Brązy z San Casciano.
hejto.pl
O niesamowitym znalezisku poinformował już @Miszcz_Joda Jego tekst możecie przeczytać tutaj.
Chciałem napisać o znalezisku trochę szerzej, rzecz jest bowiem wyjątkowa. Ale po kolei.
Miasteczko San Casciano dei Bagni (nazwa znacząca) leży niedaleko Sieny, w Toskanii. Malowniczo położona miejscowość słynie z gorących źródeł. Ich dobroczynne właściwości wykorzystywano już w Starożytności. Nie dziwi więc odkrycie (badania prowadzone są od 2019 r.) pozostałości budynków termalnych. Zaskakujący był za to depozyt złożony na dnie jednego z basenów. Było to bowiem łącznie ok. 24 brązowych figur różnej wielkości, od maleńkich figurek po takie ponad metrowej wysokości. Wśród posągów odnaleziono też łącznie ok. 6 tys. monet.
Figura efeba in situ. Zdjęcie oddaje warunki w którym przyszło pracować archeologom. Fot. ANSA/EPA
Jeśli chodzi o brązy to zidentyfikowano Apolla i Higieję, a także efeba, reszta rzeźb przedstawia matrony, dzieci oraz cesarzy (w jednym widziałbym Augusta bądź Kaligulę, niestety nie dotarłem do informacji kogo konkretnie mają na myśli badacze). Najstarsze rzeźby pochodzą najprawdopodobniej z II w. p.n.e. a najmłodsze z I w. n.e. Podobnie sytuacja ma się z monetami, najstarsze to egzemplarze etruskie, najmłodsze pochodzą z okresu wczesnego cesarstwa.
Część wydobytych monet. W odnalezionym zbiorze znalazły się monety złote, srebrne oraz miedziane. Fot. Jacopo Tabolli
Zarówno brązy jak i monety zachowały się bardzo dobrze dzięki warunkom panującym w termalnych wodach łaźni. Należy się jednak zastanowić jak w ogóle rzeźby znalazły się w wodzie? Badacze włoscy podejrzewają jakiś rodzaj rytuału ofiarnego, być może ofiarę zakładzinową bądź przebłagalną. Faktem jest, że rzeźb i monet nie wydobyto aż do teraz, i musiały one być obecne aż do zamknięcia łaźni w V wieku. Był to wyjątkowo burzliwy okres w dziejach półwyspu Apenińskiego. Co najciekawsze łaźnie nie podzieliły losu innych rzymskich budowli, nie zostały zniszczone ani przebudowane. Wejście do nich zatarasowano głazami, a samą budowlę zapomniano.
Zblieżenie na twarz jednej z matron. Fot. ANSA/EPA
Jacopo Tabolli, profesor z Uniwersytetu w Sienie wypowiedział się o odkryciu jako "tym które napisze historię na nowo". Padły też wypowiedzi o jednej z największych odkryć rzeźb z brązu w obszarze Śródziemnomorza. Z reguły podchodzę z rezerwą do takich rewelacji, zrzucając je na karb parcia na szkło niektórych pracowników naukowych (wszak wszyscy jesteśmy ludźmi...). Tutaj muszę się jednak przychylić do słów Masimmo Osanny, dyrektora generalnego włoskich muzeów, że jest to najważniejsze
odkrycie antycznych brązów od 1972, kiedy to wydobyto słynne brązy z Riace (swoją drogą zasługują na osobny wpis). Rzeźby z brązu, jako materiał na przetop były niezwykle łakomym kąskiem dla tych którzy nastali po Rzymianach. Z tego powodu przetrwało ich o wiele mniej niż np. egzemplarzy marmurowych (żeby nie wspominać o terakocie). Odnalezienie takiej ilości, tak zachowanych rzeźb to faktycznie gratka, i bez wątpienia jedno z największych odkryć przynajmniej ostatniej dekady.
Archeolodzy wracają do San Cassciano w przyszłym roku na wiosnę, być może kontynuacja badań rzuci jaśniejsze światło na historię lokalnych term i dostarczy nowych znalezisk.
Wpis powstał na podstawie następujących informacji prasowych, zdjęcia często się powtarzają, ale myślę, że warto zerknąć:
https://www.archaeology.wiki/blog/2022/11/09/large-group-of-bronze-statues-found-in-italy/
https://edition.cnn.com/style/article/italy-bronze-statues-tuscany/index.html
https://www.bbc.com/news/world-europe-63564404
Można też zerknąć na film na Youtubie, pokazane są już oczyszczone zabytki i praca przy ich konserwacji:
