@Zyxx z tym moim komentarzem nie byłem tak na serio, ale mimo to trzymam się opinii, że Techno przed i po 1991 to praktycznie 2 odrębne gatunki.
80sowe Techno z Detroit to w zasadzie eksperymentalna muzyka taneczna, kładąca duży nacisk na atmosferę, a jej niemiecka kontynuacja to bardziej konglomerat 3 różnych gatunków. Od poprzednika najbardziej go odróżnia szybki, surowy i energiczny rytm (ja tu widzę znaczący wpływ popularności Chicagowskiego Acid House'u) i minimalizm + agresywniejsza paleta brzmień zaczerpnięta z EBM (ten styl był bardzo popularny w RFN-owskich klubach na przełomie lat 80/90). Z Detroit pozostało zamiłowanie do budowania atmosfery, ale ona już nie była stawiana na najważniejszym miejscu, a przez wpływy EBM jej charakter stał się o wiele mroczniejszy, surowszy i mniej subtelny. No i samą strukturę utworu często zaczęto opierać o hook zapętlony przez całą długość jego trwania (najbardziej charakterystyczna cecha z którą Techno jest przez stereotypowego Kowalskiego kojarzone).

Te zmiany także nie ominęły Djów-producentów z Detroit (dzięki za przypomnienie o ich twórczości), którzy doskonale zdawali sobie sprawę z popularności ich muzyki po 2giej stronie Atlantyku i również zaczęli wprowadzać do swojej muzyki agresywniejszy sound design. Ich późniejszą twórczość również oceniam jako oddzielny podgatunek (słuchając podcast z którymś z weteranów, był to albo Mills albo Saunderson, dowiedziałem się, że dopiero wtedy pojawiło się określenie Detroit Techno - jako reakcja na rosnącą dominację niemieckiej sceny).

Singiel od Altern8 który tutaj wrzuciłem, jak i inne utwory z krótko trwającego stylu UK Bleep, był jednym z przykładów transplantacji Techno na europejskiej scenie klubowej u progu lat 90 (natrafiłem też na kilka podobnie brzmiących EP-ek z Belgii). Ten styl nie był "skażony" elementami innych elektronicznych gatunków i tworzono go z podobnym eksperymentalnym podejściem co oryginał. Jestem pewien, że w dużej części z niego rozwinął się styl Ambient Techno a następnie scena IDM (którą przez swoją eksperymentalność uważam jako bliższą źródłu niż większość podgatunków Techno powstałych po roku 1991).

@bscoop szacun za tak merytoryczną odpowiedź, bardzo mnie cieszy, że wreszcie można z kimś pogadać na takim poziomie 🙂 Genialnie to rozpisałeś, masz absolutną rację z tym podziałem na techno "przed i po 1991" i dorzuceniem do tego EBM-u.

Kluby we Frankfurcie i tamtejsza scena mocno czerpały z Front 242 czy Nitzer Ebb, stąd brał się ten surowy, wręcz "wojskowy rygor" który potem połączył się z kwasami z Chicago i kosmicznym Detroit. To prawda, że niemieckie podejście zabrało techno trochę tej pierwotnej, detroitowej "duszy" i przestrzeni na rzecz hipnotycznego, zapętlonego rygoru (ten nieszczęsny, stereotypowy "hook dla Kowalskiego" jak to nazwałeś) ale to właśnie ta zmiana pozwoliła na totalną rewolucję w sound designie.

Nawet samo Detroit (jak Underground Resistance czy potem Jeff Mills solo) musiało podkręcić tempo i agresję, żeby nadążyć za zmianami na europejskiej scenie.

Co do UK Bleep - pełna zgoda. To było czyste nieskażone komercją przeniesienie techno na europejską scenę, z którego potem rozwinął się eksperymentalny IDM i wczesne ambient techno od Warp Records (Aphex Twin, Autechre).

Moim zdaniem wizerunek techno mocno zepsuły późniejsze, komercyjne projekty typu euro-dance, hard-dance czy hands up z lat 90. typu Scooter czy Brooklyn Bounce. Niemieccy producenci komercyjni zauważyli wtedy, że na elektronice można zarobić miliony i zaczęli masowo pchać to do radia, TV i na wielkie dyskoteki, a media niesłusznie wrzuciły wszystko do jednego worka z napisem "techno". Podobnie było m.in. w Holandii i Belgii.

W UK z kolei ten mocny bit i proste melodie zaczęto nazywać hard house, a potem prześmiewczo "stupid house". (Nie wiem bo nie zagłębiałem się w to jak to wyglądało w innych krajach) Kiedy to dotarło do Polski, narodziła się cała ta era "vixy" białych rękawiczek i gwizdków - początki Manieczek, a potem pierwsze festiwale Sunrise.

Ludzie potocznie mówili na to "techno" i "techniawki" (co z perspektywy czasu było niezłym wstydem, hehe). Dopiero z czasem zaczęto to przemianowywać na trance, bo ludziom pewnie znudził się już ten stupid-house'owy i vixowy klimat.

Ale to właśnie to zjawisko zepsuło wizerunek gatunku w oczach masowego odbiorcy, choć z prawdziwym techno z Detroit nie miało to już nic wspólnego.

Co najciekawsze, dzisiaj po około 30 latach, mamy powtórkę z rozrywki. To, co teraz masowo nazywa się "hard techno" to w zasadzie stary hardcore, gabber i rave zmiksowany z szybkimi, prostymi melodiami wpadającymi w ucho (czyli taki neorave / neogabber). Z kolei w wolniejszych tempach media też błędnie wciskają metkę "techno" rzeczom, które są zwykłym dancem z prostą melodią, w Niemczech prześmiewczo nazywa się to wręcz "szlagier techno". Ogólnie: TikTok techno i business techno robione pod wielkie festiwale.

To samo dzieje się w house - moda na slap house sprawiła, że ludzie nazywają to deep housem "bo takie nazwy się sprzedają" z którym ta muzyka nie ma kompletnie nic wspólnego. Oj dużo by o tym pisać wszystkim...

Ale się rozpisałem, hehe. Wracając jednak do Twojego komentarza - jeśli o to chodzi, to pełna zgoda. Super pogadać z kimś, kto tak szeroko widzi tę ewolucję i rozumie, że to nie była "zwykła rąbanka", tylko potężne krzyżowanie się gatunków na przełomie dekad 🙂

Piszę sobie też powoli m.in. o historii techno i house'u od samych początków i o tym, jak ja to widzę. To będzie wersja w skrócie, bo nie chcę pisać książki (pewnie i tak pominę wiele rzeczy) ale i tak pewnie wyjdzie z tego kilkanaście części. Jak coś tam źle napiszę, to będziesz mnie poprawiał i najwyżej to dopracujemy, hehe 😉 Ale to za jakiś czas, bo wcześniej planuję wrzucić tutaj inne rzeczy, które powoli kończę.