1934 r. w jednym z berlińskich parków. Weszły właśnie w życie nowe przepisy nakazujące segregację ławek: te dla Żydów pomalowane zostały na jaskrawo żółto, na pozostałych zaś pojawiły się napisy "Tylko dla Aryjczyków".

Pewien Żyd miał zwyczaj po przerwie obiadowej siadać w parku, zawsze na tej samej ławce, i karmić gołębie. Pozostał wierny swemu nawykowi nawet wtedy, gdy na mocy nowych przepisów rasowych został jako żyd usunięty ze swego urzędniczego stanowiska. Karmił więc ze swej ławki gołębie, gdy podeszła doń starsza pani, którą znał pobieżnie z urzędu i która wiedziała, w jakich okolicznościach stracił pracę.

- Pan się pomylił powiedziała mu życzliwie, wskazując na napis „Tylko dla Aryjczyków" na oparciu ławki. - Wasza ławka jest tam - pokazała ręką kanarkowożółtą ławeczkę w sąsiedniej alejce.

Starsza pani ni słowem, ni tonem nie zdradziła żadnych wrogich uczuć pod adresem siedzącego na niewłaściwej ławce i być może ich nie czuła: antysemityzm, choć dość w Niemczech wówczas rozpowszechniony, nie był jeszcze postawą większości. Zwróciła mu po prostu uwagę, że naruszył, zapewne przez niewiedzę lub nieuwagę, i niechcący, przepisy tak jak zwróciłaby mu uwagę, gdyby usiłował wejść do budynku przez drzwi oznaczone tabliczką "Wyjście". Zapewne spodziewała się, że w odpowiedzi mężczyzna z zakłopotanym uśmiechem uchyli kapelusza, podziękuje i się przesiądzie na odpowiednią ławkę. Żyd wstał i opuścił park; nigdy tam już nie wrócił; zresztą kolejne przepisy i tak zabroniły mu wstępu.

Gdyby ktoś powiedział wówczas starszej pani, że właśnie uruchomiła pociągi do Auschwitz, to zapewne najpierw by się zdziwiła: o tej małopolskiej miejscowości nikt wszak jeszcze w świecie nie słyszał, następnie by nie uwierzyła, a wreszcie pewnie zapłonęłaby oburzeniem: jej chodziło tylko o przestrzeganie przepisów, a nie o mordowanie ludzi. To, że mogą być przepisy, których celem jest mordowanie ludzi, nie mogło jej przyjść do głowy. O Auschwitz jeszcze wtedy oczywiście usłyszeć nie mogła, ale nie słyszała też zapewne i o Waterbergu* czy Dajr az-Zaur**.

*niemieckie ludobójstwo w Namibii 1904

**tureckie ludobójstwo Ormian 1915

Z książki Ostateczne rozwiązania.

#historia #ciekawostki #cytaty