Wybrane rocznice wypadające 29 grudnia.

Nietypowe święta: Dzień Narodzin Niedźwiedzi Polarnych

• 1170 – Na polecenie króla Anglii Henryka II Plantageneta został zamordowany arcybiskup Canterbury Tomasz Becket. Biskup sprzeciwiał się próbom zwiększenia władzy państwa nad kościołem planowanych przez monarchę. Beckett stał się jednym z najważniejszych męczenników kościoła angielskiego.
  

• 1489 – Rekonkwista: Almería została zdobyta przez wojska katolickie i wyjęta spod panowania Emiratu Grenady.
  

• 1577 – Podkanclerzy koronny Jan Zamoyski poślubił swoją drugą żonę Krystynę Radziwiłłównę oraz złożył u Jana Kochanowskiego zamówienie na napisanie Odprawy posłów greckich.
  

• 1591 – Skonfliktowany z ruskim magnatem kresowym Januszem Ostrogskim hetman kozacki Krzysztof Kosiński napadł na jego dwór w Białej Cerkwi. Prywatny zatarg przeistoczył się wkrótce w rebelię kozacko-chłopską, od nazwiska przywódcy nazwaną powstaniem Kosińskiego.
  

• 1605 – Angielski żeglarz i odkrywca John Davis został zamordowany przez japońskich piratów w Cieśninie Malakka.
  

• 1655 – Potop szwedzki: polska szlachta zawiązała antyszwedzką konfederację tyszowiecką.
  

• 1664 – Sąd sejmowy skazał na karę śmierci, konfiskatę dóbr i utratę stanowisk hetmana i marszałka wielkiego koronnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego, oskarżonego o podburzanie szlachty przeciwko królowi Janowi Kazimierzowi, próbę przejęcia władzy, zdradę stanu i przekupstwa.
  

• 1720 – Założono najstarszą, działającą nieprzerwanie do dziś, kawiarnię Caffè Florian w Wenecji.
  

• 1830 – Dyktator powstania listopadowego gen. Józef Chłopicki powołał Komisję Rozpoznawczą, która miała się zajmować osobami podejrzanymi o szpiegostwo na rzecz Rosji.
  

• 1835 – Niewielka grupa Czirokezów podpisała z przedstawicielami władz amerykańskich niekorzystny dla całego plemienia traktat z New Echota.
  

• 1845 – Dotychczasowa niepodległa Republika Teksasu przystąpiła jako 28. stan do Unii (USA). 
  

• 1860 – Został zwodowany pierwszy brytyjski pancernik HMS „Warrior”. Pierwszy żelazny okręt pancerny oraz największy, najszybszy, najsilniej uzbrojony i najciężej opancerzony okręt w chwili powstania.
  

• 1876 – 92 osoby zginęły, a 56 zostało rannych w wyniku runięcia mostu wraz z przejeżdżającym po nim pociągiem pod Ashtabula w amerykańskim stanie Ohio.
  

• 1890 – Wojsko amerykańskie dokonało masakry Dakotów nad strumieniem Wounded Knee. Było to ostatnie duże starcie zbrojne między armią USA a Indianami Wielkich Równin. Starcie, nazywane przez wiele starszych (zwłaszcza amerykańskich) źródeł „bitwą”, przez większość historyków uważane jest obecnie za masakrę ze względu na znaczną przewagę sił i uzbrojenia 7. Pułku Kawalerii nad – złożoną w dużej części z kobiet i dzieci oraz rozbrojoną wcześniej – grupą Lakotów Minneconjou wodza Wielkiej Stopy (ang. Big Foot). Chociaż masakra nie była ostatnim krwawym epizodem na amerykańsko-indiańskim pograniczu, to jej datę uznaje się za historyczny koniec wojen Indian w Ameryce Północnej.
  

