Katastrofa lotnicza nad Zagrzebiem

10 września 1976 roku, w wyniku zderzenia dwóch samolotów pasażerskich zginęli wszyscy znajdujący się na ich pokładach, łącznie 176 osób.

Samolot Hawker Siddeley HS-121 Trident, o znaku rejestracyjnym G-AWZT, linii British Airways (lot BA476) leciał z Londynu do Stambułu z 54 pasażerami (oraz 9 członkami załogi) na wysokości 33000 stóp. W tym samym czasie samolot McDonnell Douglas DC-9-32, o znaku rejestracyjnym YU-AJR, linii Inex-Adria Aviopromet (lot JP550), lecący ze Splitu do Kolonii ze 108 pasażerami (oraz 5 członkami załogi), miał przeciąć kurs Tridenta z różnicą wysokości wynoszącą minimum 1000 stóp. Na skutek błędnych poleceń z wieży kontroli lotów w Zagrzebiu, DC-9 wzniósł się na wysokość 33000 stóp i zderzył się z Tridentem.

Jako przyczynę katastrofy podano błąd kontrolera z Zagrzebia, Gradimira Tasicia. W 1977 został on skazany na 7 lat więzenia, jednak rok później odzyskał wolnośc w wyniku amnestii. Łącznie z pobytem w areszcie przed i podczas procesu, spędził za kratami ponad dwa lata. Wyrok komentowany był jako zrzucenie winy na Tasicia w celu zatuszowania rażących zaniedbań kontroli lotu w Zagrzebiu. Uszkodzony radar zainstalowany tam w 1973 roku pokazywał wysokość lotów z marginesem błędu do 1000 stóp, co było wówczas minimalną różnicą pułapów dla przecinajacych swoje kursy samolotów. Usterka ta nie została usunięta przez 3 lata, aż do katastrofy. Zamiast wymaganych 60 osób w Zagrzebiu pracowało tylko 30, przez co personel był przeciążony pracą. Przede wszystkim zaś Tasić nie miał prawa wydawać poleceń załogom samolotów - dopiero rozpoczynał pracę w kontroli lotów w Zagrzebiu i pełnił rolę asystenta kontrolera, który tuż przed katastrofą wyszedł poszukać swojego zmiennika.

O 1029 GMT, w wyniku odczytu błędnych danych dotyczących wysokości z radaru, Gradimir Tasić nakazał DC-9 pozostanie na aktualnej wysokości celem uniknięcia kolizji z Tridentem. W tamtym momencie obydwa samoloty znajdowały się na wysokości 33000 stóp. Tasić nie sprawdził danych o wysokości z innych źródeł, nie wziął również pod uwagę poprawki na błędne dane podawane przez radar, o czym w zagrzebskiej kontroli lotów wiadomo było od trzech lat. Teoretycznie nie miał również prawa kontaktować się z załogami i wydawać im poleceń.

Śledztwo w sprawie katastrofy wykazało dodatkowo, że rozmowy z załogą DC-9 prowadzone były w języku serbsko-chorwackim, przez co brytyjska załoga Tridenta nie mogła zrozumieć rozmów i zorientować się w sytuacji. Piloci samolotu British Airways nie byli jednak zbytnio zainteresowani sytuacją wokół samolotu - odsłuch nagrań z czarnych skrzynek wykazał, że przed katastrofą nie obserwowali okolicy, ale czytali gazety i komentowali artykuły, pozostawiając maszynę w rękach autopilota. Relacje świadków i służb ratunkowych mówiły o osobach ocalałych z katastrofy, jednak ostatecznie wszyscy zmarli przed przewiezieniem do szpitali.

Na zdjęciu: Hawker Siddeley HS-121 Trident G-AWZT, jedna z maszyn biorących udział w katastrofie. Źródło: Wikimedia Commons, licencja: GFDL 1.2

#historia #ciekawostki #lotnictwo #aircraftboners #samoloty #katastrofylotnicze