udawano się do Aten, miejsca które kojarzyło się z Sokratesem, Platonem, Partenonem oraz Akropolem. Stamtąd często ruszano nad Morze Egejskie, gdzie też można było potargować się z kapitanem okrętu i udać w dalszą podróż. Odwiedzano liczne wysepki greckie, zamieszkane przez rybaków oraz pasterzy. Większość podróżników udawała się jednak do współczesnej Turcji (Azja Mniejsza), jednej z najbogatszych prowincji Imperium. Głównym celem podróży do Azji Mniejszej były ruiny Troi, które dla ówczesnych były otoczone aurą tajemniczości.
Kolejnym kierunkiem podróży był Egipt, a zwłaszcza Aleksandria, miejsce dla Rzymian egzotyczne. Z pewnością oglądano także niesamowicie potężne piramidy oraz pływano po Nilu. Taka długa podróż i wakacje trwały od 2 do 5 lat.
Warto wspomnieć, kim zazwyczaj byli tacy rzymscy podróżnicy. Byli to bogaci Rzymianie - starożytnicy, poeci, pisarze lub prawnicy, którzy dysponowali ogromną ilością pieniędzy. Taką wyprawę traktowali w kategorii dalszego etapu swojej edukacji. Uważano, że dopiero ujrzenie wielkich zabytków świata oraz możliwość dyskusji lub obcowania z filozofią grecką na Akropolu pozwolą im stać się ludźmi spełnionymi oraz oświeconymi.
Na koniec należy dodać, że najstarszym przewodnikiem świata jest dzieło Pauzaniasza z około 160 roku n.e. pt. "Wędrówki po Helladzie". Ten przewodnik po Helladzie w 10 księgach zawiera relację Pauzaniasza z ze swoich licznych podróży - opisuje poszczególne krainy Grecji: zabytki, lokalne kulty. Styl Pauzaniasza jest bardzo bogaty, rozwija on poszczególne opisy, uzupełniając je głównie o informacje historyczne, mitologiczne. Dzieło Pauzaniasza jest cennym źródłem historycznym. Korzystają z niego geografowie i archeolodzy, lokalizując antyczne miejscowości, historycy sztuki, rekonstruujący wygląd starożytnych świątyń i innych budowli. Z jego dzieła korzystają też historycy religii starożytnych, ze względu na informacje o mało znanych lub nieznanych skądinąd lokalnych kultach. Pierwsza księga traktatu opisuje Attykę i Megarę, druga - Korynt, Sykion, Argolidę, trzecia Lakonię, czwarta Mesenię, piąta i szósta Elidę, siódma Achaję, ósma Arkadię, dziewiąta Beocję, a dziesiąta Fokidę.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Numidia, kraina położona na terenie dzisiejszej Algierii i części Tunezji, była jednym z najważniejszych obszarów berberyjskich w starożytności. Zamieszkiwana przez plemiona Berberów, Numidia przez wieki przechodziła zmienne losy w relacjach z potężnym sąsiadem – Rzymem. Jej mieszkańcy, cenieni jako wojownicy i jeźdźcy, stali się dla Rzymu zarówno nieocenionymi sojusznikami, jak i groźnymi przeciwnikami.
Numidia zaczęła się wyłaniać jako odrębna jednostka polityczna w okresie wojen punickich między Rzymem a Kartaginą (III wiek p.n.e.). W tym czasie berberyjskie plemiona Massylów i Masaesylów, walczące między sobą o wpływy, początkowo sprzymierzyły się z Kartaginą, ale ostatecznie wybrały Rzym jako strategicznego sojusznika.
Najbardziej znanym władcą Numidii był Masynissa (ok. 238 – ok. 148 p.n.e.), który początkowo współpracował z Kartaginą, lecz później przeszedł na stronę Rzymu, co znacząco przyczyniło się do jego sukcesów. Masynissa, wspierany przez Rzymian, zjednoczył Numidię, tworząc silne i prosperujące królestwo. W zamian za pomoc militarno-polityczną, Rzym uznał Masynissę za swojego sprzymierzeńca, a Numidia stała się jednym z kluczowych partnerów imperium w regionie.
Po śmierci Masynissy, Numidia nie uniknęła wewnętrznych podziałów. W 112 p.n.e. wybuchł konflikt, który przeszedł do historii jako wojna jugurtyńska (111-105 p.n.e.). Jugurta, wnuk Masynissy, starał się o utrzymanie pełnej kontroli nad królestwem, co wywołało sprzeciw Rzymu. Władca ten, mistrz politycznej intrygi i dowódca wojskowy, doskonale wykorzystywał słabości Rzymian, szczególnie ich podatność na korupcję, aby zabezpieczyć swoje interesy.
