Skąd wziął się żubr w Spale? Majestatyczne zwierzę trafiło tu spod Białowieży

Nieoficjalny herb Spały, czyli posąg żubra naturalnej wielkości trafił do Puszczy Pilickiej za sprawą prezydenta II RP Ignacego Mościckiego. Choć grubego zwierza nie można tu uświadczyć w naturze, to żubr nazwany Ignacem zadomowił się w osadzie. Spiżowy odlew ma już ponad 160 lat.

Posąg żubra w Spale stoi już od blisko stulecia. Odlew jest jednak znacznie starszy. Podobnie jak król puszczy, pochodzi spod Białowieży. Do letniskowej miejscowości został przywieziony na polecenie prezydenta Ignacego Mościckiego, który w Spale miał swoją wypoczynkową rezydencję.

Historia spalskiego żubra sięga lat 60. XIX wieku. To wtedy w Puszczy Białowieskiej odbyło się wielkie polowanie, podczas którego car Rosji Aleksander II zastrzelił dorodnego samca. Zdarzenie zostało upamiętnione pomnikiem. Zwierzę zabite podczas wielkich łowów zostało uwiecznione odlewem ze spiżu.

Posąg zaprojektował nadworny malarz carski Michaly Zichy, węgierski malarz, grafik i ilustrator. Spiżowy żubr powstał w Fabryce Ogariewa w Petersburgu. Posąg ważył około 4 tony.

Żubra przewieziono do Osady Zwierzyniec pod Białowieżą w roku 1862. Został ustawiony na kamiennej płycie położonej na żeliwnym cokole. Na czterech ścianach obelisku zamieszczono pisaną cyrylicą informację o pobycie cara.

Tam spiżowy zwierz przebywał aż do 1915 roku. W czasie I wojny światowej cofające się wojska rosyjskie zabrały rzeźbę w głąb Rosji. Rozkaz miał wydać osobiście car Mikołaj II, syn Aleksandra II.

Posąg ze Zwierzyńca przewieziono do Moskwy, gdzie spędził wojenny czas. Po odzyskaniu niepodległości rząd polski wystąpił o zwrot pomnika. W 1924 Rosja Radziecka posąg żubra oddała.

Odlew nie trafił jednak do puszczy, ale do Warszawy i stanął na dziedzińcu Zamku Królewskiego. W 1928 roku prezydent Ignacy Mościcki zadecydował o przeniesieniu rzeźby do Spały. Żubr ustawiony został przy prezydenckiej rezydencji myśliwskiej.

Ta przeprowadzka była ostatnią. Posąg żubra w Spale spędził II wojnę światową oraz czasy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Wprawdzie w latach 80. XX wieku władze Białowieży zabiegały o zwrot odlewu, ale bez skutku. Natomiast w 2014 roku ustawiono w Zwierzyńcu replikę.  

#necrobook #zubry #rzezba #pomniki