Kolejny, trzeci odcinek serii #dyktatorzy (postanowiłem zmienić społeczność z "Historia" na "Ciekawostki", bo w zasadzie seria polega na podawaniu 10 ciekawostek na temat danego dyktatora...). Tym razem jedna z najmroczniejszych postaci XX wieku - Enver Hodża.
KTO: Enver Hodża (Hoxha)
GDZIE: Albania
KIEDY: 1944-1985
-
Ur. 1908 w Gjirokastёrze, zm. 1985 w Tiranie.
-
Uważa się, że był najbardziej inteligentnym z komunistycznych dyktatorów. Znał świetnie język francuski, potrafił mówić także po turecku, serbsku, rosyjsku, włosku i angielsku. Studiował w Montpellier we Francji oraz w Paryżu (na Sorbonie), choć studiów nie ukończył. Jego prywatna biblioteka liczyła 22 tysiące książek w różnych językach.
-
Hodża nie tylko wiele czytał, ale też wiele pisał. Wydanie jego „Dzieł zebranych” liczy siedemdziesiąt (!) opasłych tomiszczy. Do tego należy dodać 13 tomów osobistego dziennika.
-
Był najdłużej sprawującym władzę dyktatorem komunistycznym – aż 41 lat.
-
Był też bodaj najbardziej odizolowanym przywódcą bloku komunistycznego. Nie chodzi nawet o to, że praktycznie nigdzie nie wyjeżdżał, a wizyty dyplomatyczne w Albanii należały do rzadkości. W 1961 roku Albania opuściła nieformalnie RWPG, w 1968 wystąpiła formalnie z Układu Warszawskiego (de facto nastąpiło to już w 1960). Hodża zerwał stosunki z ZSRR, zbliżając się do maoistycznych Chin, ale w latach 70 nastąpił też rozkład albańsko-chiński.
-
Uznaje się, że Hodża był ostatnim konsekwentnym stalinistą. W Albanii nigdy nie nastąpiła „odwilż”, dyktator utrzymywał twardy terror aż do śmierci w połowie lat 80.
-
Hodża panicznie bał się wojny atomowej z Zachodem. Za jego rządów w Albanii wybudowano ponad 750 tysięcy (!) bunkrów, czyli 5,7 bunkra na kilometr kwadratowy. Dla skali warto zauważyć, że w chwili śmierci Hodży Albania miała 2,9 miliona mieszkańców.
-
Istnieje hipoteza, że Jugosłowianie planowali zamach na Hodżę w latach siedemdziesiątych. Próbowali przekonać ówczesnego premiera Mehmeta Shohu, aby ten otruł dyktatora – premier miał jednak stchórzyć (w 1981 roku popełnił samobójstwo, niektórzy sądzą, że obawiał się represji na rodzinie, gdyby Hodża dowiedział się o planowanym zamachu).
-
Wprowadził oficjalny zakaz jakiejkolwiek religii. Za rządów Hodży wszystkie kościoły i związki wyznaniowe zostały zdelegalizowane, za praktykowanie religii groziło długoletnie więzienie a nawet śmierć.
-
Według statystyk z 2016 roku 45% Albańczyków pozytywnie ocenia Envera Hodżę, a 42% ma negatywną opinię.
Jak zwykle zapraszam do piorunowania, komentowania i obserwowania tagu #dyktatorzy (znajdują się tam dwa poprzednie odcinki o słowackim Jozefie Tiso i łotewskim Karlisie Ulmanisie).