• 1895 – Rozpoczął się rajd zbrojny policjantów z Rodezji i Beczuany przeciwko Republice Południowoafrykańskiej. Celem rajdu było wywołanie powstania zbrojnego brytyjskich robotników (zwanych jako Uitlanders) przeciwko rządowi Transwalu, a następnie poproszenie na pomoc armii brytyjskiej. Brytyjscy robotnicy zaczęli przybywać do Transwalu po odkryciu tam złóż złota i diamentów. Miejscowi Brytyjczycy niechętni rządowi w Pretorii byli nazywani przez władze Przylądka konspiratorami z Johannesburga.
  

• 1911 - Mongolia uzyskała niepodległość (od Mandżurii).
  

• 1918 – Wojska czechosłowackie zajęły zamieszkane w większości przez Węgrów Koszyce.
  

• 1920 – Zakończyła się polska okupacja części terytoriów Mołdawii.
  

• 1926 – Utworzono przedsiębiorstwo Żegluga Polska z siedzibą w Gdyni.
  

• 1928 – Założono przedsiębiorstwo Linie Lotnicze LOT spółka z o.o.
  

• 1929 - Zmarł Wilhelm Maybach (ur. 1846), niemiecki konstruktor i przemysłowiec, współpracownik Gottlieba Daimlera, jeden z pionierów motoryzacji, z wykształcenia ślusarz. W 1883 roku skonstruował silnik szybkobieżny w oparciu o ideę Gottlieba Daimlera, lecz patent był zapisany na nazwisko tego drugiego. W 1886 roku Maybach z Daimlerem skonstruowali pierwszy samochód, ale powszechnie uważa się, że to Carl Benz wynalazł samochód.
  

• 1931 - Amerykański chemik Harold Clayton Urey ogłosił odkrycie ciężkiej wody.
  

• 1931 - Amerykański botanik Cyrus Lundell odkrył z powietrza Calakmul, jedno z największych starożytnych miast Majów na Jukatanie w Meksyku.
  

• 1934 - Japonia przestała przestrzegać podpisany przez siebie Traktat Waszyngtoński. Traktat nakładał limity na rozbudowę floty wojennej na największe mocarstwa.
  

• 1937 – Wolne Państwo Irlandzkie przyjęło konstytucję republikańską i tym samym przestało uznawać zwierzchnictwo króla brytyjskiego.
  

• 1939 - Dokonano oblotu amerykańskiego bombowca Consolidated B-24 Liberator. Dzięki oparciu produkcji o zasady organizacji produkcji masowej, wyprodukowany został w liczbie około osiemnastu tysięcy sztuk i stał się podstawowym bombowcem strategicznym aliantów w czasie II wojny światowej.
  

• 1940 – Luftwaffe dokonała nalotu na Londyn z wykorzystaniem bomb zapalających, co wywołało największy pożar miasta od 1666 roku.
  

• 1941 – Front wschodni: po odbiciu portu Teodozja na Krymie żołnierze radzieccy wymordowali około 160 pacjentów szpitala polowego Wehrmachtu.
  

• 1942 – Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Białowola na Zamojszczyźnie, mordując 51 mieszkańców.
  

• 1944 - Front wschodni: wojska 2. i 3. Frontu Ukraińskiego rozpoczęły półtoramiesięczne oblężenie Budapesztu.
  

• 1944 - Zburzenie Warszawy: zakończono wysadzanie w powietrze Pałacu Saskiego (27-29 grudnia).
  

• 1944 - Z powodu niestawienia się na spotkanie osoby odpowiedzialnej za dostarczenie ładunków wybuchowych nie doszedł do skutku planowany przez oddział AK zamach bombowy na mieszkanie Bolesława Bieruta w Lublinie.
  

• 1952 - Urodziła się Joanna Bartel, polska aktora, artystka kabaretowa, wokalista. Ślązaczka z krwi i kości. Andzia, żona Bercika ze śląskiego serialu komediowego "Święta Wojna".
  

• 1955 – 13-letnia Barbra Streisand nagrała swoją pierwszą piosenkę "You’ll Never Know".
  

