I jeszcze od Thorkill
Komentarz do aktualizacji strat ukraińskich na portalu Ualosses.
Niedawno portal Ualosses - właściwie jedyne większe źródło danych na temat strat ukraińskich sił zbrojnych w wojnie z Rosją - opublikował sporą aktualizację oraz wprowadził nową funkcjonalność: mapę przedstawiającą straty w ujęciu geograficznym. Według portalu w konflikcie z Rosją od 24 lutego 2022 roku zginęło lub zaginęło (KIA i MIA) niespełna 225 tysięcy ukraińskich żołnierzy.
Trzeba od razu zauważyć, że dane te są mocno niepełne. Ponieważ w ramach własnego projektu sporo pracowałem na tej bazie danych na poziomie pojedynczych rekordów, posiadam pewną wiedzę na temat jej metodologii.
Metodologia osób lub osoby stojącej za portalem Ualosses opiera się w zdecydowanej większości na przeszukiwaniu oficjalnych stron rządowych i samorządowych bądź dedykowanych serwisów. W przypadku zabitych monitorowane są głównie strony władz lokalnych, gdzie co jakiś czas zamieszczane są informacje o żołnierzach zameldowanych w danej miejscowości. Jeśli chodzi o zaginionych, głównym źródłem informacji jest oficjalna baza danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, służąca do poszukiwania osób zaginionych. Twórcy nie korzystają natomiast z danych pochodzących z mediów społecznościowych, takich jak np. Facebook.
Baza osób zaginionych ukraińskiego MSW opiera się na oficjalnych zgłoszeniach rodzin. Z tego względu pomija ona osoby, które nie mają bliskich lub z różnych względów nie utrzymują z nimi kontaktu (uzależnienia, przestępczość, bezdomność). Z doniesień medialnych wiadomo, że znaczna część takich osób trafiła później do jednostek szturmowych - głównie 425 Pułku Szturmowego - i tam zaginęła.
Powyższa metoda zbierania danych ma kilka istotnych mankamentów:
1. Władze samorządowe szczebla podstawowego (hromady wiejskie, osiedlowe oraz małe miasta) sumiennie informują o mieszkańcach, którzy jako żołnierze Sił Zbrojnych Ukrainy (ZSU) zginęli na służbie. W miejscowościach tych powstają również różnego rodzaju miejsca pamięci (patrz materiał wideo z Hajsyna poniżej). Z niewiadomych względów tego typu informacji nie podaje jednak duża część samorządów z obwodu zakarpackiego oraz zachodniej części obwodu odeskiego.
2. Tylko część miast liczących od 50 do 100 tysięcy mieszkańców informuje o poległych żołnierzach pochodzących z ich terenu. Jeśli chodzi o duże miasta, nie robi tego żadne z nich.
Z powyższych powodów baza danych Ualosses jest niepełna, a przewaga rekordów dotyczących mieszkańców terenów wiejskich częściowo ją zniekształca. Widać to choćby po statystykach podziału KIA i MIA według jednostek, w których służyli poległymi.
Na pierwszym miejscu znajduje się 36. Brygada Piechoty Morskiej (2788 przypadków KIA i MIA), co jest bezpośrednim efektem walk w Krynkach. Jednak kolejne miejsca zajmują jednostki desantowo-szturmowe oraz brygady zmechanizowane z obwodów lwowskiego, iwano-frankowskiego i żytomierskiego (95 Brygada Desantowo-Szturmowa, 10 Górska Brygada Szturmowa, 24 Brygada Zmechanizowana). Wynika to wyłącznie z lepszej dostępności danych, ponieważ bazą rezerwistów dla tych jednostek są hromady wiejskie i osiedlowe, których władze regularnie informują na swoich stronach o śmierci obywateli. W rzeczywistości na czele listy KIA i MIA powinny znajdować się 425 Pułk Szturmowy „Skala” oraz 225 Pułk Szturmowy.
Jako przykład tego, jak bardzo dane o 425 Pułku Szturmowym są zaniżone, niech posłużą walki o miejscowość Szewczenkowe pod Pokrowskiem z grudnia 2024 - lutego 2025 roku. Z postów publikowanych wówczas na grupach poszukiwawczych na Facebooku oraz z doniesień medialnych (informujących o tym, że „wyzerowano cały batalion”) wiadomo, że były to starcia niezwykle ciężkie i krwawe dla tej jednostki. Tymczasem w bazie danych Ualosses znajduje się zaledwie 40 rekordów dotyczących 425 pułku z tego okresu.
Odpowiedź na pytanie, jak bardzo niepełna jest baza Ualosses, jest oczywiście trudna. Osobiście nie podejmuję się rozstrzygania, czy obecny wynik (225 tys.) należy mnożyć razy dwa, czy może razy trzy aby uzyskać prawdziwy szacunek. Prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się dokładnie, ilu ukraińskich żołnierzy zginęło w tej wojnie.
