Rzymskie castellum Celemantia na Słowacji, nad Dunajem. Castellum ciężko jest jednoznacznie zdefiniować. W źródłach opisywano je jako umocnienie, fort lub twierdzę, która w praktyce spełniała także zadanie wieży strażniczej.
Castellum to słowo powstałe jako zdrobnienie od castrum, czy obozu rzymskiego - tzw. "mały fort". Wspomina o tym m.in. Wegecjusz: "I jeśli po drodze nie ma starych umocnień należy budować małe forty w odpowiednich miejscach, otoczone dużymi rowami, dla schronienia zarówno dla pieszych, jak i jezdnych, tak, aby konwoje były odpowiednio strzeżone".
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
• 359 n.e. - urodził się cesarz Gracjan, który był orędownikiem odejścia od kultów pogańskich. Był władcą chrześcijańskim. Odmówił przyjęcia tytułu Pontifex Maximus, zniósł subwencje z kasy państwowej na tradycyjne kulty, a w 382 roku n.e. usunął ołtarz bogini Wiktorii z sali posiedzeń senatu.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Przestrzeń w szyku oraz szerokość frontu rzymskiego legionu
Zgodnie z przekazem Polibiusza, w okresie Republiki, rzymscy legioniści w szyku mieli około 180 cm przestrzeni (zarówno głębokości i szerokości), co dawało 3,24 metrów kwadratowych powierzchni. Pewniejsze źródło informacji - Wegecjusz - wskazywać ma jednak na szerokość 90 cm i głębokość 200 cm, czyli 1,8 metra kwadratowego.
Polibiusz swoje dane podaje w ustępie o porównaniu wartości bojowej legionu do falangi. Porównuje tutaj wyjątkowo dużą przestrzeń legionistów wobec ciasnego szyku falangistów (na każdego przypadało 90 cm szerokości i głębokości).
Jak podaje Polibiusz rzymski legionista miał mieć na tyle dużo przestrzeni, aby mieć swobodę w używaniu miecza do zadawaniu ciosów i rzucania oszczepem, jak i wystarczająco do zachowania poczucia bezpieczeństwa, że towarzysze są w pobliżu.
Jak zaznacza Adrian Goldsworthy rzymscy żołnierze, jeżeli wierzyć przekazom antycznym, mieli znacznie większą przestrzeń w szyku do np. brytyjskich oddziałów w czasie wojen napoleońskich - żołnierze na początku XIX wieku mogli liczyć jedynie na ok. 50-80 cm głębokości.
Republikański standardowy manipuł, liczący 120 żołnierzy, posiadał szerokość zwykle od 6 do 8 szeregów. Przy 6 szeregach głębokości, manipuł liczył w linii 20 ludzi, co przy podanej szerokości 90 cm dla legionisty dawało łącznie 18 metrów linii bojowej manipułu. Głębokość przy 200 cm na żołnierza to z kolei 12 metrów głębokości 6 szeregowego oddziału. Jak podaje Adrian Goldsworthy typowy legion miałby wówczas linię frontu, wraz z przerwami między manipułami, 365 metrów. Z kolei armia konsularna składająca się z dwóch legionów rzymskich i dwóch alae sprzymierzeńców posiadałaby front niemal 1,5 km.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Duży wpływ na klęskę powstania żydowskiego (lata 66-73 n.e.) miał podział wewnętrzny powstańców. Jerozolima została rozerwana wewnętrzną wojną domową pomiędzy czterema frakcjami: Zeloci jerozolimscy pod wodzą Eleazara Ben-Szymona (2400 ludzi), Zeloci galilejscy pod wodzą Jana z Gishali (6000 ludzi), sykariusze pod wodzą Szymona Bar Giora (10.000 ludzi) i Idumejczycy pod wodzą Jakuba Bar-Sosa i Szymona Bar-Katla (5000 ludzi).
Dopiero wkroczenie Tytusa Flawiusza w 70 roku n.e. na czele 70 tysięcy żołnierzy do Judei, spowodowało połączenie obu grup. Młody dowódca wcześniej zdobywający miasta i regiony wokół Jerozolimy usłyszawszy o zamieszaniu w stolicy Judei wyruszył na czele swojej potężnej armii. Zacisnął pierścień wokół Jerozolimy przygotowując atak na fortyfikacje.
Brak jednak porozumienia ponad podziałami oraz jednolitego dowództwa spowodowały, że Rzymianie mogli łatwiej odnieść zwycięstwo.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Kwintylian (Marcus Fabius Quintilianus, 35 - 95 n.e.) - sławny retor i pedagog w dziedzinie teorii wymowy. Pierwszy płatny z kasy państwowej nauczyciel retoryki:
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Rzymianie byli niezwykle przywiązani do swoich psów czy kotów. Niektóre psy posiadały specjalne medaliki, na których grawerowano instrukcję postępowania z zagubionym zwierzęciem.
