Łazik Perseverance pokonuje dystans maratonu i jedzie dalej

Łazik agencji NASA Perseverance po 1945 dniach pokonał na powierzchni Marsa dystans maratonu, czyli 42 kilometry i 195 metrów. Co prawda miało to miejsce trzy dni temu, ale doby nie rozciągnę. Obecnie licznik pokazuje 42,510 kilometrów pokonanego dystansu.

Aktualna lokalizacja Perseverance: https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/location-map/

Jest to drugi łazik, który osiągnął taki dystans na powierzchni Marsa. Rekord dzierży łazik Opportunity, który pokonał 45,160 km do momentu utraty kontaktu w czerwcu 2018 roku. Sam łazik Opportunity był częścią programu Mars Exploration Rover, w skład którego wchodził także bliźniaczy łazik Spirit. Łaziki zostały wysłane na Marsa kolejno w czerwcu i lipcu 2003 roku. Cały program zakładał, że maszyny będą bardziej jako sprinterami niż maratończykami. Podstawowy plan misji obejmował 92 ziemskich dni ich pracy na powierzchni Marsa. Tymczasem Spirit funkcjonował przez 2695 dni a Opportunity przez 5498 dni, czyli ponad 15 lat.

Zdjęcia panoramiczne: http://www.nev-t-gigamacros.com/percy.html

Biorać pod uwagę, że Perseverance funkcjonuje bez większych problemów, w ciągu najbliższych miesięcy pobije rekord. W ciągu ostatnich 24 godzin przejechał 198,15 metrów. Największy dystans pokonany w ciagu marsjańskiej doby to 411,7 metrów i miało to miejsce dokładnie rok temu, bo 20 czerwca 2025 roku. Takie duże dobowe odległości są pokonywane jedynie, gdy łazik jest w fazie tranzytu, który zbyt często się nie zdarza. Misja Mars 2020, której najważniejszą częścią jest Perseverance, skupia się na badaniu geologii i klimatu w celu odnalezienia śladów mikrobiologicznych oraz zbierania danych na poczet przyszłych misji. W programie misji znajdują się konkretne lokalizacje, które na podstawie danych z satelit wydają się interesującymi z punktu widzenia geologii. Z tego powodu łazik na kilka miesięcy zatrzymuje się w jednej lokalizacji i po wykonaniu oraz wstępnym przeanalizowaniu danych przejeżdza dalej, gdzie wciąż w trakcie takiego przejazdu wynoszącego ok. 200 metrów dziennie dokonuje pomiarów oraz fotografie. Wielokrotnie zdarzyło się, że plan uległ zmianie, ponieważ dane wykazały na tyle interesujące, że łazik dokonał nieplanowanego postoju na kilka tygodni.

Miały miejsce także inne sytuacje jak choćby rok temu, gdy po opuszczeniu miejsca nazwanego Witch Hazel Hill, po blisko dwóch miesiącach wrócił w jego pobliże w celu wykonania dodatkowych wierceń i przechwycenia próbki gleby. Wtedy w trakcie powrotu do tego miejsca łazik pokonał rekordowy dystans dobowy, ponieważ wracał praktycznie tą samą ścieżką, którą poruszał się wcześniej, więc jakiekolwiek dodatkowe pomiary wydawały się zbędne.

https://www.youtube.com/watch?v=nNAaYlKVDtk

Rekordowy przejazd 412 metrów w ciągu doby

Inzynierowie Jet Propulsion Laboratory, którzy są odpowiedzialni za misję Mars 2020 przewidują, że łazik Perseverance przetrwa bez większych problemów do 2031 roku i do tego czasu będzie w stanie pokonać 100 kilometrów. Swoje przewidywania bazują na doświadczeniach z łazikiem Curiosity, który jest właściwie identyczną konstrukcją względem Perseverance. W czasie planowania misji Mars 2020 szukano oczywiście pewnych oszczędności, więc postanowiono wykorzystać projekt oraz sporo części łazika Curiosity. Najważniejsze zmiany pomiędzy konstrukcjami to dostosowanie do zbierania próbek geologicznych i ich magazynowanie, transport wiropłata Ingenuity oraz całkowicie nowy projekt kół. Curiosity rozpoczął badania na Marsie w sierpniu 2012 roku i był całkowicie nowatorską konstrukcją, która znacząco przewyższała poprzednie. Jeszcze w trakcie pierowtnej misji zauważono problem z kołami, które zbyt szybko zaczęły degradować. Łazik waży 899 kilogramów, gdy wcześniejsze osiągały maksymalnie 185 kilogramów. Większa masa oraz twardsza gleba od przewidywań sprawiły, że wprowadzono zmiany w planowaniu przyszłych tras. Curiosity funkcjonuje do dziś i pomimo trudności pokonał dotychczas 37,13 kilometrów. Na podstawie tych doświadczeń zaprojektowano nowe koła dla Perseverance, które okazały się o wiele lepsze, ponieważ po 5 latach i całym pokonanym dystansie nie wykazują strukturalnych uszkodzeń.

