Fonetyczne preselekcje
Hej, tu Świetlan. Na co dzień badam przede wszystkim regionalizmy leksykalne, ale tym razem robię coś trochę innego — zaglądam w historię i różnorodność fonetyczną naszego języka. Otrzymuję wiele propozycji dotyczących nie tylko słów, ale również sposobów wymowy, dawnych cech gwarowych i zjawisk fonetycznych. Część z nich faktycznie może mieć związek z regionalnym zróżnicowaniem polszczyzny, część może być pozostałością dawnych wymówień, a część może okazać się przypadkową lub bardzo ograniczoną formą. Dlatego zanim przejdę do dokładniejszych badań, chcę zrobić wstępną preselekcję. Nie jest to ankieta pod mapy regionalizmów — tutaj celem nie jest stworzenie zestawu map, ale sprawdzenie, które przykłady rzeczywiście mogą pokazywać różnice fonetyczne w języku polskim i które warto zbadać szerzej. W porównaniu ze standardowymi ankietami ograniczam tym razem podział terytorialny do powiatów oraz miast na prawach powiatu. Wynika to z tego, że odpowiedzi będzie mniej, a taki układ pozwoli mi sprawniej je analizować i wychwycić ewentualne prawidłowości. Niektóre badane wyrażenia mogą brzmieć dziwnie, nietypowo, a nawet wręcz absurdalnie. I właśnie o to chodzi — w języku spotykamy formy, które na pierwszy rzut oka wydają się „niemożliwe”, śmieszne albo błędne, ale mogą być śladem dawnych zmian fonetycznych lub cech charakterystycznych dla konkretnych obszarów. To nie jest sprawdzanie poprawności wymowy, tylko próba uchwycenia tego, jak różnorodna potrafi być polszczyzna. Preselekcja ma uproszczoną formę — pytam przede wszystkim o lokalizację oraz o to, czy dana wymowa lub forma jest Wam znana. Nie pytam jeszcze o szczegóły, ponieważ na tym etapie chodzi jedynie o wychwycenie przykładów, które mają potencjał do dalszego badania. Jeżeli któreś z tych zjawisk okaże się warte dokładniejszej analizy, właściwe badanie będzie miało już bardziej rozbudowaną formę — z większą liczbą pytań, dokładniejszym podziałem i, być może, także z nagraniami wymowy. Nie wszystkie wyniki będą oczywiście materiałem do dalszych badań, ale taka wstępna selekcja pozwoli oddzielić ciekawe zjawiska od przypadków, które nie mają większego potwierdzenia.
Google Docs