Na jednym z brązowych medalików widnieje taki napis: "Trzymaj mnie jeśli się zgubiłem i zwróć mnie do mojego pana Viventiusa w majątku Callistus".
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Curatores aquarum - urzędnicy odpowiedzialni za wodociągi
W starożytnym Rzymie zarządzaniem systemem wodociągowym zajmowali się urzędnicy zwani curatores aquarum. Byli to senatorowie o randze konsularnej, mianowani przez cesarza, odpowiedzialni za nadzór nad budową, utrzymaniem i funkcjonowaniem akweduktów oraz sieci dystrybucji wody w mieście. Ich obowiązki obejmowały również egzekwowanie prawa wodnego, zapobieganie nielegalnym przyłączom oraz rozwiązywanie sporów związanych z dostępem do wody.
Do pomocy curatores aquarum mieli zespół pracowników, w tym techników, architektów i inżynierów, a także dużą liczbę niewolników publicznych, którzy wykonywali prace fizyczne związane z utrzymaniem infrastruktury wodnej.
Jednym z najbardziej znanych curatores aquarum był Sekstus Juliusz Frontynus, który w 97 roku n.e. objął to stanowisko i pozostawił po sobie traktat „De aquaeductu urbis Romae”, w którym szczegółowo opisał system wodociągowy Rzymu oraz swoje działania na rzecz jego usprawnienia.
Warto dodać, że Rzymianie stosowali różne mechanizmy do regulacji przepływu wody w akweduktach, w tym zawory i rozdzielacze, które pozwalały na kontrolowanie dystrybucji wody do różnych części miasta.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Dalej nie mogę uwierzyć że już w wtedy ludzie mieli wodociągi. W takiej dzisiejszej rosji na przykład, dostęp do bieżącej wody w domu to nadal luksus. Może dlatego że nie są oni warci miana człowieka.
• 69 n.e. - po przegranej bitwie z wojskami Witeliusza pod Bedriakum, samobójstwo popełnił cesarz Marek Salwiusz Othon (w miejscowości Brikselum). Zrobił to, ponieważ chciał uratować Rzym przed rozlewem krwi w wojnie domowej. Witeliusz ruszył następnie na Rzym, gdzie ogłosił się nowym cesarzem.
• 73 n.e. - wódz rzymski Flawiusz Silwa po zbiorowym samobójstwie obrońców zajął żydowską twierdzę Masada. Tym samym zakończyło się powstanie żydowskie. Upadek żydowskiej twierdzy Masady tak jest opisany przez historyków: "Eleazar tej nocy przedstawił ludowi, by najpierw swoje żony i dzieci, a następnie samych siebie zabili. Następnego dnia Rzymianie znaleźli 967 trupów z wyjątkiem dwóch kobiet i pięciorga dzieci, ukrytych w pieczarach".
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Rzymska mozaika ukazująca trzy Gracje. Obiekt został znaleziony w Domu Apollo w Pompejach. Datowany na I wiek n.e. W tej chwili znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Neapolu.
Gracje (rzymskie odpowiedniczki greckich Charyt) były to bogini wdzięku, piękna i radości. Boginie te uwielbiały taniec, zabawę, muzykę. Opiekowały się młodzieżą i patronowały sztuce pięknej. Ich imiona to: Aglaja ("Promienna"), Eufrozyna ("Rozumna") i Taleja ("Kwitnąca").
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
W antycznym Rzymie uczniowie uczyli się tabliczki mnożenia przez powtarzanie za nauczycielem np. słów: bis bina quattuor - decantare, co znaczy "dwa razy dwa, cztery - wygłaszać".
Nauczyciel liczenia na palcach lub kamykach nazywał się calculator lub librarius. Calculator pełnił także rolę księgowego w domu patrycjusza. W swojej pracy wykorzystywał sprzęt łatwy do przenoszenia i mogący zachować wynik dokonanych obliczeń - tzw. calculi czyli liczydło.
Jego rozwinięciem był znany późno-rzymski abacus, który pozwalał po raz pierwszy inżynierom, kupcom i poborcom podatków zabierać ze sobą swój własny "kalkulator" i znacznie przyspieszać operacje.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
• 55 p.n.e. - Ptolemeusz XII Neos Dionizos, po obaleniu (dzięki rzymskiej interwencji) swej córki Bereniki IV, przejął ponownie władzę w Egipcie. Armia pod dowództwem prokonsula Syrii, Aulusa Gabiniusza (który dostał od Ptolemeusza 10.000 talentów łapówki) pokonała Archelaosa - męża Bereniki - który zginął w walce, i zdobyła Egipt. Ptolemeusz objął ponownie tron, a pierwszym jego krokiem w drugim okresie sprawowania władzy było zamordowanie rządzącej dotychczas córki Bereniki IV i jej zwolenników.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Malunek ścienny z Herkulanum, przedstawiający odpoczywającego po spektaklu aktora tragicznego. Fresk datowany jest na I wiek n.e. Obiekt znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Neapolu.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Zimą 102 roku p.n.e. jeden z legionów, został wysłany do doliny Adygi, blisko dzisiejszego Trydentu. Konsul Kwintus Lutacjusz Katulus, chciał tym ruchem, opóźnić ruchy nadciągających Cymbrów - germańskich najeźdźców z północy. Na nieszczęście dla legionistów, Cymbrowie okrążyli ich pozycję i szykowali się do zniszczenia rzymskich sił w dolinie.
