Czym jest filozofia?
Czym jest filozofia według was? Na to pytanie chciałbym byście mi odpowiedzieli po przeczytaniu tego tekstu. Słowo philosophia oznacza umiłowanie mądrości. Mówiąc krótko zadaniem filozofii jest poszukiwanie wiedzy, ale jakiej? Zdaniem Arystotelesa najwyższa wiedza to ta której pożądamy ze względu na nią samą, a nie z powodu pragmatycznych korzyści. Tutaj właśnie zarysowuje się różnica między naukami szczegółowymi i filozofią. Nauki szczegółowe jak fizyka czy biologia mają ograniczone pole zainteresowania jeśli chodzi o badania, ale filozofia poszukuje wiedzy ogólnej na temat funkcjonowania świata i sensu istnienia w tym świecie. Mówiąc prościej poszukiwali fundamentalnej zasady kierującej światem czyli tego co starożytni nazywali Arché. Tym samym stawiam filozofie jako wyższą dziedzinę nauki. Współcześnie jednak coraz częściej mówi się o instrumentalnym podejściu do filozofii w której poszukiwanie prawdy dla niej samej przestaje być celem. Filozofia stosowana to praktyka wykorzystywania filozofii do rozwiązywania konkretnych problemów nowoczesnego świata, np. w etyce biznesu, medycynie, ekologii czy technologii.
Osobiście nie mówię, że takie podejście do filozofii jest pozbawione swoich racji, ale ostatecznie pozostaje wierny staroświeckiej idei poszukiwania prawdy dla niej samej. Teraz pozostaje jednak pytanie jak filozofie należy uprawiać w sensie praktykować. Otóż odwołam się teraz do Makra Aureliusza który zachwalał filozofie za możliwość przeprowadzania ponadczasowego dialogu między nim, a myślicielami chociażby ze starożytnej Grecji. Większość filozofów nie buduje swoich teorii od zera tylko odnosi się do swoich poprzedników, analizuje ich argumentacje i tezy i w kontrze do nich stawia własne. Żeby jednak polemizować z innymi filozofami trzeba najpierw zrozumieć co ich teksty wyrażały. Tutaj w grę wchodzi hermeneutyka czyli sztuce interpretacji tekstów literackich i źródeł historycznych. Filozof Gadamer preferował tutaj metodę opartą na uznaniu kontekstu historycznego, dialogu i fuzji różnych horyzontów postrzegania. Następuje tu próba zrozumienia prawdy którą oferują dawni myśliciele co prowadzi do zaistnienia więzi porozumienia i to właśnie ta prawda jest głównym celem filozoficznego poznania.
Przynajmniej takie jest moje zdanie. Filozofia oczywiście oferuje sporo praktycznych nauk i umiejętności, ale to jednak prawda sama w sobie powinna być głównym przedmiotem jej zainteresowania, a żeby tą prawdę poznać to trzeba umieć wysłuchać co mieli i mają do powiedzenia inni filozofowie tym samym uczestnicząc w wielkim historycznym dyskursie. Głównym celem historii też powinno być zresztą zrozumienie dawnych dziejów, a więc ujmowanie ich w narracyjnym sensie, a nie suche przedstawianie faktów, ale to już temat na inną dyskusje.
#filozofia #historia #przegryw #przemyslenia