Mimo licznych zabiegów dyplomatycznych i militarnych Jugurta ostatecznie przegrał wojnę z rzymskimi legionami, a jego porażka doprowadziła do upadku niezależności Numidii.
Po upadku Jugurty Numidia stopniowo stawała się częścią rzymskiego imperium. Podczas wojny domowej między Cezarem a Pompejuszem, król numidyjski Juba I poparł Pompejusza; po zwycięstwie Juliusza Cezara Numidia stała się na rzymską prowincją Africa Nova.
Rzymianie przejęli pełną kontrolę nad tym strategicznie ważnym regionem, który bogaty był w zasoby naturalne i pełnił rolę kluczowego obszaru dla handlu i rolnictwa. Rzymska administracja zbudowała w Numidii sieć dróg, miast i fortów, a ziemie te stały się ważnym dostawcą zboża, oliwy i innych surowców.
Władcy i możni z Numidii, którzy zaakceptowali rzymską dominację, często przyjmowali obywatelstwo rzymskie, a ich dzieci kształciły się w Rzymie. W ten sposób miejscowa elita stopniowo romanizowała się, co jednak nie oznaczało całkowitej asymilacji Berberów. Wielu z nich wciąż zachowywało swoją odrębność i obyczaje, a plemiona nomadyczne, które zamieszkiwały bardziej odległe tereny, były mniej podatne na rzymski wpływ.
Berberowie byli cennymi wojownikami i często służyli w rzymskiej armii jako auxilia – pomocnicze oddziały armii cesarskiej. Znani z umiejętności jazdy konnej i walki partyzanckiej, Berberowie pełnili ważną rolę w ochronie rzymskich granic, nie tylko w Afryce, ale także w innych regionach imperium. Byli szczególnie skuteczni w działaniach na trudnym, pustynnym terenie.
Chociaż wielu Berberów współpracowało z Rzymem, nie brakowało buntów przeciwko obcej władzy. Szczególnie znane jest powstanie, które wybuchło pod przywództwem wodzów takich jak Takfarynas (17–24 n.e.). Powstanie miało charakter partyzancki i trwało latami, zmuszając Rzymian do mobilizacji i wysiłku w obronie swoich afrykańskich posiadłości.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Pliniusz Starszy pisał, że biały sok z sałaty studzi miłosny zapał, ale też obniża gorączkę, a także zwiększa objętość krwi. O jaką sałatę chodziło? Współcześni badacze odkryli, że była to zapewne tzw. sałata kompasowa (lactuca serriola) - dziko rosnąca roślina, przodek sałaty uprawnej, przypominająca bardziej mniszek lekarski niż znane nam krągłe warzywo.
Rzymianie za afrodyzjak uważali uprawianą przez siebie pieprzną w smaku rukolę oraz jej nasiona. Roślinę ofiarowywano bożkowi płodności oraz domowych ogródków Priapowi.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Najnowsze badania DNA z Pompejów ujawniają nowe fakty
Najnowsze badania DNA w Pompejach, opublikowane w Current Biology, podważają dotychczasowe interpretacje na temat osób zmarłych w wyniku wybuchu Wezuwiusza. Dzięki analizie DNA odkryto, że wiele tradycyjnych przypuszczeń dotyczących płci i relacji rodzinnych było błędnych.
Na przykład, postać uznawana za matkę z dzieckiem okazała się dorosłym mężczyzną niespokrewnionym z dzieckiem. Inny przykład to para leżąca obok siebie, dotychczas uważana za siostrę lub matkę i córkę – jak się okazuje jedna z osób była mężczyzną.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
• 63 p.n.e. - konsul rzymski Cyceron ujawnił podczas przemówienia w senacie spisek Katyliny. Po tym jak Lucjusz Sergiusz Katylina przegrał walkę o konsulat z Cyceronem postanowił dokonać zamachu stanu i siłą przejąć władzę. Sprzysiężenie przed senatem ujawnił Cyceron.
• 30 n.e. - urodził się cesarz Nerwa.