• 1959 – Otwarto pierwszą linię lizbońskiego metra. Dziś istnieją cztery linie metra w Lizbonie.
  

• 1962 – Wydano pierwszy tom Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN.
  

• 1971 - W reakcji na żądanie premiera Malty Doma Mintoffa zapłaty 11 milionów dolarów za dalsze użytkowanie bazy morskiej i dwóch tamtejszych lotnisk przez Wielką Brytanię, rzecznik brytyjskiego Ministerstwa Obrony ogłosił, że wycofuje ona 3500 żołnierzy i zamyka po 170 latach swoje bazy na wyspie.
  

• 1972 - 101 osób zginęło, a 75 zostało rannych w katastrofie samolotu Lockheed L-1011 TriStar należącego do Eastern Airlines na bagnach Parku Narodowego Everglades na Florydzie. Późnym wieczorem samolot podchodził do lądowania w Miami. Piloci wypuścili podwozie, kapitan dostrzegł że nie zaświeciła się kontrolka zablokowania przednich kół. Ponowna próba dała taki sam rezultat. Piloci nie mieli pewności, czy przednia goleń jest zablokowana. Zgłosili usterkę kontroli lotów i otrzymali nakaz wzbicia się na wysokość 2000 stóp i krążenie do czasu rozwiązania problemu. Cała załoga w kokpicie skoncentrowała się na poszukiwaniu usterki, zaniedbując pilotowanie samolotu. Samolot miał najnowszy komputer, pilot zaprogramował go na lot na odpowiedniej wysokości. W końcu udało mu się wypiąć żarówkę, jednak mechanik pokładowy nie mógł stwierdzić, czy jest przepalona. Oddał ją drugiemu pilotowi, aby podłączył ją ponownie, co mu się jednak nie udało. Zirytowany kapitan nakazał mechanikowi pokładowemu zejście pod kokpit do luku z urządzeniami elektronicznymi, do tak zwanej „piekielnej dziury”. Na ścianie pod drzwiami do kabiny pilotów znajdowała się szybka, przez którą powinno było być widać mechanizm przedniego podwozia. Było jednak tam zbyt ciemno, albowiem piloci nie włączyli oświetlenia. Kontroler zauważył, że wysokość rejsowa samolotu spadła do 270 metrów. Uznał to za błąd pomiaru radarowego i nakazał wykonać skręt w lewo. Samolot kierując się na zachód, oddalił się od lotniska. Polujący na bagnach myśliwi widzieli go przelatującego bardzo nisko. Piloci nie zareagowali na sygnalizację znacznej zmiany wysokości, nie słyszeli jej pochłonięci problemem podwozia. Zorientowali się, że są tuż nad ziemią dopiero na chwilę przed uderzeniem. Samolot rozbił się po zahaczeniu silnikiem nr 1 o powierzchnię bagien Everglades. Bagno zgasiło ogień pożaru, lecz 20 ton paliwa ciągle rozpływało się po powierzchni, tworząc zagrożenie eksplozji na wypadek choćby jednej iskry. Wiele osób odniosło poważne obrażenia. Osoby lżej poszkodowane starały się pomóc ciężej rannym. Pierwszej pomocy udzielił polujący na bagnach mężczyzna. To dzięki niemu helikopter ratunkowy szybko zlokalizował wrak i sprowadził na miejsce ślizgacz z pierwszymi ratownikami. Kapitana załogi odnaleziono żywego, lecz zmarł jeszcze na miejscu, drugi pilot zginął w momencie katastrofy. Obaj mechanicy pokładowi zostali przewiezieni o świcie wraz z pozostałymi ocalałymi do szpitali w Miami. Śledztwo wykazało że żarówka warta 5$ zwyczajnie się przepaliła, a podwozie było sprawne. NTSB stwierdziło również, że autopilot w przypadku potrącenia sterów przestaje działać bez wyraźnego ostrzeżenia, sygnalizując to jedynie zgaśnięciem małej tabliczki. Zajęta szukaniem usterki załoga tego nie zauważyła. Pilot potrącił stery gdy grzebał przy żarówce, maszyna miała utrzymywać pułap 2000 stóp (600 metrów), a opadła na wysokość 30 metrów. Ówczesne przepisy nie nakazywały kontrolerom informowania załóg samolotów o zbyt niskim pułapie. Samolot wyposażony był w alarm dźwiękowy ostrzegający o zmianie wysokości o 70 m. Alarm ten rozległ się przy stanowisku mechaników pokładowych, którzy byli w tym czasie pod kabiną pilotów, podczas gdy sami piloci zajęci byli problemem żarówki. Po katastrofie wydano odpowiednie zalecenia w celu zapobiegania tego typu sytuacjom. Jedno z nich brzmi: „Kontrolerzy lotów mają obowiązek ostrzegać pilotów, gdy ich samolot zbliży się niebezpiecznie do ziemi.” Zwrócono też uwagę na właściwy podział obowiązków w kabinie pomiędzy poszczególnymi członkami załogi.
  

• 1972 - Podpisano Konwencję londyńską o zapobieganiu zanieczyszczaniu mórz.
  

• 1975 – 11 osób zginęło, a 74 zostały ranne w wybuchu bomby podłożonej przez nieznanych sprawców na lotnisku LaGuardia w Nowym Jorku.
  

• 1976 – W mieście Nabierieżnyje Czełny (Tatarstan) otwarto zakłady produkujące samochody ciężarowe KAMAZ.
  

• 1977 – Prezydent USA Jimmy Carter rozpoczął oficjalną wizytę w Polsce.
  

• 1979 - Urodził się Michał Koterski, polski aktor, prezenter telewizyjny, satyryk. Sobowtór Roberta Kubicy, syn reżysera Marka Koterskiego i filmowy syn Adasia Miauczyńskiego, z którym nie chciał powtarzać angielskiego (weź się tato).
  

• 1987 – Radziecki kosmonauta Jurij Romanienko powrócił na Ziemię po spędzeniu rekordowych 326 dni na pokładzie stacji kosmicznej Mir.
  

• 1988 – Wystartowała Telegazeta TVP. Kiedyś dla wielu polaków telegazeta była namiastką internetu.
  

• 1989 – Sejm kontraktowy przyjął ustawę o zmianie Konstytucji PRL, na mocy której m.in. zmieniono nazwę państwa z Polska Rzeczpospolita Ludowa na Rzeczpospolita Polska i przywrócono koronę orłu białemu w Godle Polski.
  

• 1989 - Indeks Nikkei na Tokijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych osiągnął rekordowy w historii wskaźnik 38 957,44 pkt.
  

• 1989 - Václav Havel został prezydentem Czechosłowacji.
  

• 1990 – I wojna w Zatoce Perskiej: w porcie wojennym na Oksywiu pożegnano okręty polskiej Marynarki Wojennej ORP „Wodnik” (szpitalny) i ORP „Piast” (ratowniczy), udające się w rejon konfliktu z misją humanitarną.
  

• 1992 - Na plaży w pobliżu stolicy Sierra Leone Freetown rozstrzelano 27 oficerów i polityków Kongresu Ogólnoludowego, oskarżonych o przygotowywanie zamachu stanu.
  

• 1992 - Fernando Collor de Mello ustąpił z funkcji prezydenta Brazylii po oskarżeniu go o korupcję. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Itamar Franco. Oskarżycielem był rodzony brat prezydenta. Collor nigdy nie przyznał się do winy i w 1994 Sąd Najwyższy z przyczyn technicznych formalnie oczyścił go z zarzutów na gruncie braku wystarczających dowodów, co nie równało się przywróceniu praw politycznych, zawieszonych na osiem lat.
  

• 1992 – Sejm RP przyjął ustawę o radiofonii i telewizji.
  

