Tak, takie zachowanie jest bardzo częste u osób z ADHD, choć samo w sobie nie stanowi oficjalnego kryterium diagnostycznego. W psychologii i psychiatrii wynika ono z kilku nakładających się na siebie mechanizmów związanych z funkcjonowaniem mózgu.
Dlaczego tak się dzieje?
• Potrzeba pilności (cykl dopaminowy). Mózg z ADHD ma niższy podstawowy poziom stymulacji i dopaminy, przez co rutynowe czynności nie budzą motywacji. Dopiero gdy pojawia się realne zagrożenie spóźnieniem, organizm wyrzuca adrenalinę i dopaminę. Ten nagły skok pozwala wreszcie przełamać opór i zacząć działać w pełnym skupieniu.
• Ślepota czasowa (ang. time blindness). Osoby z ADHD często mają zaburzone poczucie upływu czasu i żyją głównie w teraźniejszości. Godzina do wyjścia wydaje się abstrakcyjnie odległa, a czas potrzebny na ubranie się i dojazd jest systematycznie niedoszacowywany.
• Tryb oczekiwania (ang. waiting mode). Zdarza się, że przed zaplanowanym wyjściem mózg blokuje możliwość robienia czegokolwiek innego, aby nie zapomnieć o spotkaniu. Paradoksalnie prowadzi to do bezproduktywnego siedzenia lub przewijania telefonu aż do momentu, gdy na spokojne szykowanie jest już za późno.
• Deficyt funkcji wykonawczych. Szykowanie się wymaga zaplanowania kolejności kroków i płynnego przejścia z jednej czynności w drugą. Dla osób z ADHD sam moment rozpoczęcia zadania (tzw. inicjacja zadania) bywa najtrudniejszą barierą do pokonania bez zewnętrznej presji
Co warto wziąć pod uwagę?
• Szerszy kontekst objawów. Czekanie na ostatnią chwilę zdarza się także osobom bez ADHD, na przykład z powodu silnego lęku, perfekcjonizmu, przemęczenia lub zwykłego przebodźcowania.
• Kryteria diagnozy. Aby rozpoznać ADHD, trudności z organizacją, uwagą lub impulsywnością muszą utrzymywać się od dzieciństwa i utrudniać codzienne funkcjonowanie w różnych obszarach życia. Pełną ocenę przeprowadza lekarz psychiatra lub psycholog diagnosta
Proste sposoby, które mogą pomóc
• Odliczanie wstecz. Zamiast patrzeć na godzinę spotkania, warto wyznaczyć konkretną godzinę przekroczenia progu drzwi i odjąć od niej czas na buty oraz kurtkę.
• Zewnętrzne przypomnienia. Ustawienie dwóch alarmów (pierwszego na moment przerwania obecnego zajęcia, drugiego na samo wyjście) pomaga przełamać ślepotę czasową.
• Przygotowanie rzeczy wcześniej. Wyjęcie ubrań, kluczy i torby wieczorem zmniejsza liczbę decyzji do podjęcia tuż przed wyjściem
Zaloguj się aby komentować