Porównanie Sojourner (1997), Spirit/Opportunity (2004) i Curiosity (2012).

Koła łazika Curiosity w marcu 2026 roku. https://mars.nasa.gov/msl/multimedia/raw-images/

Od dawien śledzę wszelkie misje pozaziemskie i wciąż trudno uwierzyć mi, że kolejno lądowanie Curiosity było blisko 14 lat temu i lądowanie Perseverance ponad 5 lat temu. Ogladałem transmisje na żywo obu lądowań i w przypadku tego ostatniego mam wrażenie, jakby to było wczoraj. Nagrania z lądowania w lutym 2021 roku do dzisiaj robi ogromne wrażenie i często myślę jaki jest to ogromny skok technologiczny. W czasach, gdy moi dziadkowie urodzili się, to nie istniał jeszcze komputer elektroniczny a co dopiero jakiś tranzystor. Tymczasem byli świadkami pierw kroku Neila Armstronga w lipcu 1969 roku a ponad 50 lat później mogli obejrzeć w 4K lądowanie maszyny o wadze ponad tony, która jest powoli opuszczana na linie z rakietowego dźwigu na powierzchnię planety oddalonej o 203 mln kilometrów. Dwa miesiące później z łazika zostaje oddzielony wiropłat Ingenuity, który po dwóch tygodniach wykonuje pierwszy, kontrolowany lot w atmosferze poza Ziemią. Ingenuity został zaprojektoway z założeniem wykonania 5 lotów w ciągu 30 dni. Ostatecznie wykonał 72 loty w ciągu blisko 3 lat i w trakcie wielokrotnie przekraczał założenia projektowe.

https://www.youtube.com/watch?v=4czjS9h4Fpg

Lądowanie Perseverance

Do dzisiaj pewne rzeczy wywołują zaskoczenie, ponieważ ilość danych przesyłanych z Perseverance oraz Curiosity jest ogromna. Mało osób wie, że istnieje strona, która przedstawia zdjęcia z kolejnych dni na Marsie w formie Street View. W przypadku przeglądania zdjęć z czasu przebywania w lokalizacji prowadzenia intesywniejszych badań można łatwo natrafić na zdjęcia w bardzo wysokiej rozdzielczości w formie 360 stopni. Dodatkowo istnieją strony, które przedstawiaja jedynie panoramiczne zdjęcia w wysokiej rozdzielczości. Istnieją także filmy przedstawiające przejazdy łazika, choćby ten najdłuższy jest dostępny na kanale Jet Propulsion Laboratory. Wszystkie zdjęcia są dostępne na stronie internetowej misji Mars 2020, lecz nie wszystkie są dostępne w łatwej formie. Obróbka wymaga mocy obliczeniowych, a to kosztuje. Ciekawe linki zmieściłem na samym dole.

Selfie z marca 2026: https://www.flickr.com/photos/kevinmgill/55142508016/in/photostream/

Na końcu wspomnę, ile kosztowało przejechanie tych dotychczas 42 kilometrów i 510 metrów. Zgodnie ze sprawozdaniami finansowymi opracowanie konstrukcji Perseverance wraz ze wszystkimi przyrządami pochłonęło 2,2 mld dolarów, opracowanie wiropłatu Ingenuity wyniosło około 80 mln dolarów, rakieta startowa i lot na Marsa kosztował około 243 mln dolarów, pierwsze 2,5 roku na powierzchni Marsa wymagało 296 mln dolarów i kolejne 3 lata do dzisiaj to około 210 mln dolarów, bo jest to we wspólnym budżecie eksploracji Marsa. Całość ponad 3 mld dolarów, więc ponad 71 tysięcy i 250 dolarów za każdy pokonany metr. Czy się opłacało to subiektywna ocena, bo jedyna obiektywna rzecz to przynajmniej ładne zdjęcia są. Dwa miesiące temu Sabastian Sawe oraz Yomif Kejelcha jako pierwsi przebiegli maraton poniżej 2 godzin. Sabastian Sawe jako zwycięzca i rekordzista otrzymał za ten wyczyn co najmniej 982 tysiące dolarów. Mógłby za to przejechać blisko 14 metrów na Marsie.


Mapa z danymi (może zamulać): https://www.perseverancerover.spatialstudieslab.org/?page=Jezaro-Crater

Zdjęcia sferyczne: https://maps.planet.fu-berlin.de/jezero/
Zdjęcia: https://areo.info/mars20/
360 stopni VR: https://www.360cities.net/image/perseverance-watson-selfie-near-sally-s-cove-sol-1500/vr

À la street view: https://marslife.org/ (są także pozostałe łaziki)

#ciekawostki #mars #nasa