• 1994 – 57 osób zginęło, a 19 zostało rannych w katastrofie należącego do Turkish Airlines Boeinga 737 we wschodniej Turcji. Pilot trzeci raz podchodził do lądowania podczas śnieżycy. Przysłowie "do trzech razy sztuka" tym razem nie poszło tak jak wszyscy sobie życzyli.
  

• 1996 – Rząd Gwatemali i lewicowa partyzantka podpisały układ pokojowy kończący trwającą 36 lat wojnę domową.
  

• 1997 - W celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa ptasiej grypy w Hongkongu rozpoczęto wybijanie wszystkich kur.
  

• 1998 – Czerwoni Khmerzy przeprosili za zbrodnie popełnione czasie swych rządów w Kambodży. Życia ofiarom to nie przywróciło.
  

• 2001 – 291 osób zginęło w wyniku pożaru centrum handlowego Mesa Redonda w stolicy Peru Limie. Przyczyną tragedii był zapłon fajerwerków.
  

• 2005 - W Skorogoszczy w gminie Lewin Brzeski (województwo opolskie) wyłączono ostatnią w kraju analogową centralę telefoniczną, obsługującą 600 abonentów.
  

• 2006 – Populacja Nigerii osiągnęła 140 milionów. Teraz to już prawie 220 milionów.. ktoś im powinien wytłumaczyć co to jest kondom i jak go używać.
  

• 2010 - W Algierii rozpoczęły się protesty społeczne. Protesty w Algierii miały mniejszą skalę aniżeli inne wystąpienia w krajach regionu w tym czasie
  

• 2012 – 5 osób zginęło, a 3 zostały ranne w katastrofie samolotu Tu-204 na lotnisku Wnukowo w Moskwie. Samolot wypadł z pasa.
  

• 2013 - 18 osób zginęło, a około 50 zostało rannych w wyniku samobójczego zamachu bombowego na budynek dworca kolejowego w rosyjskim Wołgogradzie.
  

• 2013 - Były niemiecki kierowca Formuły 1 i siedmiokrotny mistrz tej serii, Michael Schumacher, został ciężko ranny w wypadku na nartach we francuskich Alpach. Jego prawdziwy stan po wypadku jest skrzętnie ukrywany przez rodzinę, ale z przecieków wiadomo że Michael Schumacher stał się warzywem.
  

• 2016 – USA wydaliły 35 rosyjskich dyplomatów w ramach sankcji za ingerowanie przez Rosję w amerykańskie wybory prezydenckie.
  

• 2020 - Zmarł Pierre Cardin (ur. 1922), francuski projektant mody pochodzenia włoskiego. Był uznawany za najstarszego żyjącego projektanta mody, a zarazem najdłużej pracującego w zawodzie. Obok Paco Rabanne i André Courrègesa jest uznawany za wynalazcę futurystycznej mody w latach 60. XX wieku.
  

• 2020 - Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6.4 nawiedziło chorwackie miasto Petrinja. Zginęło 7 osób.
  

• 2022 - Zmarł Pelé (ur. 1940), brazylijski piłkarz, działacz sportowy, polityk, minister sportu. Wieloletni zawodnik brazylijskiego klubu Santos FC. W 1974 przeniósł się do New York Cosmos, gdzie w 1977 zakończył karierę. Powszechnie uważany za jednego z najlepszych piłkarzy wszech czasów. W 2000 roku wraz z Diego Maradoną został wybrany najlepszym piłkarzem XX wieku. Zdobywając średnio prawie gola na mecz w całej swojej karierze, Pelé był biegły w uderzaniu piłki obiema stopami, a także przewidywał ruchy przeciwników na boisku. W Brazylii został okrzyknięty bohaterem narodowym za swoje osiągnięcia w piłce nożnej i otwarte poparcie dla polityki poprawiającej warunki socjalne ubogich.
  

https://youtu.be/Vy81iEtqEO4

#rocznicanadzis #ciekawostkihistoryczne #ciekawostki #historia