Dyskusja użytkownika RedCrescent

Witajcie, jest wtorek 22 wrzesnia roku Pańskiego 2026 a rosyjska Prawda pisze o przenosinach stolicy z Moskwy:

Nie ma wolnego potasu: Łukaszenko nie dał się wciągnąć w grę Trumpa przeciwko Kanadzie

Mińsk odciął Waszyngtonowi dostęp do białoruskich nawozów: Łukaszenko publicznie zaprzeczył głośnym obietnicom Trumpa i wyjaśnił, dlaczego cały potas już dawno trafił do...

• Naukowcy zbadali starożytnych ludzi za pomocą tomografii komputerowej i odkryli unikalną kombinację cech małpy i człowieka

• Stare iPhone'y zamiast obniżek cen zaczęły drożeć: co dzieje się z cenami Apple w Rosji

• Babcie z wieloma wnukami przeciwko kryzysowi demograficznemu: czy nowe ulgi pomogą zwiększyć przyrost naturalny

• 24 godziny w drodze: dlaczego Finnair uruchamia lot z Helsinek do Australii

• Po co Ameryce nowa bomba atomowa w erze dronów

• Moskwa – nie na zawsze? Dlaczego państwa przenoszą swoje stolice

• Brytyjska wioska poprosiła o przyjęcie do USA z powodu migrantów: dlaczego Piddington chciał stać się 51. stanem

Moskwa – nie na zawsze? Dlaczego państwa przenoszą stolice

GOSPODARKA » ZASADY GRY

Burmistrz Moskwy Siergiej Sobianin uznał przeniesienie stolicy Rosji za Ural, na Syberię lub na Daleki Wschód za kosztowne i mało skuteczne rozwiązanie. Podczas Moskiewskiego Forum Finansowego stwierdził, że doświadczenia wielu krajów pokazują: taka przeprowadzka oznacza przede wszystkim ogromne wydatki z budżetu federalnego, podczas gdy jej skuteczność okazuje się „praktycznie bliska zeru”.

Z punktu widzenia Moskwy stanowisko to jest całkiem zrozumiałe. Jednak sama idea przeniesienia stolicy wcale nie jest czymś niezwykłym. W historii świata zdarzało się to wielokrotnie — w celu rozwoju nowych terytoriów, uzyskania dogodniejszego położenia geograficznego, odciążenia starej metropolii, zapewnienia bezpieczeństwa lub zmiany geografii politycznej kraju.

Dla Rosji temat ten jest szczególnie interesujący ze względu na jej rozmiary. Moskwa leży na skrajnym zachodzie ogromnego terytorium. Kiedy w stolicy zaczyna się dzień pracy, we Władywostoku jest już wieczór. Syberia i Daleki Wschód zajmują większość terytorium kraju, jednak głównym ośrodkiem politycznym, finansowym i korporacyjnym pozostaje Moskwa.

Dlaczego państwa przenoszą stolice?

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest Brazylia. W 1960 roku stolica została przeniesiona z Rio de Janeiro do specjalnie wybudowanego miasta Brasília. Jednym z celów było zagospodarowanie wewnętrznych regionów kraju, ponieważ ludność i życie gospodarcze historycznie koncentrowały się wzdłuż wybrzeża. Wraz z nową stolicą rozwijała się sieć dróg i pozostała infrastruktura regionów centralnych.

Nigeria przeniosła funkcje stolicy z przeludnionego Lagos do Abudży, położonej znacznie bliżej geograficznego centrum kraju. W 2005 roku Mjanma rozpoczęła przenoszenie instytucji państwowych z Rangunu do Naypyidaw, miasta zbudowanego praktycznie od podstaw. Ten ostatni przykład pokazuje jednocześnie słabość tego typu przedsięwzięć: przeniesienie ministerstw jest znacznie łatwiejsze niż stworzenie pełnoprawnego centrum gospodarczego i społecznego.

Szczególnie interesującym przykładem dla przestrzeni postsowieckiej jest Kazachstan. Decyzja o przeniesieniu stolicy z Ałmaty do Akmoli została podjęta w 1994 roku, a od grudnia 1997 roku Akmola oficjalnie stała się stolicą. W 1998 roku miasto otrzymało nazwę Astana.

Wśród oficjalnych powodów wymieniano położenie geograficzne, dostępność transportową, możliwości dalszej zabudowy, a także problemy ekologiczne i sejsmiczne Almaty.

Jednocześnie wielu badaczy rozpatrywało tę decyzję również w kontekście geopolitycznym: przeniesienie centrum państwa na północ przyczyniło się do ściślejszej integracji tej części Kazachstanu. Czasami interpretuje się to nawet jako sposób na umocnienie pozycji Kazachstanu na terytoriach północnych w kontekście dyskusji o ich historycznych powiązaniach z Rosją. Nie można jednak uznać właśnie tego za oficjalną lub udowodnioną główną przyczynę przeniesienia stolicy.

Co zyskałby rosyjski region

Gdyby wyobrazić sobie przeniesienie stolicy Rosji, na przykład na Syberię, to wraz z administracją prezydenta, rządem, parlamentem i resortami federalnymi przeniosłyby się tam dziesiątki tysięcy urzędników i pracowników organizacji powiązanych z państwem.