• 392 n.e. - cesarz Teodozjusz zakazał składania jakichkolwiek ofiar i dokonywania wróżb nie tylko w świątyniach i w miejscach publicznych, ale również w domach i na ziemiach prywatnych, które - w razie stwierdzenia, że popełniono takie przestępstwo - ulegały konfiskacie na rzecz skarbu. Urzędnicy, którzy nie dość pilnie przestrzegali zakazu mieli być karani dotkliwymi grzywnami. W ten sposób w Imperium pojawiło się powszechnie panujące donosicielstwo.
Prawdopodobnie zachowane pozostałości mózgu z Herkulanum
Ostatnimi dniami opublikowano ciekawe wnioski z badań przeprowadzonych na jednych z zachowanych szczątków mieszkańca Herkulanum sprzed niemal 2000 lat.
Praca znalazła się w "New England Journal of Medicine". W ramach badania archeolodzy wyjęli z czaszki ofiary szklisty, czarny materiał. Naukowcy podejrzewają, że są to resztki mózgu mężczyzny, a ciekawa forma organu wynika z tzw. procesu witryfikacji - czyli spalenia materiału w wysokiej temperaturze, a następnie nagłego ochłodzenia go, zamieniając w stan szklisty. Jak twierdzą badacze, są to pierwsze zachowane pozostałości mózgu, który poddano procesowi witryfikacji. Co ciekawe, w innych częściach miasta nie natrafiono na tego typu znalezisko.
Badane ciało należało do mężczyzny w wieku ok. 25 lat, który zmarł na drewnianym łożu w wyniku gorących gazów, które "przeszły" przez Herkulanum. Analiza zwęglonego drewna sugeruje, że temperatura wyniosła nawet 520°C.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Cesarz Dioklecjan pochodził z niezamożnej rodziny z okolic Salony. Swoją pozycję zawdzięczał ciężkiej pracy i zdolnościom wojskowym, dzięki którym szybko awansował na najwyższe szczeble rzymskiej armii. Był między innymi dowódcą gwardii przybocznej cesarza Numeriana. Cieszył się zatem wysokim zaufaniem. Cesarzem ogłoszony został w roku 284 n.e.
Dioklecjan odnosił liczne sukcesy na polach bitew. Przeprowadził też reformy administracyjne – np. podział kraju na diecezje, czy zmiana systemu monetarnego. Reformował rzymską armię. Władca ten jest jednak szczególnie znany z systemu tetrarchii (władzę sprawował wraz z trzema cesarzami: Maksymianem, Galeriuszem i Konstancjuszem) oraz z prześladowań wobec chrześcijan, które rozpoczęły się zniszczeniem kościoła w Nikomedii.
Wydał cztery edykty, z których pierwszy (wydany w 303 r.) uniemożliwiał chrześcijanom wyznawanie swojej wiary. Po swojej abdykacji z urzędów państwowych, zmarł w 313 r. Za życia cieszył się boską czcią wśród poddanych, którzy uważali powszechnie, iż pochodzi on od samego boga Jowisza. Świadczy to o jego wysokiej pozycji i autorytecie.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Russell Crowe powraca do epoki rzymskiej w nowym filmie The Last Druid, w którym wcieli się w rolę celtyckiego wodza. Fabuła opowiada o rzymskim cesarzu planującym zdobycie niezależnej osady w Kaledonii, co zmusza pokojowego druida do walki w obronie swojego ludu i rodziny. Film reżyseruje William Eubank, a scenariusz współtworzyli Philip Gawthorne i Carlyle Eubank.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Rzymski "magiczny" amulet, wykonany z kamienia - krwawnik. Obiekt datowany na II-III wiek n.e.
Artefakt ma owalny kształt. Na awersie ukazuje egipsko-greckie bóstwo Harpokratesa przykucnięte na kwiecie lotosu, w towarzystwie zwiniętych węży oraz krokodyla. Na rewersie z kolei znajduje się błogosławieństwo / modlitwa.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Lucjusz Anneusz Seneka (ur. ok. 4 p.n.e.- zm. 65 r.n.e.) zwany Seneką Młodszym zasłynął ze swoich Dialogów, które wyrażały jego światopogląd filozoficzny. W dialogu O Opatrzności Seneka opowiada Lucyliuszowi o swojej wizji działania Boga w świecie. Według Seneki bogowie otaczają świat swoją opieką i nic nie jest przypadkowe. Należy pamiętać, że sam Seneka stosuje zamiennie nazwy Bóg i bogowie nie czyniąc tu rozróżnienia.