Świadomy tego, że jedyną możliwością przetrwania jest przebicie się przez hordy barbarzyńców, Gnejusz Petrejusz, primus pilus legionu, przedstawił plan swemu przełożonemu. Dowodzący trybun był jednak niezdolny do podjęcia jakiejkolwiek decyzji, prawdopodobnie widząc w jakiej znajduje się sytuacji, po prostu spanikował. Petrejusz wiedząc, że od podjęcia szybkiej decyzji, zależą losy jego i jego żołnierzy, dobył miecza i zakończył życie trybuna, po czym przejął dowództwo. Jego atak zakończył się takim sukcesem, że Germanie nie ścigali Rzymian.
Po powrocie do armii konsula, Petrejusz został pochwalony za swoje czyny oraz otrzymał wieniec z trawy (corona graminea). Odznaczenie to było przyznawane za ocalenie armii od katastrofy.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
Hypatia z Aleksandrii – uczona w cieniu przemian religijnych i politycznych
W czasach przełomu między starożytnością a średniowieczem, kiedy chrześcijaństwo umacniało swoją pozycję jako religia państwowa, doszło do wydarzeń, które odcisnęły piętno na historii kultury i nauki. Jedną z najbardziej znanych postaci tego okresu była Hypatia – filozofka, matematyczka i astronomka, której tragiczna śmierć stała się symbolem zmian zachodzących w ówczesnym świecie.
W latach 391–392 cesarz Teodozjusz I wydał tzw. Edykty Teodozjańskie, które zakazywały praktykowania kultów niechrześcijańskich, kontemplowania pogańskich posągów i składania ofiar w świątyniach. Na mocy tych edyktów zniszczono m.in. Serapeum w Aleksandrii, jedną z najwspanialszych świątyń starożytnego świata, poświęconą bogu Serapisowi. Cezareum – świątynia Augusta – zostało przekształcone w kościół chrześcijański. Wraz z objęciem urzędu biskupiego przez Cyryla w 412 roku, sytuacja wyznawców dawnych religii oraz społeczności żydowskiej w mieście uległa dalszym zmianom. W Aleksandrii działała również grupa kaznodziejów chrześcijańskich – tzw. parabolani – która zyskiwała coraz większe wpływy.
W tym właśnie kontekście pojawia się Hypatia – uczona wywodząca się ze szkoły Platona i Plotyna. Córka filozofa Teona, prowadziła wykłady z matematyki, astronomii i filozofii, które przyciągały słuchaczy z różnych części imperium. Znana była także z kontaktów z prefektem Aleksandrii – Orestesem, co wywołało niechęć niektórych środowisk lokalnych.
W marcu 415 roku Hypatia została zaatakowana przez grupę mieszkańców miasta. Według relacji Sokratesa Scholastyka, została wyciągnięta z powozu, pozbawiona życia, a jej ciało spalono w miejscu zwanym Cinaron.
Śmierć Hypatii nie była jedynie osobistym dramatem – przez wielu została odczytana jako symboliczny koniec epoki klasycznej filozofii i nauki greckiej, która ulegała stopniowemu wyparciu przez nowy porządek społeczno-religijny. Postać Hypatii powracała w dziejach – była upamiętniana przez oświeceniowców, romantyków i współczesnych humanistów jako symbol niezależnej myśli i umiłowania wiedzy.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
• Obchodzono Cerealia (Cereales), święto ku czci bogini Cerery (Ceres), trwające od 12 do 19 kwietnia. Połączone było z igrzyskami (ludi Cereales). Owidiusz wspomina, że w czasie Ceraliów do ogonów lisów przywiązywano małe, palące się pochodnie. Zwierzęta były następnie wypuszczane na arenę Circus Maximus. Nieznane są powody takiego rytuału. Uważa się, że taki zabieg wpływał pozytywnie na wzrost plonów i chronił je przed wszelkimi chorobami. Owidiusz podaje wytłumaczenie tego rytuału w mitycznej historii. Chłopiec z prowincji przyłapał lisa na wykradaniu kurczaków. Zdecydował się go podpalić, nie przewidział jednak, że zwierzę ruszy na pole i spali wszystkie plony poświęcone bogini Ceres. W czasie Ludi Ceriales miały miejsce igrzyska (ludi circenses), zabawy, wyścigi rydwanów, a od 175 roku p.n.e. także występy teatralne (ludi scaenici).
• 295 p.n.e. - poświęcono świątynię Jowisza Wiktora (Zwycięzcy) na Kwirynale.
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/