Za nimi nieuchronnie podążyłaby część banków, największych przedsiębiorstw, mediów, kancelarii prawnych i firm konsultingowych. Potrzebne byłyby mieszkania, drogi, lotniska, szkoły, opieka medyczna i łączność. Powstałby ogromny popyt na siłę roboczą i usługi. W rzeczywistości państwo własnymi rękami stworzyłoby nowe centrum przyciągania.

To główny argument zwolenników tej idei: Rosja zyskałaby potężny biegun rozwoju poza europejską częścią kraju.

Jednak cena takiego eksperymentu byłaby kolosalna. Budynki rządowe, zabezpieczona infrastruktura, transport, mieszkania i komunikacja sprawiłyby, że przeprowadzka stałaby się wieloletnim megaprojektem. Jednocześnie Moskwa nigdzie by nie zniknęła. Pozostałyby tu miliony mieszkańców, ogromny rynek, biznes oraz infrastruktura zgromadzona przez stulecia. W rezultacie kraj mógłby uzyskać nie zastępstwo Moskwy, ale dwa niezwykle kosztowne centra.

Istnieje również problem odległości. Władysławek zbliżyłby władzę federalną do Dalekiego Wschodu, ale jednocześnie znacznie oddaliłby ją od głównej części ludności europejskiej Rosji. Wariant syberyjski wydawałby się bardziej logiczny z geograficznego punktu widzenia, jednak sama zmiana siedziby rządu nie stworzy przemysłu, nauki ani ludności.

Być może w ogóle nie chodzi o stolicę

Istnieje mniej spektakularna, ale znacznie bardziej praktyczna strona problemu – podział zasobów finansowych i administracyjnych między Moskwę a regiony. Największe zakłady produkcyjne mogą znajdować się tysiące kilometrów od stolicy, podczas gdy siedziby firm i znaczna część działalności finansowej są skoncentrowane w Moskwie.

W tym przypadku ważne jest, aby nie upraszczać systemu podatkowego. Nie można powiedzieć, że przedsiębiorstwo działa w regionie, jest zarejestrowane w Moskwie – i dlatego wszystkie jego podatki automatycznie trafiają do Moskwy. W szczególności podatek od zysków, w przypadku istnienia odrębnych oddziałów, jest rozdzielany między odpowiednie budżety zgodnie z zasadami ustalonymi przez prawo.

Nie oznacza to jednak, że problem centralizacji gospodarczej znika. Bardzo wiele zależy od struktury przedsiębiorstwa, lokalizacji jego oddziałów, pracowników i aktywów.

Przykładem jest Omsk — potężne miasto przemysłowe, w którym działają rafinerie ropy naftowej, zakłady petrochemiczne, przedsiębiorstwa z branży budowy maszyn oraz zakłady zbrojeniowe. W opublikowanych przez Federalną Służbę Podatkową statystykach z poprzednich lat największym płatnikiem podatków do budżetu obwodowego przez pewien czas był browar „Sun InBev”, podczas gdy największym podatnikiem w całym regionie była rafineria w Omsku. Przykład ten dobrze pokazuje, o ile bardziej złożona jest rzeczywista geografia podatkowa regionu przemysłowego niż lista zakładów zlokalizowanych na jego terytorium.

I tu pytanie „gdzie przenieść stolicę?” przekształca się w inne: czy dla rozwoju regionów konieczne jest przeniesienie Kremla?

Być może porównywalny efekt można osiągnąć mniej kosztownymi sposobami: umieszczając część federalnych resortów i przedsiębiorstw państwowych w dużych ośrodkach regionalnych, tworząc tam instytucje rozwoju, ośrodki naukowe i finansowe, poprawiając połączenia transportowe kraju oraz udoskonalając relacje międzybudżetowe.

Rosja sama już doświadczyła radykalnych zmian w geografii stolicy. Piotr I przeniósł stolicę z Moskwy do Sankt Petersburga, co odpowiadało jego dążeniu do reorientacji państwa w kierunku Bałtyku i Europy. W marcu 1918 roku rząd radziecki przywrócił stolicę do Moskwy – w warunkach I wojny światowej i zagrożenia dla Piotrogrodu.

Oznacza to, że przeniesienie stolicy to nigdy nie jest tylko przeprowadzka urzędników. To zmiana przestrzennej struktury państwa.

Sobianin słusznie zwraca uwagę na ogromne koszty takiego projektu. Jednak doświadczenia światowe pokazują bardziej złożony obraz sytuacji: nowa stolica rzeczywiście może stać się narzędziem rozwoju terytorialnego, ale sama w sobie nie rozwiązuje problemu nadmiernej centralizacji.

Być może Rosja wcale nie musi budować nowej Moskwy na Syberii. Znacznie ważniejsze jest zapewnienie, by duże rosyjskie miasto nie musiało samo przekształcać się w Moskwę, aby pozyskać inwestycje, środki finansowe, kadry i funkcje państwowe.

#rosja #ukraina #wojna #pravda