Seneka widzi w przyrodzie określone prawidła i przyczynowość, otaczająca nas natura układa się w jedną spójną rzeczywistość. Seneka twierdzi, że dobrzy ludzie żyją w trudach a źli pławią się w rozpuście. To Bóg celowo utrudnia życie cnotliwym, hartując ich i kształtując na swoje podobieństwo.
Filozof rozmyśla nad tym jak to możliwe, że dobrych ludzi spotyka nieszczęście i wyjaśnia, że wszystko dla ludzi uczciwych i cnotliwych obróci się na ich korzyść. Dzięki pokonywaniu przeciwności człowiek staje się silniejszy i bardziej doświadczony. Pisarz twierdzi, że tak jak rodzice surowo wychowują dzieci, tak też Opatrzność doskonali człowieka i przemienia go na godnego i podobnego sobie. Seneka przywołuje obraz lekarza, który ratując życie musi odciąć choremu kończynę, tak samo czyni Bóg zsyłając na człowieka nieszczęście, które ma go uzdrowić. Ci którzy zażywają rozkoszy, pijaństwa i obżarstwa sami siebie trują i to jest przykład prawdziwego nieszczęścia.
Seneka podsumowując swoje rozważania wysuwa tezę, że Bóg poprzez hartowanie człowieka oddala od niego pokusy haniebnych występków i w ten sposób uzdrawia człowieka z jego ułomności. Pod koniec dialogu Bóg przemawia i dziwi się obawom człowieka, który lęka się śmierci, ona trwa krótko i sprawia, że dusza rozstaje się z ciałem. Bóg zauważa, że człowiek przez całe życie martwi się czymś, co trwa błyskawicznie.
Zadziwiające jest jak tezy Seneki pokrywają się z teologią chrześcijańską, niewątpliwie jego myśl miała wielki wpływ na średniowiecznych teologów. Filozofia stoicka, którą wyznawał myśliciel, w znaczący sposób ugruntowała chrześcijańską naukę moralną. Czytając Dialogi Seneki można odnieść wrażenie, że jego myśl jest bardzo bliska naszemu rozumieniu Boga i absolutu.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Ryż był znany w czasach antycznych. Antyczny Rzym importował tzw. ryż siewny (Oryza sativa) z Indii, jako produkt luksusowy dodawany do potraw lub stosowany jako medykament. Wzmianki o nim można znaleźć w tekstach autorów, takich jak Pliniusz Starszy, który opisywał ryż jako cenny i rzadki składnik, używany także w celach leczniczych.
Rzymianie przypisywali ryżowi właściwości łagodzące problemy żołądkowe i wchłaniające nadmiar wilgoci. Był również składnikiem niektórych preparatów kosmetycznych, używanych przez rzymskie kobiety do pielęgnacji skóry.
Co interesujące, archeolodzy odkryli spore zapasy ryżu z I wieku n.e. w rzymskich obozach w Niemczech, co dowodzi że Rzymianie mogli wzbogacać swoją dietę tym produktem.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
• 15 n.e. - urodziła się Agrypina Młodsza, matka cesarza Nerona. Córka Germanika i Agrypiny Starszej, która została trzecią żoną Klaudiusza. W 54 roku n.e. otruła męża i przejęła władzę, następnie, usunąwszy Brytanika, syna Klaudiusza, wprowadziła na tron Nerona. Wpływy Agrypiny Młodszej stały się niewygodne dla Nerona, z którego rozkazu została ostatecznie zamordowana.
• 355 n.e. - cesarz Konstancjusz II nadał Julianowi Apostacie tytuł cezara oraz ożenił ze swoją córką Heleną.
• 360 n.e. - Julian Apostata świętował w Wiennie nad Rodanem piątą rocznicę wyniesienia go do godności cezara.
Kamienny nagrobek w kształcie kolumny, datowany na III wiek n.e., z widoczną inskrypcją napisaną w grece.
Jak głosi napis, w grobie pochowano niejakiego Poseidermosa, mieszkańca Massalii (obecna Marsylia, południowa Francja), syna Pitagorasa, który był wyróżniającym się cudzoziemcem na tle lokalnej społeczności. Mężczyzna została skierowany do miasta przez grecką boginię losu Mojrę ze swojej ojczyzny.
Artefakt znajdują się na wystawie w Parco Archeologico di Lilibeo w Marsali (Sycylia).
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Złoty rzymski brelok na klucze, datowany na III-IV wiek n.e. W środku znajduje się cameo z onyksu z wizerunkiem ręki trzymającej za ucho i inskrypcją "MNHMNEYE"} czyli "Pamiętaj ".
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
