A CO, JEŚLI SYSTEM WCALE NIE JEST ZEPSUTY?
Jest w naszej cywilizacji osobliwa cecha, mechanizm obronny przed trzeźwym myśleniem: gdy instytucja przestaje spełniać swoje zadanie, nikt przy zdrowych zmysłach nie pyta, czy nie należałoby jej po prostu rozebrać na złom. Zamiast tego powołuje się komitet, który ma ustalić, dlaczego poprzednia komisja nie zdołała wyłowić wniosków z raportu komisji jeszcze wcześniejszej.
Oczywiście w ślad za tym idzie powołanie nowej komórki. Z osobnym budżetem, regulaminem o mocy niemal konstytucyjnej i wiceprezesem do spraw koordynacji procedur naprawczych.
A teraz spójrzmy na fundament.
Powołujemy system do życia po to, żeby załatwił konkretny, mierzalny problem. System natychmiast obrasta ludźmi, paragrafami, strukturami kontrolnymi i raportami sprawozdawczymi. Z upływem lat dochodzimy jednak do punktu zwrotnego: sam fakt istnienia tego aparatu staje się problemem, który trzeba bez przerwy finansować, karmić i chronić.
I oto stajemy w rozkroku, gdzie obywatel zaczyna autentycznie przeszkadzać urzędowi, pacjent klinice, uczeń szkolnej platformie testowej, a żywy człowiek — machinie, która miała mu ułatwić egzystencję.
Najbardziej przerażające jest to, że w tym mechanizmie nikt nie musi pałać złymi intencjami. Wszyscy wokół mogą być do bólu uczciwi, sumiennie pieczątkować papiery, przestrzegać norm i działać ściśle wg instrukcji obsługi.
A całość i tak będzie mielić czysty, nieskrępowany absurd z wydajnością nowoczesnej fabryki gwoździ.
Więc może diagnoza od samego początku była błędna? Może problem wcale nie tkwi w tym, że system jest „zepsuty”?
Może on działa dokładnie tak, jak dyktuje mu jego wewnętrzna, bezduszna logika — z tą tylko drobną różnicą, że gdzieś na wczesnym etapie zgubił po drodze cel, dla którego w ogóle wstał z deski kreślarskiej.
I tu zostaje pytanie, które przecina ten układ jak skalpel:
Czy system potrafi kiedykolwiek sam z siebie rozpoznać moment, w którym jego własny instynkt samozachowawczy stał się ważniejszy od sensu, któremu miał służyć?
Smacznej kawy. O ile jej spożycie zostało trzykrotnie zatwierdzone przez właściwy departament ds. płynów gorących.
#filozofia #spoleczenstwo
