Jenot stał się stałym elementem naszej rodzimej fauny. W Polsce zaczął rozprzestrzeniać się w latach 50. XX wieku i szybko opanował niemal cały kraj. Należy jednak podkreślić, że w kontekście bioróżnorodności jego obecność jest wysoce niepożądana. „Egzotyczny” ssak stanowi poważną konkurencję dla rodzimych drapieżników, a jakby tego było mało, bezlitośnie przetrzebia populację polskich płazów, które są jego przysmakiem.
Pod względem wyglądu przypomina szopa pracza, ale bliżej mu do wilka i lisa. Jego pierwotny zasięg występowania obejmował Daleki Wschód, jednak dzięki pomocy człowieka zdołał opanować znaczny obszar Starego Kontynentu, w tym także Polskę. Początkowo był obecny na północnym wschodzie, ale dziś jest widywany w niemal każdej części kraju. Oto jenot azjatycki – inwazyjny drapieżnik, który doskonale odnalazł się w naszym klimacie.
Jenot azjatycki jest wszystkożernym (także drapieżnym) ssakiem z rodziny psowatych. Dojrzały osobnik mierzy od 49 do 70 cm długości bez ogona i osiąga wysokość w kłębie od 30 do 37 cm. Długość ogona wynosi 15–23 cm. Masa ciała dorosłego jenota zamyka się w przedziale od 4 do ponad 7 kg, jednak późną jesienią, gdy zwierzę zaczyna gromadzić zapasy tłuszczu, jego masa wzrasta do około 9 kg. W obrębie tego gatunku nie występuje dymorfizm płciowy.
Pierwotny zasięg występowania jenota obejmował kraje Dalekiego Wschodu, przede wszystkim Chiny, Japonię i Koreę. Dziś te charakterystyczne psowate są obecne także we wschodniej, zachodniej i północnej części Europy. W jaki sposób ten gatunek przemierzył tak znaczny obszar? To zasługa dwóch czynników – ich pięknego, grubego futra i działalności człowieka.
W latach 30. XX wieku jenoty były introdukowane jako futerkowe zwierzęta łowne na teren europejskiej części byłego Związku Radzieckiego. Ich futro okazało się niezwykle atrakcyjne dla myśliwych, a żeby nie musieć wyruszać na łowy w odległe rejony, postanowili sprowadzić te zwierzęta w swoje rodzime strony. Okazy schwytane w dorzeczu Ussuri i Amuru wypuszczono na terenie Białorusi, Ukrainy i Litwy. Po udanej introdukcji, jenoty przeniesiono na kolejne tereny. W sumie do Europy trafiło około 9 tysięcy osobników, a do tego należy doliczyć także zwierzęta, które uciekły z ferm hodowlanych i utworzyły kolejne populacje.
Jenoty dobrze odnalazły się w europejskim klimacie. Nawet srogie zimy nie stanęły na przeszkodzie ich ekspansji. Zaczęły się rozmnażać, a do tego okazały się wytrwałymi wędrowcami. W 1935 roku były widziane w Finlandii. 10 lat później zaobserwowano je w Szwecji. W 1952 roku pojawiły się w Rumunii, w 1959 – na Słowacji, w 1961 – w Niemczech i na Węgrzech, a w 1983 – w Norwegii. Należy podkreślić, że lista europejskich krajów, w których się zadomowiły, jest dłuższa. Od 1935 do 1984 roku jenoty opanowały obszar o powierzchni 1400000 kilometrów kwadratowych.
Pierwszego jenota w naszym kraju zaobserwowano w 1955 roku, w Puszczy Białowieskiej. Początkowo zwierzęta te zadomowiły się we wschodniej i w północno-wschodniej części kraju. Później ich areał stopniowo przesuwał się w kierunku zachodnim i południowo-zachodnim. Obecnie jenoty zasiedlają niemal całą Polskę, z wyjątkiem Karpat. Występują na terenie większości parków narodowych i rezerwatów przyrody. Największe zagęszczenie osiągają populacje żyjące na obszarach podmokłych.
Jenoty prowadzą przede wszystkim nocny tryb życia, jednak w okresie wychowu szczeniąt są aktywne także w ciągu dnia. Gdy nastaje zima, zapadają w trwający kilka tygodni stan odrętwienia (co nie jest typowe dla psowatych). Nie jest to jednak „twardy” sen zimowy. Gdy mrozy nieco odpuszczają, jenoty budzą się i wychodzą ze swoich schronień, by załatwić potrzeby fizjologiczne i znaleźć pokarm.
Przedstawiciele tego gatunku tworzą trwałe, monogamiczne pary. Samiec i samica zasiedlają wspólny obszar, na którym odpoczywają, żerują i wychowują potomstwo. Ruja przypada na luty i marzec. Ciąża trwa od 59 do 70 dni. Na przełomie kwietnia i maja samica rodzi od 7 do 9 szczeniąt (najliczniejsze mioty liczą do 16 młodych), które po około 8 tygodniach opuszczają gniazdo. Usamodzielniają się w wieku 4–5 miesięcy, a dojrzałość płciową osiągają po 9–11 miesiącach. Średni wiek osobników w populacji wynosi 3 lata. Dożywają do 8 lat.
Jenoty nie są agresywne. Gdy dochodzi do konfrontacji z większym drapieżnikiem (także z człowiekiem), salwują się ucieczką. Należy jednak podkreślić, że ich zmysły wzroku i słuchu są słabiej rozwinięte niż u większości psowatych. Z tego względu często dostrzegają zagrożenie, gdy nie ma już możliwości bezpiecznego oddalenia się. Wówczas jenot pada na ziemię i udaje martwego. Przez cały czas pozostaje jednak czujny. Wystarczy chwila nieuwagi wroga, by zwierzę błyskawicznie czmychnęło.
Jenot jest ssakiem wszystkożernym. Największy udział w diecie tego zwierzęcia ma pokarm mięsny. To typowy oportunista, który żywi się wszystkim, co jest jadalne. W jego jadłospisie pojawiają się drobne ssaki, ptaki i ich jaja oraz bezkręgowce, w tym także owady. Pokarm mięsny uzupełnia owocami i nasionami. W okresie zimowym, gdy pożywienia jest niewiele, zadowala się padliną.
Jenot potrafi wspinać się na drzewa, ale nie robi tego zbyt często. Nie jest też specjalnie szybki i zwinny. Z tego względu najczęściej zadowala się łatwo dostępną zdobyczą. W polskich warunkach są to przede wszystkim płazy.
Tak jak szop pracz, nutria amerykańska czy norka amerykańska, jenot jest gatunkiem inwazyjnym. Każdy ekosystem ma ograniczoną pojemność, a wprowadzenie obcego gatunku nigdy nie kończy się dobrze.
Jenoty wyrządzają spore szkody w koloniach lęgowych ptaków wodno-błotnych i wodnych. Są też dużym zagrożeniem dla lokalnych populacji płazów, które stanowią dużą część ich jadłospisu.
#necrobook #zwierzeta #jenoty #piesolaki #uroczeparowczaki
